Kobieta w ciąży oraz w trakcie korzystania przez nią z urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu adopcyjnego jest chroniona przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Okres ochronny kończy się jednak wraz z zakończeniem urlopów związanych z macierzyństwem. Pracownica w ciąży, przebywająca na urlopie macierzyńskim, a także pracownik korzystający z jego części w ramach urlopu ojcowskiego są objęci ochroną zatrudnienia. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, ani też prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.
Wyjątkiem od tej zasady jest upadłość lub likwidacja pracodawcy lub wystąpienie okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego może nastąpić tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. W uzasadnionych przypadkach pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z pracownicą w ciąży lub korzystającą z urlopu macierzyńskiego bez zachowania okresu wypowiedzenia. Przesłanki te określa art. 52 Kodeksu pracy.
Przedłużenia umowy nie stosuje się do umowy o pracę na czas określony, zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.
Ochrona pracownika na urlopie rodzicielskim
Pracownik podczas korzystania z urlopu rodzicielskiego podlega wyjątkowo silnej ochronie przed zwolnieniem. W tym czasie umowy o pracę nie można wypowiedzieć ani rozwiązać. Nieprawidłowa jest więc nawet sytuacja, w której wypowiedzenie wręczono przed rodzicielskim, lecz jego okres miałby upłynąć, gdy trwa.
Urlop rodzicielski jest okresem, w którym stosunek pracy korzystającego z niego pracownika podlega szczególnej ochronie. Pracodawca nie może w okresie tego urlopu wypowiedzieć umowy wiążącej strony, poza przypadkami ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu. Rozwiązanie w tym czasie umowy bez wypowiedzenia jest możliwe, gdy zachodzą przyczyny uzasadniające zastosowanie art. 52 K.p. i pracodawca uzyska zgodę związków zawodowych (art. 177 K.p.).
Zgodnie z treścią art. 1868 kp stosowanego odpowiednio do urlopu rodzicielskiego pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego do dnia zakończenia tego urlopu. W przypadkach, o których mowa powyżej, rozwiązanie przez pracodawcę umowy jest dopuszczalne w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę pracownikowi korzystającemu z urlopu wychowawczego w przypadku zwolnień grupowych lub indywidualnych przeprowadzanych na podstawie przepisów ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli urlop wychowawczy został udzielony na okres dłuższy niż 3 miesiące.
Pracodawca nie może rozwiązać za wypowiedzeniem stosunku pracy z pracownicą korzystającą z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. Ustawodawca wprowadził bowiem do kodeksu pracy zakaz wypowiadania umowy o pracę pracownikowi w czasie korzystania przez niego z urlopu macierzyńskiego (art. 177 § 1 kodeksu pracy) oraz urlopu rodzicielskiego (art. 1821g w zw. z art. 177 § 3 kodeksu pracy). Możliwe jest natomiast rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie określonym w art. 52 K.p. lub w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.
Zakaz prowadzenia przygotowań do zwolnienia rodzica: pracodawca nie będzie mógł wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownicą lub z pracownikiem w okresie ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego, a także od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego albo jego części, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo jego części, urlopu ojcowskiego albo jego części, urlopu rodzicielskiego albo jego części - do dnia zakończenia tego urlopu, prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy z ww. pracownicą lub pracownikiem. Wyjątkiem od powyższego zakazu będzie pojawienie się przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy danego pracownika i gdy reprezentująca pracownicę lub pracownika zakładowa organizacja związkowa wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym.
W sytuacji złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego lub obniżenie wymiaru czasu pracy po powrocie, wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu albo obniżonego wymiaru czasu pracy, zakaz zwolnienia pracownika zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu albo obniżonego wymiaru czasu pracy.
Pracodawca jest zobowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę (lub pracownika korzystającego z takiego urlopu) zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę. W razie niemożności zapewnienia w tym okresie innego zatrudnienia, pracownicy przysługują świadczenia określone w odrębnych przepisach.
Pracodawca zatrudniający pracownicę w porze nocnej jest obowiązany na okres jej ciąży zmienić rozkład czasu pracy w sposób umożliwiający wykonywanie pracy poza porą nocną, a jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść pracownicę do innej pracy, której wykonywanie nie wymaga pracy w porze nocnej. W razie braku takich możliwości pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Natomiast w sytuacji, gdy pracownica zatrudniona jest przy pracy, której nie wolno jej wykonywać z uwagi na przekroczenie norm przewidzianych dla kobiet w ciąży lub karmiących, pracodawca jest obowiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w przepisach lub tak ograniczyć czas pracy pracownicy, aby wyeliminować zagrożenie dla jej zdrowia lub bezpieczeństwa.
Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy trwających po 45 minut każda. Na wniosek pracownicy przerwy na karmienie mogą być udzielane łącznie. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.
Pracownikowi wychowującemu co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (tzw. dni opieki na dziecko). Zwolnienie od pracy udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika.
Kiedy pracodawca może zwolnić pracownika po urlopie rodzicielskim?
Wypowiedzenie umowy bezpośrednio po urlopie rodzicielskim jest możliwe w przypadku likwidacji całego zakładu pracy lub gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. W przypadku częściowej likwidacji firmy lub zajmowanego przez pracownika stanowiska pracodawca ma jednak obowiązek zaproponować mu inny rodzaj pracy z wynagrodzeniem, które nie może być niższe niż to otrzymywane przed przejściem na urlop rodzicielski.
Jeżeli pracodawca nie dysponuje równorzędnym stanowiskiem, może wypowiedzieć umowę o pracę na zasadach ogólnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 listopada 1994 r. (sygn. akt I PRN 77/94) stwierdził, że brak możliwości dopuszczenia do pracy pracownika po urlopie związanym z rodzicielstwem na stanowisko dotychczasowe lub równorzędne z zajmowanym przed urlopem uzasadnia wypowiedzenie umowy. Jeżeli jednak pracownik udowodniłby, że pracodawca dysponował odpowiednim dla niego miejscem pracy to wówczas takie zwolnienie nie byłoby dopuszczalne.
Pracownik, którego stosunek pracy uległ rozwiązaniu w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego, nie traci prawa do zasiłku macierzyńskiego. Zasiłek macierzyński wypłacany będzie do zakończenia okresu, w którym pracownik korzystałby z urlopu, gdyby stosunek pracy nie uległ rozwiązaniu.
W przypadku bezpodstawnego zwolnienia z pracy pracownikowi przysługuje prawo do odwołania się do sądu pracy. Pozew powinien zostać skierowany do sądu rejonowego, wydziału pracy właściwego miejscowo ze względu na siedzibę pracodawcy. Pozew ten nie podlega żadnej opłacie sądowej, ponieważ pracownik korzysta w tym zakresie ze zwolnienia ustawowego.
Zgodnie z treścią art. 45 § 1 i 2 kp w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu.
Jeżeli pracownik złożył wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy, to pracodawca nie może zwolnić go w ciągu 12 miesięcy od dnia powrotu do pracy. Wypowiedzenie umowy o pracę wręczone przed rozpoczęciem urlopu wypoczynkowego nie ma znaczenia, ponieważ jest bezskuteczne.
Pracownika można zwolnić bez wypowiedzenia nawet pierwszego dnia po tym, jak wrócił on z urlopu rodzicielskiego, jeśli zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Pracodawca ma możliwość rozwiązania umowy z pracownikiem w przypadku likwidacji całego zakładu pracy. W praktyce decyzja o formie zakończenia stosunku pracy przy likwidacji zakładu pracy musi zapaść za zgodą obu stron.
Podsumowanie
Pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi przebywającemu na urlopie rodzicielskim. Istnieją jednak wyjątki, takie jak upadłość lub likwidacja pracodawcy, a także uzasadnione przypadki rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Po powrocie z urlopu rodzicielskiego pracownik jest chroniony przed zwolnieniem, zwłaszcza jeśli złoży wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy lub zamierza skorzystać z zaległego urlopu wypoczynkowego.
Mity w Prawie Pracy - 12 miesięczna ochrona po urlopie rodzicielskim, macierzyńskim czy wychowawczym
tags: #czy #pracodawca #moze #zwolnic #na #urlopie