Umowa o pracę na czas określony, w przeciwieństwie do umowy na czas nieokreślony, charakteryzuje się tym, że strony ustalają konkretną datę jej zakończenia. Zasadniczo, umowa taka rozwiązuje się z upływem czasu, na który została zawarta. Niemniej jednak, Kodeks pracy dopuszcza możliwość jej wcześniejszego rozwiązania za wypowiedzeniem, pod pewnymi warunkami.
Najbardziej charakterystyczną cechą umowy o pracę na czas określony jest jej terminowy charakter. Umowa ta jest zawierana na określony czas, po upływie którego ulega rozwiązaniu. Umowa o pracę na czas określony nie może być dłuższa niż 33 miesiące, a liczba zawieranych w tym okresie umów nie może przekroczyć trzech. Jeśli pracodawca podpisze z nim więcej takich umów lub będą one trwały dłużej, od przekroczenia tych limitów podpisana umowa będzie traktowana jako umowa na czas nieokreślony.
Zgodnie z art. 33 Kodeksu pracy, przy zawieraniu umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, strony mogą przewidzieć dopuszczalność jej wcześniejszego rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Taka klauzula umowna może zostać wprowadzona zarówno w momencie zawierania umowy, jak i później, w trakcie jej trwania, na przykład w formie aneksu.
Wprowadzenie klauzuli przewidującej dopuszczalność wypowiedzenia umowy na czas określony po roku pracy nie będzie mniej korzystna dla pracownika niż ogólnie obowiązujące przepisy prawa pracy. Zgodnie bowiem z tymi przepisami, strony umowy nie muszą w ogóle zawierać klauzuli o wypowiedzeniu umowy na czas określony.
Możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem jest wyjątkiem od reguły, że umowa na czas określony trwa do końca terminu, na jaki została zawarta. Skorzystanie z tego uprawnienia może nastąpić w każdym czasie - również przed upływem 6 miesięcy licząc od daty zawarcia umowy, względnie wprowadzenia klauzuli w drodze aneksu. Nie ma jednak przeszkód, by strony doprecyzowały treść klauzuli w ten sposób, że rozwiązanie umowy na czas określony za wypowiedzeniem będzie dopuszczalne dopiero po upływie uzgodnionego minimalnego okresu zatrudnienia.
Kiedy umowa na czas określony może być wypowiedziana?
Istnieje kilka sytuacji, w których umowa na czas określony może zostać rozwiązana za wypowiedzeniem:
- Zawarcie klauzuli o wypowiedzeniu w umowie: Jest to najczęstszy sposób. Jeśli umowa na czas określony jest zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy i zawiera klauzulę dopuszczającą jej wcześniejsze rozwiązanie za dwutygodniowym wypowiedzeniem, każda ze stron może z niej skorzystać.
- Ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy: W takim przypadku umowa na czas określony może zostać wypowiedziana z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, niezależnie od tego, czy strony przewidziały taką możliwość w umowie.
- Zwolnienia grupowe: Na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, umowy na czas określony mogą być rozwiązywane przez każdą ze stron za dwutygodniowym wypowiedzeniem.
Co ważne, jeśli strony umowy na czas określony zamieszczą w umowie o pracę klauzulę o wypowiedzeniu i nie wprowadzą żadnego ograniczenia dotyczącego terminu tego wypowiedzenia, to umowa podlega wypowiedzeniu od pierwszego dnia zatrudnienia. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z 7 września 1994 r.
Wprowadzenie klauzuli o wypowiedzeniu i dopuszczenie możliwości wypowiedzenia dopiero po roku pracy będzie nawet z reguły rozwiązaniem korzystniejszym dla pracownika, niż przewidziane w ogólnych przepisach prawa pracy, ponieważ przez rok nie może on otrzymać wypowiedzenia.
Pracodawca i pracownik nie muszą zgadzać się na zapisy w umowie o pracę ustalające, że umowa będzie mogła zostać wypowiedziana po roku pracy. Oceny, czy wprowadzenie ograniczenia dokonania wypowiedzenia umowy o pracę było korzystne dla pracownika, należy dokonać na dzień zawarcia umowy o pracę, a nie jej rozwiązania.
Wprowadzenie do umowy o pracę na czas określony klauzuli przewidującej możliwość dokonania wypowiedzenia dopiero po upływie pewnego okresu pracy dopuścił również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 30 września 2009 r. (II PK 88/09).
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 14 czerwca 1994 r. (I PZP 26/94), „strony mogą nie tylko w chwili zawierania umowy, ale także w okresie jej trwania przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania tej umowy za 2-tygodniowym wypowiedzeniem”.
Okres wypowiedzenia umowy na czas określony
Okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:
- 2 tygodnie - jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy.
- 1 miesiąc - jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy.
- 3 miesiące - jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.
Warto zaznaczyć, że w umowie o pracę można ustalić dłuższy okres wypowiedzenia niż ustawowy. Jednakże postanowienie umowy o pracę mniej korzystne dla pracownika niż przepis kodeksu pracy nie wywoła skutków prawnych - okres wypowiedzenia będzie wynosił w takiej sytuacji 2 tygodnie.
Okres wypowiedzenia dla umowy na czas określony lub nieokreślony liczy się tak samo. To, kiedy zaczniemy liczyć okres wypowiedzenia, zależy od tego, czy trwa on dni, tygodnie lub miesiące:
- 3 dni robocze - liczymy go od dnia następnego po złożeniu wypowiedzenia.
- 1 lub 2 tygodnie - liczymy go od pierwszej niedzieli następującej po dniu złożenia wypowiedzenia.
- 1 lub 3 miesiące - liczymy go od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu złożeniu wypowiedzenia.
W przypadku umowy na czas określony, okres wypowiedzenia zawsze kończy się w sobotę. Jeśli umowa została wypowiedziana, a pracownikowi przysługuje dwutygodniowy okres wypowiedzenia, umowa rozwiąże się w najbliższą sobotę po upływie tego okresu.
Obowiązki pracodawcy przy wypowiadaniu umowy na czas określony
Wypowiedzenie umowy przez pracodawcę musi zawierać, poza zwykłymi elementami wypowiedzenia:
- Uzasadnioną, konkretną i rzeczywistą przyczynę złożenia wypowiedzenia. Od 26 kwietnia 2023 roku pracodawca ma obowiązek podać przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, tak samo jak w przypadku umowy na czas nieokreślony.
- Pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do właściwego sądu pracy w terminie 21 dni od dnia otrzymania oświadczenia.
Poza tym, o zamiarze złożenia pracownikowi wypowiedzenia pracodawca musi poinformować zakładową organizację związkową reprezentującą pracownika. Zgodnie z art. 38 Kodeksu pracy, pracodawca zawiadamia na piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, podając przyczynę, która uzasadnia rozwiązanie umowy. Jeżeli zakładowa organizacja związkowa uważa, że wypowiedzenie byłoby nieuzasadnione, może w ciągu 5 dni od otrzymania zawiadomienia zgłosić na piśmie pracodawcy umotywowane zastrzeżenia.
Konsekwencje wadliwego wypowiedzenia umowy na czas określony
Nieuzasadnione lub niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę nie jest czynnością bezwzględnie nieważną. Kodeks pracy przewiduje bowiem inne sankcje: uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, a jeżeli umowa o pracę uległa już rozwiązaniu - przywrócenie pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowanie (art. 45 § 1 kp).
Sąd pracy może jednak nie uwzględnić żądania pracownika o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, gdy ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe. W tym wypadku sąd zasądza na rzecz pracownika odszkodowanie (art. 45 § 2 kp).
W przypadku wadliwego wypowiedzenia umowy terminowej pracownikowi nie przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy. Wynika to z art. 50 § 3 kp. Pracownik może wystąpić do sądu pracy z roszczeniem wyłącznie o odszkodowanie. Jego wysokość jest ograniczona do kwoty wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za trzy miesiące.
WYPOWIEDZENIE UMOWY O PRACĘ NA CZAS NIEOKREŚLONY
Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie.
Podsumowując, umowa na czas określony może być wypowiedziana, jeśli strony zawarły taką klauzulę w umowie, która jest zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy. Wypowiedzenie wymaga zachowania dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, a w przypadku wadliwego wypowiedzenia pracownikowi przysługuje odszkodowanie.
tags: #czas #okreslony #klauzula #wypowiedzenei