Od 1 czerwca 2025 roku w Polsce obowiązują nowe przepisy dotyczące zatrudniania cudzoziemców, wprowadzające znaczące zmiany w zakresie sankcji za naruszenia oraz obowiązków pracodawców. Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zastąpiła dotychczasową regulację, mając na celu ograniczenie nadużyć, usprawnienie procedur i pełną elektronizację postępowań.
Zmiany te dotykają zarówno pracodawców, jak i samych cudzoziemców, wprowadzając surowsze kary za nielegalne zatrudnianie oraz precyzując definicje i procedury.
Co oznacza "nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi"?
Zgodnie z nową ustawą, nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi to szerokie pojęcie, które obejmuje szereg sytuacji:
- Powierzenie pracy cudzoziemcowi, który nielegalnie przebywa na terytorium Polski.
- Powierzenie pracy cudzoziemcowi, którego podstawa pobytu nie uprawnia do wykonywania pracy.
- Powierzenie pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy.
- Powierzenie pracy na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę lub oświadczeniu o powierzeniu pracy, chyba że przepisy prawa dopuszczają ich zmianę lub cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na innej podstawie.
- Powierzenie pracy na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę, chyba że przepisy prawa dopuszczają ich zmianę lub cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na innej podstawie.
- Powierzenie pracy bez zawarcia umowy w formie pisemnej, z wyjątkiem sytuacji, gdy cudzoziemiec pełni funkcję w zarządzie osoby prawnej, reprezentuje spółkę komandytową lub komandytowo-akcyjną, prowadzi sprawy takiej spółki lub pełni funkcję prokurenta.
Nowe przepisy doprecyzowują i porządkują definicję nielegalnego powierzenia pracy, co ma na celu zapobieganie wszelkim próbom obejścia prawa.
Surowe kary za nielegalne zatrudnianie
Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. znacząco zaostrzyła kary za nielegalne zatrudnianie cudzoziemców. Pracodawca, który zostanie przyłapany na nielegalnym zatrudnianiu obcokrajowców, może zostać ukarany grzywną w wysokości od 3 000 zł do nawet 50 000 zł za każdego nielegalnie zatrudnionego pracownika.
Kara grzywny w przypadku nielegalnego powierzenia pracy cudzoziemcowi wymierzana jest w kwocie nie niższej niż 3 000 zł za jednego cudzoziemca.
W przypadku czynów zabronionych, które dotyczą działań podejmowanych z premedytacją i wyrachowaniem, ustawa przewiduje wyższą karę grzywny - w kwocie od 6 000 zł do 50 000 zł.
Co więcej, inspektor pracy uzyskał uprawnienie do nakładania w postępowaniu mandatowym grzywny w wysokości do 10 000 zł bez udziału sądu.
Kto może uniknąć kary?
Ustawa przewiduje pewne wyłączenie karalności pracodawcy w specyficznych sytuacjach. Pracodawca nie będzie podlegał karze, jeśli zatrudniając cudzoziemca, który nie posiadał ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego do pobytu, spełnił łącznie następujące warunki:
- Zażądał od cudzoziemca przedstawienia przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Polski i przechował kopię tego dokumentu (chyba że wiedział, że dokument został sfałszowany).
- Zgłosił cudzoziemca do ubezpieczeń społecznych, o ile obowiązek taki wynikał z przepisów.
Jednakże, nawet w tych przypadkach, pracodawca musi wykazać dołożenie należytej staranności w weryfikacji dokumentów.
Obowiązki pracodawcy związane z zatrudnianiem cudzoziemców
Nowe przepisy nakładają na pracodawców szereg obowiązków, których niedopełnienie może skutkować karami finansowymi:
- Weryfikacja dokumentów pobytowych: Pracodawca ma obowiązek żądać od cudzoziemca przedstawienia ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Polski przed rozpoczęciem pracy oraz przechowywać jego kopię przez cały okres zatrudnienia i 2 lata po jego zakończeniu.
- Przekazanie umowy o pracę: Od 1 lipca 2025 roku pracodawcy mają obowiązek przesłania kopii umowy o pracę zawartej z cudzoziemcem do urzędu, który wydał zezwolenie na pracę lub przyjął oświadczenie o powierzeniu pracy. W przypadku umowy o pracę dla osób wykonujących prace przy zbiorach, termin ten wynosi 7 dni od dnia powierzenia pracy. Niespełnienie tego obowiązku grozi karą grzywny od 1 000 zł do 3 000 zł.
- Przedstawienie umowy w zrozumiałym języku: Jeżeli umowa jest sporządzona w języku polskim, a cudzoziemiec się nim nie posługuje, pracodawca musi przedstawić mu treść umowy na piśmie w wersji dla niego zrozumiałej przed jej podpisaniem i przechowywać ją przez 2 lata od końca roku kalendarzowego, w którym stosunek prawny uległ rozwiązaniu lub wygasł. Niespełnienie tego obowiązku wiąże się z karą grzywny od 1 000 zł do 3 000 zł.
- Powiadomienie o zmianach: Pracodawca musi powiadomić odpowiedni organ o zmianach dotyczących pracodawcy (siedziba, nazwa, forma prawna), o przejściu zakładu pracy na innego pracodawcę, a także o zmianie nazwy stanowiska pracy bez zmiany zakresu obowiązków cudzoziemca.
- Informowanie o podjęciu/zakończeniu pracy: Należy powiadomić starostę o podjęciu lub niepodjęciu pracy przez cudzoziemca zgodnie z umową, a także o zakończeniu pracy przez cudzoziemca wcześniej niż 2 miesiące przed upływem okresu ważności zezwolenia na pracę. Niedopełnienie tego obowiązku lub przekazanie nieprawdziwych informacji grozi karą grzywny od 500 zł do 5 000 zł.
- Zakwaterowanie cudzoziemców: W przypadku pracowników sezonowych, którym pracodawca oferuje zakwaterowanie, należy zawrzeć odrębną umowę pisemną określającą warunki najmu lub użyczenia. Czynsz najmu nie może być wygórowany w stosunku do wynagrodzenia netto. Naruszenie tych przepisów grozi grzywną od 500 zł do 2 000 zł.
Kancelaria KOBEN oferuje pomoc przedsiębiorcom w zatrudnianiu cudzoziemców, udzielając niezbędnych porad prawnych i przekazując najnowsze informacje dotyczące zmian w przepisach.
Podjęcie pracy przez obywatela Ukrainy - spóźnione powiadomienie? | PRAWO PRACODAWCY
Kara dla cudzoziemca za nielegalne wykonywanie pracy
Nie tylko pracodawcy ponoszą konsekwencje nielegalnego zatrudnienia. Cudzoziemiec, który wykonuje pracę bez odpowiednich uprawnień, również podlega karze grzywny. Kara ta wynosi nie mniej niż 1 000 zł.
Nielegalne wykonywanie pracy oznacza wykonywanie jej przez cudzoziemca, który:
- Nielegalnie przebywa na terytorium Polski.
- Podstawa jego pobytu nie uprawnia do wykonywania pracy.
- Nie posiada odpowiedniego zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy, jeżeli są wymagane.
Dodatkowe przepisy karne
Ustawa penalizuje również inne zachowania związane z nielegalnym zatrudnianiem:
- Żądanie łapówki: Osoba, która poprzez wprowadzenie w błąd, wyzyskanie błędu, wykorzystanie zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania danego działania doprowadza cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy, podlega karze grzywny od 6 000 zł do 50 000 zł. Taki sam wymiar kary grozi za żądanie korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do pracy.
- Naruszenie przepisów o pracownikach tymczasowych: Skierowanie cudzoziemca do pracy przez podmiot niebędący agencją zatrudnienia grozi grzywną nie niższa niż 6 000 zł. Skierowanie cudzoziemca do pracy na rzecz i pod kierownictwem innego podmiotu na innej podstawie niż umowa przewidująca wykonywanie pracy tymczasowej zagrożone jest grzywną nie niższa niż 3 000 zł.
Kara grzywny w tych przypadkach wymierzana jest w kwocie nie niższej niż 6 000 zł za jednego cudzoziemca.
Podstawa prawna
Podstawą prawną regulującą te kwestie jest ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. poz. ...).
Nowe przepisy mają na celu zapewnienie bardziej przejrzystego i bezpiecznego rynku pracy, zarówno dla pracodawców, jak i dla pracowników z zagranicy, jednocześnie skutecznie przeciwdziałając nielegalnemu zatrudnieniu i wyzyskowi.
tags: #zatrudnienie #ukrainca #bez #oswiadczenia #kary