Jeśli planujesz zatrudnienie w Norwegii, warto zapoznać się z zagadnieniami związanymi z zatrudnieniem w tym kraju. Warto wiedzieć, jakie masz możliwości zatrudnienia, oraz gdzie szukać wsparcia w razie wątpliwości lub problemów.
Podstawowe zasady zatrudnienia w Norwegii
Norweskie przepisy dotyczące pracy zasadniczo różnią się od tych obowiązujących w Polsce. Przede wszystkim nie występują tutaj różne typy umów w przypadku podjęcia pracy. Nie spodziewaj się zatem, że pracodawca zaproponuje Ci umowę o pracę, zlecenie lub umowę o dzieło. Główną zasadą obowiązującą w Norwegii jest to, że pracownik powinien być zatrudniony na czas nieokreślony. Jeśli pracodawca chce zatrudniać na czas określony powinien to szczegółowo uzasadnić. Co więcej, jego argumenty powinny być zgodne z norweskim Kodeksem Pracy. Praca tymczasowa w Norwegii jest dopuszczana tylko w bardzo określonych przypadkach.
Pamiętaj, że Twoim podstawowym prawem w Norwegii jest otrzymanie pisemnej umowy od pracodawcy. Przepis ten obowiązuje zawsze i wszystkich, niezależnie od tego, czy jesteś zatrudniany na etacie, czy jako pracownik tymczasowy.
Arbeidsmiljøloven, czyli norweski Kodeks Pracy ma za zadanie zapewnienie pracownikom jak najlepszych warunków pracy. Chodzi tu głównie o bezpieczeństwo miejsca pracy i równe traktowanie pracowników.
Instytucje wspierające pracowników i pracodawców
Arbeitstilsynet czyli Norweska Państwowa Inspekcja Pracy to organ zajmujący się udzielaniem porad i wskazówek z zakresu postanowień prawa. Reguluje ona oraz kontroluje relacje między pracobiorcami a przedsiębiorcami. To tutaj możesz poznać dokładnie swoje prawa, a także zwrócić się o poradę w razie jakichkolwiek wątpliwości związanych z Twoim zatrudnieniem.
NAV to natomiast norweski Urząd Pracy. Na jego stronie internetowej znajdziesz wiele przydatnych informacji, dotyczących pracy w Norwegii, w tym także ogłoszenia od pracodawców.
Praca na własny rachunek w Norwegii
Jeśli chcesz pracować w Norwegii na własny rachunek możesz tu oczywiście założyć działalność gospodarczą. Tutejsze prawo jest przychylne dla przedsiębiorców i daje kilka możliwości prowadzenia biznesu. Zanim podejmiesz jednak decyzję o otwarciu w Norwegii swojej firmy, rozważ dokładnie, czy będzie to dla Ciebie opłacalna opcja.
Norwegia umożliwia prowadzenie działalności jednoosobowej, a także otwieranie różnego rodzaju spółek ,czy filii firm zagranicznych. Niektóre rodzaje działalności wymagają potwierdzenia określonymi certyfikatami. Warto także mieć świadomość, że norweskie prawo nie przewiduje możliwości zawieszenia działalności gospodarczej, zatem jest to decyzja wiążąca.
Czy prowadzisz firmę w Norwegii, czy planujesz pracować na własny rachunek, ważne jest, abyś jako norweski przedsiębiorca miał pełną świadomość przysługujących Ci praw i obowiązków.
Rodzaje działalności gospodarczej w Norwegii
Enkeltpersonforetak (EPF)
Enkeltpersonforetak (EPF) to popularny wśród nowych przedsiębiorców rodzaj działalności gospodarczej w Norwegii. Samo założenie firmy jednoosobowej jest stosunkowo łatwe i szybkie, co więcej może odbyć się całkowicie elektronicznie. Warunkiem otworzenia działalności jest posiadanie stałego numeru personalnego oraz kodów MinID.
Aksjeselskap (AS)
Spółka akcyjna Aksjeselskap to dobry wybór dla osób, które zamierzają zatrudniać pracowników, obracać sporymi kwotami i są w stanie przewidzieć przyszły zysk firmy. Spółka AS (Aksjeselskap) to spółka akcyjna typu zamkniętego posiadająca osobowość prawną, która jest zobowiązana do przestrzegania wymogów raportowania, prowadzenia księgowości i rachunkowości. Aby założyć spółkę AS należy posiadać kapitał zakładowy w wysokości minimum 30 000 NOK (kapitał zakładowy można wykorzystać do finansowania kosztów związanych z założeniem firmy i rozpoczęciem prowadzenia działalności).
NUF (Norskregistrert utenlandsk foretak)
NUF, czyli Norskregistrert utenlandsk foretak to oddział firmy zagranicznej w Norwegii. Aby założyć NUF należy zarejestrować firmę w Brønnøysundregistrene (brreg.no), składając wniosek o nadanie norweskiego numeru organizacyjnego.
Rejestracja firmy i obowiązki
Założenie firmy w Norwegii wymaga wypełnienia formularza Samordnet registermelding BR1010, który znajduje się na stronie brreg.no (należy podać dane właściciela, nazwę przedsiębiorstwa, adres firmy i rodzaj działalności). W zależności od rodzaju i zakresu działalności firmy konieczne jest wpisanie przedsiębiorstwa do norweskich rejestrów.
Rozpoczęcie działalności w Norwegii oznacza konieczność wpisu firmy do określonych rejestrów - podstawą jest rejestracja w norweskim Rejestrze Podmiotów Gospodarczych (Enhetsregister). Obowiązkiem każdego norweskiego przedsiębiorcy jest bezpłatna rejestracja w Enhetsregister (Rejestrze Podmiotów Gospodarczych).
Po zarejestrowaniu działalności w urzędzie dobrą praktyką właścicieli firm jest założenie firmowego konto bankowego w norweskim banku - bedriftskonto. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest wpisanie firmy do odpowiednich rejestrów.
Prowadzenie działalności wiąże się z koniecznością przestrzegania ustalonych przez norweskie urzędy terminów. Dotyczy to dostarczania wymaganych dokumentów i opłacania naliczonych podatków. Warto pamiętać o bieżących aktualizacjach danych firmy i niezwłocznie informować o wszelkich zmianach urząd podatkowy, banki oraz kontrahentów.
Porządek w dokumentach przedsiębiorstwa jest szczególnie ważny na wypadek kontroli z urzędu, dlatego przedsiębiorca powinien dbać o kompletność dokumentacji księgowej - wyciągi z firmowego konta, faktury kosztowe i przychodowe czy paragony za towary i usługi zamówione na potrzeby prowadzonej działalności.
Koszty prowadzenia działalności i podatki
Norwescy przedsiębiorcy zobowiązani są do płacenia podatku dochodowego w wysokości 22% od zysku firmy oraz składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 11,4% od zysku firmy.
Podstawowa kwota podatku dochodowego w Norwegii wynosi 22% od zysku firmy. Podatek VAT rozliczany jest w formie deklaracji podatkowej, w której firma wykazuje wszystkie koszty i przychody. Deklarację podatkową składa się elektronicznie poprzez portal altinn.no.
Jeśli w ciągu kolejnych 12 miesięcy obroty firmy przekroczyły 50 000 NOK, należy dokonać wpisu do rejestru VAT. Płatnicy VATu na wystawianych fakturach powinni dodawać skrót MVA.
Koszty związane z zatrudnieniem
Koszty stałe to m.in.: opłata z tytułu zatrudnienia pracownika (14,1% od kwoty wynagrodzenia brutto), ubezpieczenie emerytalne OTP (2% od kwoty wynagrodzenia brutto) czy feriepenger (10,2% od kwoty wynagrodzenia brutto) - co daje łącznie min. Koszty stałe, które ponosi pracodawca, wynoszą minimum 26,3% od kwoty wynagrodzenia brutto. składki na ubezpieczenie emerytalne - min. feriepenger - min.
Koszty zmienne to m.in. ubezpieczenie NWW (zależne od rodzaju wykonywanej pracy), szkolenia pracowników, odzież robocza czy ubezpieczenie chorobowe (pracodawca wypłaca zasiłek przez pierwsze 16 dni zwolnienia, nav.no). Koszty zmienne wynoszą średnio 5% od kwoty wynagrodzenia brutto, a ich faktyczna wysokość zależy od rodzaju prowadzonej działalności. odzież robocza.
Urlop wypoczynkowy (Feriepenger)
Feriepenger, czyli norweski urlop wypoczynkowy to świadczenie, które przysługuje każdemu pracownikowi. Długość urlopu wynosi minimum 25 dni (osobom po 60 roku życia przysługuje dodatkowy tydzień urlopu) - w Norwegii soboty traktowane są jako dni robocze.
Pracownik może zrezygnować z urlopu, jeśli wynagrodzenie utracone w czasie jego trwania jest wyższe niż samo świadczenie. Termin urlopu ustala pracodawca w porozumieniu z pracownikiem z uwzględnieniem dwumiesięcznego wyprzedzenia przed jego rozpoczęciem.
Wysokość feriepenger uzależniona jest od wysokości wynagrodzenia (podstawy plus prowizji) z roku poprzedniego (do tej kwoty wliczany jest zasiłek chorobowy i opiekuńczy). Feriepenger wypłacane jest ostatniego dnia przed urlopem (jeśli urlop zostaje podzielony, to samo dzieje się ze świadczeniem). Gdy pracownik przenosi urlop na kolejny rok, feriepenger zostaje wypłacone dopiero przy jego realizacji (przenieść można maksymalnie 12 dni roboczych urlopu).
Bezpieczeństwo pracy i specjalne identyfikatory
Istotną kwestią jest zapewnienie bezpieczeństwa pracy - szczególnie, jeśli firma zatrudnia pracowników. Ukończenie norweskiego kursu BHP (HMS) jest obowiązkiem każdego przedsiębiorcy zatrudniającego pracowników lub zlecającego prace podwykonawcom oraz kierownika odpowiedzialnego za bezpieczeństwo pracowników firmy.
Norweskie firmy świadczące usługi sprzątające i przedsiębiorstwa budowlane mają obowiązek wyposażenia swoich pracowników w karty branżowe. W przypadku przedsiębiorstw budowlanych konieczne jest również uiszczenie opłaty na rzecz RVO, która kontroluje firmy z tego sektora.
Pracownicy firm budowlanych powinni posiadać identyfikatory byggekort, których zadaniem jest zwiększenie bezpieczeństwa pracy oraz kontroli nad przedsiębiorstwami z sektora budowlanego. Renholdskort to identyfikatory dla pracowników autoryzowanych firm sprzątających. Stanowią potwierdzenie legalności prowadzonej działalności i posiadania wymaganych zezwoleń. Ich ważność wynosi dwa lata.
Radzenie sobie z trudnościami finansowymi i prawne aspekty windykacji
Prowadzenie własnej działalności gospodarczej jest szansą na rozwój, jednak niesie ze sobą również pewne zagrożenia. Przedsiębiorca powinien być przygotowany na wszelkie ewentualności, w tym kłopoty finansowe firmy. Brak płynności finansowej przedsiębiorstwa bardzo często spowodowany jest niewywiązywaniem się z obowiązku płatności za towary czy usługi przez kontrahentów.
Właściciel firmy ma również możliwość skorzystać z pomocy forliksrådet - norweskiej rady polubowno-arbitrażowej - która rozpatruje sprawy związane z długami za towary i usługi. Pierwszym krokiem do ubiegania się o spłatę należności drogą urzędową jest wysłanie inkassovarsel - jest to wezwanie do zapłaty, które zazwyczaj poprzedza skierowanie sprawy do firmy windykacyjnej lub na drogę sądową. W ponagleniu należy jednoznacznie określić termin spłaty długu (minimum 14 dni) i podać łączną kwotę zaległości.
Proces domagania się spłaty należności polega na odczekaniu 14 dni od terminu płatności rzeczonej faktury i wysłaniu inkassovarsel lub wysyłaniu upomnień purring, a dopiero w ostateczności wezwania do zapłaty inkassovarsel. Kolejny etap stanowi betalingsoppfordring - ostateczne żądanie uregulowania płatności, które można wystosować minimum 14 dni po wysłaniu inkassovarsel.
Zobowiązania wobec norweskich urzędów można rozłożyć na raty - dzięki temu możliwe jest rozwiązanie tymczasowych kłopotów finansowych przedsiębiorstwa. W Norwegii przedsiębiorcy mają również możliwość umorzenia części długu wobec urzędu lub części zaległych odsetek. Podstawą do złożenia takiego wniosku jest wysokość zadłużenia przekraczająca możliwości finansowe firmy. Inna opcją jest zmiana kwoty zaliczki na podatek dochodowy. Pismo do urzędu należy rzetelnie udokumentować, np.
Przedsiębiorca, który zatrudnia pracowników może skorzystać z permitteringu, dzięki czemu zostaje zwolniony z obowiązku zapłaty wynagrodzenia, które przez wyznaczony okres czasu wypłaca NAV (Norweski Urząd Pracy i Opieki Społecznej, nav.no). Inną formą zażegnania kryzysu finansowego jest skorzystanie z możliwości, jakie daje norweski sektor finansowy. Pożyczka albo kredyt mogą pomóc naprawić budżet firmy, jednak warto pamiętać o możliwych następstwach takiej decyzji - czy problemy przedsiębiorstwa są jedynie tymczasowe, czy firma będzie w stanie spłacać raty kredytu?
O czym pamiętać po otwarciu firmy w Norwegii? Najważniejsze obowiązki w pigułce.
Świadczenia socjalne dla przedsiębiorców
Emerytura z norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych (folketrygden) to część obowiązkowa, która zapewnia pracownikom prawo do świadczeń emerytalnych. W Norwegii istnieje szereg świadczeń socjalnych, z których mogą skorzystać właściciele firm - ich zakres jest uzależniony od typu prowadzonej działalności. Przedsiębiorcy mają prawo m.in.
Właściciele firm jednoosobowych mogą korzystać ze zwolnień lekarskich, jednak w okresie zwolnienia firma nie może osiągać przychodów i generować kosztów (poza kosztami stałymi takimi jak czynsz, rachunki za telefon czy internet). Wyjątek od tej zasady stanowi zwolnienie 50%, podczas którego firma może osiągać przychody za prace, których nie obejmuje zwolnienie. Według norweskich przepisów zasiłek macierzyński przysługuje kobietom, które w ciągu ostatnich dziesięciu miesięcy przepracowały minimum pół roku, a ich dochód osiągnął poziom, od którego odprowadzano składki emerytalne.
tags: #norweska #umowa #zlecenie