Legalne zatrudnienie cudzoziemca w Polsce wymaga spełnienia szeregu formalności, zarówno ze strony pracodawcy, jak i pracownika. Kluczowe znaczenie ma tutaj posiadanie odpowiedniego tytułu pobytowego oraz zezwolenia na pracę. Wiza typu 05b stanowi jeden z dokumentów, który umożliwia cudzoziemcowi podjęcie pracy w Polsce, jednak jej posiadanie wiąże się z określonymi wymogami i procedurami.
Podstawa prawna zatrudnienia cudzoziemców
Zasady pobytu obywateli państw trzecich na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określa Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, natomiast zasady ich zatrudnienia regulują przepisy Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. a Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy, jeżeli posiada zezwolenie na pracę i przebywa na podstawie wizy. Wszystkie pozostałe rodzaje wiz stanowią podstawę pobytową, na której cudzoziemiec może być uprawniony do wykonywania pracy, o ile spełnione zostaną pozostałe warunki legalnego wykonywania pracy. Przepisy przywołanej ustawy nie zawierają bardziej szczegółowych uregulowań, które wymagałyby, aby podstawa pobytowa cudzoziemca była dostosowana do rodzaju wykonywanej pracy.
Ważne jest, aby nie utożsamiać zezwolenia na pracę z zezwoleniem na pracę sezonową. Wykonywanie pracy zgodnie z prawem jest kluczowe z punktu widzenia zarówno cudzoziemca, jak i pracodawcy. Za świadczenie nielegalnej pracy grożą konsekwencje w postaci m.in. grzywny lub odpowiedzialności karnej.
Wiza 05b a zezwolenie na pracę sezonową
Szczególnym przypadkiem zezwolenia na pracę jest zezwolenie na pracę sezonową (typ S). Dotyczy ono prac między innymi w zakresie upraw rolnych, chowu i hodowli zwierząt oraz działalności usługowej wspomagającej rolnictwo. Uzyskanie zezwolenia na pracę sezonową umożliwia cudzoziemcowi staranie się o wizę typ 05b.
Zezwolenia na pracę sezonową wydawane są przez wojewodę. Aby uzyskać wizę pracowniczą (cel wydania 06, 05), cudzoziemiec musi dołączyć do wniosku wizowego zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy. Wyżej wymienione dokumenty uzyskiwane są przez podmiot powierzający pracę (pracodawcę).
Nie każdy rodzaj wizy uprawnia cudzoziemca do wykonywania pracy na terytorium RP. Wiza krajowa (symbol D) jest wydawana, gdy cudzoziemiec planuje przebywać na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 90 dni. Okres ważności wizy krajowej rozpoczyna się nie później niż 3 miesiące od dnia jej wydania i nie przekracza 1 roku.
Rodzaje zezwoleń na pracę
W Polsce funkcjonuje kilka typów zezwoleń na pracę, z których każdy odnosi się do innej okoliczności zatrudnienia:
- Zezwolenie Typ A: Najbardziej popularna forma. Dotyczy cudzoziemca, którego zatrudnia firma lub osoba fizyczna mająca siedzibę na terenie Polski. Wniosek wypełnia pracodawca. Opłata urzędowa wynosi 100 zł. Okres ważności zezwolenia typu A wynosi najczęściej do 3 lat.
- Zezwolenie Typ B: Odnosi się do sytuacji, gdy cudzoziemiec pełni funkcję w zarządzie spółki (np. Prezes Zarządu, Członek Zarządu, Prokurent). Procedura jest bardziej skomplikowana niż w przypadku Typu A.
- Zezwolenie Typ C: Przewidziane jest do zatrudnienia cudzoziemca delegowanego do oddziału, filii lub spółki zależnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Należy wykazać zależność pomiędzy spółkami.
- Zezwolenie Typ D: Najczęściej stosowane w przypadku delegowania pracownika z firmy zagranicznej, która nie jest powiązana z podmiotem polskim, w celu realizacji usługi o charakterze krótkotrwałym (np. prace serwisowe, montaż urządzeń). Opłata od wniosku wynosi 200 zł.
- Zezwolenie Typ E: Obejmuje wszystkie inne sytuacje, które nie mają odzwierciedlenia w typach A, B, C lub D.
- Zezwolenie Typ S (Praca Sezonowa): Dotyczy pracy sezonowej (9 miesięcy w roku kalendarzowym). Wniosek składa się online do Starosty (Powiatowy Urząd Pracy).
Jednolite zezwolenie na pobyt i pracę
Polski ustawodawca umożliwia skorzystanie z jednej procedury legalizacyjnej, jaką jest uzyskanie tzw. jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę. W ramach jednego postępowania administracyjnego cudzoziemiec składa wniosek o legalizację swojego pobytu i wydanie mu pozwolenia na pracę. W odróżnieniu od zezwolenia na pracę, w tym postępowaniu nie bierze udziału przyszły pracodawca. Wszystkie formalności załatwia cudzoziemiec.
Wniosek o wydanie zezwolenia jednolitego składa się, gdy dana osoba zamierza przebywać w Polsce dłużej niż 3 miesiące, a głównym celem jej pobytu jest wykonywanie pracy na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Zezwolenie na pobyt i pracę uprawnia do pracy na ściśle określonych warunkach w nim wskazanych. W sytuacji, gdy ulegną one zmianie, obcokrajowiec musi wystąpić z wnioskiem o wydanie nowego zezwolenia. Dotyczy to także każdej zmiany pracodawcy.
Opłata skarbowa za udzielenie jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę wynosi 440 zł.
Zmiana zatrudnienia a zezwolenie na pracę
Zezwolenie na pracę cudzoziemca jest dokumentem terminowym, zazwyczaj wydawanym na okres maksymalnie 3 lat. W przypadku zmiany pracodawcy, konieczne jest uzyskanie nowego zezwolenia na pracę lub złożenie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy. Zezwolenie na pracę jest wydawane dla konkretnego pracodawcy i nie można go używać w innej firmie.
W przeciwieństwie do zezwolenia na pracę, jednolite zezwolenie na pobyt i pracę może być zmienione na wniosek cudzoziemca. Jeśli obcokrajowiec chce zmienić zakład pracy w trakcie obowiązywania jego zezwolenia, musi złożyć do wojewody wniosek o zmianę aktualnego zezwolenia. Najlepiej zrobić to przed podpisaniem umowy z nowym pracodawcą. Jeśli umowa została już podpisana, cudzoziemiec ma 15 dni na złożenie wniosku.
Opłata za zmianę zezwolenia jednolitego wynosi 220 zł.
Obowiązki pracodawcy i kary
Pracodawca zatrudniający cudzoziemca ponosi odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów polskiego prawa pracy. Cudzoziemiec powinien mieć zapewnione takie same warunki zatrudnienia jak obywatel polski. Pracodawca musi prowadzić ewidencję czasu pracy, terminowo wypłacać wynagrodzenie oraz dbać o przestrzeganie przepisów kodeksu pracy.
Pracodawca powinien poinformować urząd wojewódzki w terminie 7 dni o:
- Niepodjęciu pracy przez cudzoziemca w ciągu 2 miesięcy od daty startu zezwolenia.
- Przerwaniu pracy na okres dłuższy niż 2 miesiące.
- Zakończeniu pracy wcześniej niż 2 miesiące przed końcem zezwolenia.
Niezgłoszenie powyższych zdarzeń w terminie może narazić pracodawcę na grzywnę w wysokości do 5000 zł.
Uproszczone procedury i zmiany w przepisach
Często zmieniające się przepisy i ich rozproszenie w kilku aktach prawnych stanowią wyzwanie dla pracodawców w procesie legalizacji zatrudnienia cudzoziemców. Wprowadzane są reformy mające na celu uproszczenie procedur, pełną elektronizację oraz zwiększenie przejrzystości systemu.
Od 1 czerwca 2025 r. wchodzą w życie nowe przepisy, które zakładają m.in. zniesienie obowiązku uzyskiwania informacji starosty (tzw. testu rynku pracy). Cały proces legalizacji zatrudnienia cudzoziemców - od wniosku po decyzję - będzie odbywał się przez portal praca.gov.pl. System zintegruje dane m.in. z ZUS i Straży Granicznej, co powinno usprawnić kontrolę legalności zatrudniania cudzoziemców.
Legalizacja pobytu cudzoziemców w Polsce – co warto wiedzieć w 2026 roku
Nowe przepisy wprowadzają również obowiązek przesyłania kopii umowy zawartej z cudzoziemcem do urzędu, który wydał zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzenie pracy - jeszcze przed rozpoczęciem zatrudnienia.
Ważne jest, aby pracodawcy śledzili bieżące zmiany w przepisach, aby zapewnić legalność zatrudnienia cudzoziemców i uniknąć potencjalnych konsekwencji prawnych.
tags: #zatrudnienie #cudzoziemca #wiza #05b