Sejmowa Komisja Edukacji i Nauki wprowadziła poprawkę do projektu nowelizacji Prawa oświatowego, która otwiera nowe możliwości zatrudnienia w przedszkolach dla osób nieposiadających formalnych kwalifikacji nauczycielskich. Zmiany te, wprowadzone w odpowiedzi na problemy kadrowe, mają obowiązywać tymczasowo, od 1 września 2025 r. do 31 sierpnia 2027 r.
Proponowane rozwiązanie umożliwia zatrudnienie osób, które nie posiadają wymaganego wykształcenia pedagogicznego, ale wykazują odpowiednie kompetencje do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym. Jest to odpowiedź na zgłaszane przez samorządy braki kadrowe, zwłaszcza w dużych miastach.
Uzasadnienie i zakres zmian
Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) argumentuje, że nowe przepisy mają ułatwić dyrektorom przedszkoli prowadzenie elastycznej polityki kadrowej i podejmowanie decyzji dostosowanych do realnych potrzeb placówki. Obecnie, zgodnie z art. 15 ust. 1 Prawa oświatowego, w publicznych przedszkolach można zatrudnić osobę niebędącą nauczycielem wyłącznie do prowadzenia zajęć rozwijających zainteresowania dzieci. Nowelizacja rozszerza tę możliwość na wszystkie zajęcia prowadzone w przedszkolu, w tym te, w trakcie których realizowana jest podstawa programowa wychowania przedszkolnego.
Projektowane zmiany zakładają trzy kluczowe warunki, które będą musiały zostać spełnione:
- Uzasadniony przypadek: Konieczność wykazania potrzeby zatrudnienia osoby niebędącej nauczycielem.
- Zgoda kuratora oświaty: Dyrektor będzie musiał uzyskać zgodę kuratora, co ma stanowić zabezpieczenie, że osoba spełnia niezbędne warunki do pracy z dziećmi.
- Potwierdzenie przez dyrektora: Dyrektor przedszkola będzie musiał uznać przygotowanie osoby niebędącej nauczycielem za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć.
Przepisy te będą dotyczyły zarówno przedszkoli publicznych, jak i niepublicznych.
Kontrowersje i obawy środowiska
Wprowadzane zmiany budzą liczne wątpliwości i krytykę ze strony środowiska oświatowego. Podkreśla się, że w ostatnich latach konsekwentnie podnoszono standardy kwalifikacyjne dla nauczycieli przedszkoli, podkreślając kluczową rolę wysokich kompetencji i odpowiedniego wykształcenia w pracy z najmłodszymi dziećmi. Marek Pleśniar, dyrektor biura Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Kadry Kierowniczej Oświaty, uważa, że proponowane złagodzenie przepisów jest krokiem wstecz, który stoi w sprzeczności z dotychczasową polityką wzmacniania prestiżu zawodu nauczyciela przedszkola.
Związek Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) również wyraża swoje obawy. Urszula Woźniak, wiceprezes ZNP, zauważa, że ze względu na demografię, liczba dzieci w przedszkolach maleje, co wkrótce może rozwiązać problem braków kadrowych. Podkreśla, że wychowanie przedszkolne to kluczowy etap edukacji, a problemy kadrowe nie powinny być rozwiązywane kosztem obniżenia jakości nauczania. ZNP proponuje inne rozwiązania, takie jak wprowadzenie studiów podyplomowych dla osób z przygotowaniem pedagogicznym, aby zwiększyć liczbę wykwalifikowanych kandydatów.
Pod petycją skierowaną do MEN, sprzeciwiającą się zatrudnianiu osób bez kwalifikacji w przedszkolach, podpisało się blisko 30 tysięcy osób. Podkreślają one, że nauczyciele odchodzą z zawodu z powodu niskich płac, przeciążenia obowiązkami i obniżającego się prestiżu profesji, a nie z powodu braku wykwalifikowanych kandydatów.
Zmiany w prawie oświatowym w roku szkolnym 2025/2026
Dane dotyczące rynku pracy w edukacji
Według danych Ministerstwa Edukacji Narodowej, na dzień 25 sierpnia 2025 r. w szkołach i placówkach publicznych i niepublicznych dostępnych było 12 721 ofert pracy, co odpowiada 8506 etatów. Najwięcej ogłoszeń dotyczy wychowania przedszkolnego (około 12 proc.), a także nauczycieli współorganizujących kształcenie uczniów z niepełnosprawnościami (około 11 proc.), psychologów (około 10 proc.) oraz nauczycieli języka angielskiego (około 6 proc.).
Największa liczba wakatów zgłaszana jest w dużych miastach, takich jak Warszawa (1395 ofert), Kraków (561 ofert), Wrocław (489 ofert), Gdańsk (276 ofert) i Łódź (196 ofert). W niewielkich miejscowościach zjawisko to ma charakter marginalny.
Średnia wieku nauczycieli na 30 września 2024 r. wynosiła 46 lat. W ostatnich pięciu latach liczba nauczycieli odchodzących na emerytury lub renty wahała się od 7,6 tys. do 10 tys. etatów rocznie.
Tabela: Liczba ofert pracy w przedszkolach i szkołach (stan na 25 sierpnia 2025 r.)
| Liczba ofert pracy | Liczba etatów |
| 12 721 | 8 506 |
Kwestia zatrudniania specjalistów
W kontekście zmian w przedszkolach, warto również wspomnieć o nowelizacji Karty Nauczyciela. Projekt przewiduje umożliwienie niepublicznym przedszkolom i szkołom zatrudniania nauczycieli specjalistów (np. psychologów, pedagogów) na podstawie umów cywilnoprawnych (zlecenie, B2B) w wymiarze do 9 godzin tygodniowo. Dotychczas limit ten wynosił 4 godziny. Takie rozwiązanie, wprowadzone pilotażowo na dwa lata (do 31 sierpnia 2027 r.), ma ułatwić placówkom niepublicznym spełnienie wymogów kadrowych.
Krytycy wskazują jednak, że takie rozwiązanie może prowadzić do obniżenia jakości usług, zwłaszcza w przypadku zawodów wymagających szczególnych kwalifikacji i odpowiedzialności, jak psycholog. Podkreślają również, że osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych nie podlegają takiej samej kontroli i odpowiedzialności dyscyplinarnej jak nauczyciele zatrudnieni na umowę o pracę.
Nowe przepisy dotyczące zatrudniania w przedszkolach oraz zmiany w Karcie Nauczyciela, choć mają na celu rozwiązanie problemów kadrowych, budzą wiele kontrowersji i wymagają dalszej analizy wpływu na jakość edukacji przedszkolnej.
tags: #zmiany #od #wrzesnia #2018r #w #przedszkolach