Wywiad z opiekunem osoby niepełnosprawnej jest kluczowym elementem w procesie oceny potrzeb i planowania opieki. Celem wywiadu jest uzyskanie jak najwięcej informacji na temat zdrowia i funkcjonowania podopiecznego przez osobę sprawującą nad nim opiekę. Dane te, zebrane już podczas pierwszego kontaktu, służą do ustalenia deficytów chorego, jego potrzeb i możliwości. Uzyskane informacje odnotowuje się w formularzu wywiadu. Zapoznanie się ze zgromadzonymi informacjami jest niezbędne do planowania, organizowania i sprawowania profesjonalnej opieki nad chorym.
Podstawa prawna i definicje
Zasady orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności oraz kryteria kwalifikowania do stopnia niepełnosprawności regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia.
Osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ww. ustawy są również osoby, które przed dniem wejścia w życie ww. ustawy zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów, jeżeli posiadane orzeczenie nie utraciło mocy przed tą datą oraz osoby posiadające orzeczenie o stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane przed 1 stycznia 1998 r.
Zgodnie z treścią § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r., kryteria oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia uwzględniają:
- Wiek: Dzieci do 16. roku życia.
- Stan zdrowia: Konieczność stałej opieki lub pielęgnacji wynikającej z ograniczenia samodzielności.
- Funkcjonowanie: Znaczne ograniczenie możliwości uczestnictwa w życiu społecznym i edukacyjnym.
Zgodnie z brzmieniem § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, dziecko uważa się za niepełnosprawne, jeśli posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez uprawniony organ. Jednocześnie zgodnie z brzmieniem § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia, stopień niepełnosprawności określa się na podstawie naruszonej sprawności organizmu, ograniczeń w funkcjach społecznych, zawodowych i potrzeby rehabilitacji.
Orzeczenie o niepełnosprawności jest podstawą do korzystania z systemu ulg i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym. Potwierdzeniem posiadania orzeczenia jest legitymacja osoby niepełnosprawnej.
Wsparcie finansowe dla opiekunów i osób niepełnosprawnych
Osoba niepełnosprawna może ubiegać się m.in. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zadań określonych w art. 35a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, osoba niepełnosprawna może ubiegać się m.in. o zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, jeżeli przeciętny miesięczny dochód obliczony zgodnie z przepisami rozporządzenia nie przekracza kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym lub 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej oraz jeżeli zachodzi potrzeba prowadzenia rehabilitacji w warunkach domowych przy użyciu tego sprzętu.
O dofinansowanie na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Wysokość dofinansowania wynosi do 95 proc. kosztów przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia.
Natomiast wysokość dofinansowania usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika nie może być wyższa niż 2 proc. przeciętnego wynagrodzenia. W przypadku uzasadnionym szczególnie trudną sytuacją życiową, dofinansowanie dla osoby niepełnosprawnej lub dofinansowanie uczestnictwa jej opiekuna może zostać podwyższone do wysokości 40% przeciętnego wynagrodzenia.
Zmiany w świadczeniach opiekuńczych. Świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie wspierające w 2024
Zmiany w świadczeniach pielęgnacyjnych od 2024 roku
Obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. nowe zasady w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego związane z możliwością wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, dotyczą wyłącznie opiekunów sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi osobami w wieku do ukończenia przez nie 18 roku życia.
Nowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, związane z możliwością wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz kryterium wieku osoby niepełnosprawnej, obowiązują od 1 stycznia 2024 r. Tak więc opiekun sprawujący opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem w wieku do 18 roku życia, chcąc pobierać świadczenie pielęgnacyjne z możliwością zarabiania, będzie musiał zrezygnować z dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego przed 1 stycznia 2024 r. i złożyć wniosek od 1 stycznia 2024 r. o nowe świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach.
W przypadku, gdy dorosła osoba niepełnosprawna nie skorzysta z prawa do własnego świadczenia wspierającego, w tym nie spełni warunków do jego otrzymania, to jej opiekun otrzymujący dotychczas świadczenie pielęgnacyjne, które nabył przed 1 stycznia 2024 r., zachowa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. będzie mógł je dalej pobierać, do końca okresu, na który świadczenie zostało mu przyznane, na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, tj. w szczególności bez możliwości łączenia świadczenia pielęgnacyjnego z pracą zarobkową lub innymi świadczeniami otrzymywanymi przez opiekuna.
Nowa ustawa o świadczeniu wspierającym przewiduje pełną ochronę praw nabytych przez opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r. otrzymywali świadczenia. Oznacza to, że opiekun otrzymujący specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany na dotychczasowych, tj. obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r. warunkach, zachowa prawa nabyte do otrzymywanego zasiłku, tj. będzie mógł dalej pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy do końca okresu zasiłkowego, na który został mu przyznany w aktualnej decyzji, a także kontynuować jego pobieranie w kolejnych okresach zasiłkowych, o ile będą spełnione warunki do jego pobierania wynikające z obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. przepisów.
Jeżeli w takiej sytuacji opiekun osoby niepełnosprawnej nie będzie już uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna będzie mógł skorzystać z tzw. "pakietu osłonowego".
Przepisy przejściowe ustawy o świadczeniu wspierającym przewidują, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, oraz że osoby, którym przed 1 stycznia 2024 r., albo nawet po tej dacie, ale na dotychczasowych zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, zachowują prawo do tych świadczeń na dotychczasowych zasadach, nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane.
Osobista, stała opieka nad dzieckiem lub dorosłą osobą, których niepełnosprawność związana jest z szerokim spektrum problemów zdrowotnych prowadzących do znacznego ograniczenia samodzielności, bardzo często oznacza konieczność wsparcia w prawie każdym elemencie codziennego życia. Członkowie rodzin, opiekunowie muszą podporządkować swój dzienny rozkład zajęć wykonywaniu czynności związanych z opieką i pomocą, co najczęściej oznacza życie w warunkach ciągłego obciążenia psychofizycznego.
Opieka wytchnieniowa ma za zadanie odciążenie członków rodzin lub opiekunów osób niepełnosprawnych poprzez wsparcie ich w codziennych obowiązkach lub zapewnienie czasowego zastępstwa. Dzięki temu wsparciu osoby zaangażowane na co dzień w sprawowanie opieki dysponować będą czasem, który będą mogły przeznaczyć na odpoczynek i regenerację, jak również na załatwienie niezbędnych spraw.
Ze środków Funduszu Solidarnościowego w 2022 r. realizowane są dwa programy dotyczące opieki wytchnieniowej. Programy te skierowane są do osób wymagających wysokiego poziomu wsparcia (osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz dzieci niepełnosprawne z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami w pkt 7 i 8 w orzeczeniu o niepełnosprawności, tj. stale przebywa w domu, tj. nie korzysta z ośrodka wsparcia lub placówek pobytu całodobowego).
W celu rzetelnej kwalifikacji osób niepełnosprawnych został wprowadzony pomiar ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu oraz zakresu niezbędnego wsparcia. Podstawą prawną programów finansowanych ze środków Funduszu Solidarnościowego jest art. 7 ust. 5 oraz art. 13 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym.
Wywiad środowiskowy w kontekście pracy socjalnej
Opracowanie nowego rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego spowodowane jest koniecznością uporządkowania i doprecyzowania kwestii, które dotąd budziły wątpliwości interpretacyjne lub stanowiły istotną barierę w przeprowadzeniu procedury wywiadu.
Regulacje zawarte w § 2 i § 3 nowego rozporządzenia wprowadzają Centralne Usługi Wsparcia (CUS) do kręgu jednostek, których pracownicy socjalni uprawnieni są do przeprowadzania wywiadów.
Przede wszystkim zwracamy uwagę na konotacje zapisu „albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej”. Możliwość, a nawet konieczność przeprowadzenia wywiadu w innych godzinach niż w tych, które wynikają z regulaminu, jest codziennością. Konieczność spotkania współmałżonka klienta czy dzieci bardzo często wymusza popołudniowe godziny wywiadu. Należy jednak pamiętać, że pracownik socjalny ma uprawnienia do wykonywania swoich obowiązków zgodnie z regulaminem pracy (w godzinach pracy jednostki). Oznacza to, że jeśli przeprowadza wywiad w innym czasie, zgodnie z zapisami rozporządzenia musi mieć zgodę kierownika ośrodka. Warto zadbać, by zgoda ta miała charakter formalny.
W naszym odczuciu termin wywiadu powinien być z klientem uzgodniony. Wynika to przede wszystkim z idei pomocy społecznej oraz zasad pracy socjalnej. Korzystanie z pomocy społecznej jest dobrowolne, nie wiąże się z przymusem. Dodatkowo klient ma prawo oczekiwać od pracownika socjalnego szacunku i uwzględnienia jego potrzeb.
W § 2 nowego rozporządzenia wskazano wprost osoby uprawnione do przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego, czyli pracowników socjalnych zatrudnionych w OPS-ach, CUS-ach i PCPR-ach. Doprecyzowano jednocześnie wyjątek w przypadku przebywania osoby w podmiocie leczniczym, gdy wywiad może przeprowadzić pracownik socjalny zatrudniony w tym podmiocie.
Regulacja wprowadzona w § 4 nowego rozporządzenia znacząco wpływa na treść nowych wywiadów za sprawą użytego w ust. 2 sformułowania „dokonuje analizy i diagnozy”. Znika słowo „ocena”. Pomimo tego, że zasady pracy socjalnej oraz cała teoria pracy socjalnej mówią o nieocenianiu, zapis w „starym” rozporządzeniu jasno wymuszał na pracowniku ocenę sytuacji klienta. Zmiana ta zbliża (w naszym odczuciu) zmiany wprowadzone w rozporządzeniu o wywiadzie środowiskowym do idei pracy socjalnej, gdzie pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy, jako profesjonalista zbiera wszystkie istotne informacje i formułuje diagnozę, opierając się na swojej wiedzy oraz na faktach przedstawionych przez klienta.
Analiza to rozkład na składniki, wyodrębnianie cech właściwości, składników badanego przedmiotu lub zjawiska. Słowo diagnoza (odchodzimy od jej medycznego aspektu) to opinia o stanie czegoś wydana na podstawie analizy, ustalenie przyczyny danego stanu czy problemu. W kontekście wywiadu środowiskowego oznacza to, że analiza jest zebraniem danych i dopiero prawidłowo przeprowadzona, staje się podstawą do postawienia diagnozy, czyli ustalenia przyczyn danego problemu.
W wywiadzie, a na pewno w trakcie budowania planu pracy z klientem, pracownik socjalny powinien wspólnie z klientem postawić diagnozę, czyli określić, co jest przyczyną występującej trudności. Dodatkowo to właśnie diagnoza powinna dać odpowiedź nie tylko na pytanie jak jest, ale również stać się podstawą doboru technik i narzędzi umożliwiających zmianę tej niekorzystnej sytuacji. Warto pamiętać, by nie „przywiązywać” się do swojej pierwszej diagnozy, w trakcie dalszej analizy może zdarzyć się, że diagnoza ulega zmianie.
Pracownik socjalny informuje osobę lub rodzinę o obowiązkach określonych w art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W przypadku, gdy ze względu na stan zdrowia osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia nie można uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, o których mowa w art. 107 ust. 1a ustawy o pomocy społecznej, pracownik socjalny podejmuje działania w celu ich uzyskania, w tym może przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny, w obecności osoby lub rodziny, lub w miejscu udzielania świadczenia.
Przepisy § 6 nowego rozporządzenia istotnie rozszerzają krąg osób, wobec których stosowana jest niestandardowa procedura na wypadek braku możliwości przeprowadzenia wywiadu.
W przypadku przeprowadzania wywiadu w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 107 ust. 1a ustawy o pomocy społecznej, pracownik socjalny dokumentuje te okoliczności w aktach sprawy.
W ust. 2 § 7 uregulowano zasady przeprowadzania wywiadu w przypadku, gdy stroną postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej jest osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji, nad którą sprawowana jest opieka - wówczas wywiad przeprowadzany jest w miejscu zamieszkania tej osoby w obecności opiekuna.
W § 9 ust. 1 powtórzono regulacje zawarte w § 8 „starego” rozporządzenia, więc nie jest on żadną nowością. Natomiast całkowicie nowe rozwiązanie wprowadzono w ust. 2 - wreszcie umożliwiono pracownikom socjalnym zatrudnionym w ośrodkach wsparcia (np. domach pomocy społecznej) przeprowadzanie aktualizacji wywiadu środowiskowego.
Najistotniejsza zmiana dotyczy tego, że w przypadku, gdy osoba lub rodzina ubiega się o świadczenia pierwszy raz, pracownik socjalny wypełnia obligatoryjnie część A, H-J. Pozostałe części pracownik socjalny wypełnia w zależności od sytuacji rodziny lub osoby.
Część A zawiera opis danych osoby, z którą przeprowadzono wywiad. Podobnie jak do tej pory, pracownik socjalny zbiera dane osobowe (imię, nazwisko, oraz PESEL) oraz adres. Została dodana rubryka zawierająca miejsce pobytu osoby bezdomnej. Zmiana porządkuje opis sytuacji tej kategorii klientów.
Część H dotyczy potrzeb i oczekiwań osoby lub rodziny zgłoszonych podczas przeprowadzania wywiadu. W tej części jedyną, ale bardzo istotną zmianą jest wprowadzenie informacji o warunkach bezpieczeństwa podczas przeprowadzania wywiadu.
W aktach sprawy zamiast oryginałów można pozostawić kopie dokumentów, o których mowa w art. 107 ust. 1 i 1a ustawy o pomocy społecznej, poświadczone za zgodność z oryginałem przez osobę składającą dokumenty lub przez pracownika socjalnego.
Pracownicy socjalni otrzymają nową legitymację.
Wywiad lekarski (anamneza) jako podstawa diagnozy
Wywiad lekarski, nazywany również anamnezą, to jeden z najważniejszych elementów diagnozy medycznej. To właśnie rozmowa lekarza z pacjentem pozwala zebrać kluczowe informacje o stanie zdrowia, objawach, stylu życia i historii chorób. Odpowiednio przeprowadzony wywiad z pacjentem może znacząco przyspieszyć proces diagnostyczny, ograniczyć konieczność wykonywania kosztownych badań i zwiększyć skuteczność leczenia.
Wywiad medyczny obejmuje dane subiektywne, czyli to, co pacjent sam zgłasza (np. bóle, duszności, zawroty głowy), oraz dane obiektywne - obserwacje lekarza i wyniki badań.
Celem wywiadu z pacjentem jest nie tylko ustalenie rozpoznania, ale także zrozumienie kontekstu zdrowotnego pacjenta - jego nawyków, środowiska pracy, obciążeń rodzinnych oraz przyjmowanych leków. Dzięki temu lekarz może lepiej dobrać terapię i zaplanować dalsze postępowanie diagnostyczne.
Prawidłowo przeprowadzony wywiad lekarski ma kluczowe znaczenie, ponieważ:
- pozwala na szybsze postawienie diagnozy,
- umożliwia personalizację leczenia,
- zapobiega błędnym rozpoznaniom,
- buduje zaufanie między pacjentem a lekarzem,
- stanowi dokument medyczny o dużej wartości dowodowej.
Każdy pacjent przynajmniej raz w życiu usłyszał od lekarza klasyczne pytanie: „Co Pana/Panią do mnie sprowadza?” To właśnie tym pytaniem rozpoczyna się wywiad lekarski - pierwszy i niezwykle ważny etap wizyty, który daje pacjentowi możliwość opisania swoich obecnych dolegliwości. Już w tej początkowej fazie lekarz zyskuje wgląd w subiektywne odczucia chorego, a zarazem może ocenić ogólny stan pacjenta, jego sposób komunikacji i samopoczucie.
Następnie lekarz kieruje rozmowę na właściwe tory, zadając konkretniejsze pytania diagnostyczne. W przypadkach nagłych, jak na przykład w izbie przyjęć czy na SOR-ze, pierwszy wywiad lekarski bywa skrócony, aby nie opóźniać wdrożenia leczenia ratującego życie.
Schemat wywiadu z pacjentem
Choć każda rozmowa z pacjentem ma charakter indywidualny, w praktyce klinicznej stosuje się określony schemat wywiadu z pacjentem, który obejmuje kilka kluczowych etapów:
- Dane ogólne pacjenta - imię, nazwisko, wiek, płeć, zawód, adres, dane kontaktowe.
- Powód wizyty - główny problem lub objaw, z jakim pacjent zgłasza się do lekarza.
- Wywiad obecnej choroby - kiedy pojawiły się objawy, jak się rozwijały, co je nasila lub łagodzi.
- Wywiad chorób wcześniejszych - przebyte choroby, hospitalizacje, zabiegi, urazy.
- Wywiad rodzinny - występowanie chorób dziedzicznych w rodzinie (np. cukrzyca, zawał, nowotwory).
- Wywiad środowiskowy i zawodowy - warunki życia, praca, kontakt z czynnikami szkodliwymi, stres.
- Nawyki zdrowotne - palenie tytoniu, spożycie alkoholu, dieta, aktywność fizyczna, używki.
- Alergie i przyjmowane leki - niezwykle ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii.
W trakcie rozmowy lekarz stopniowo pogłębia temat, zadając pytania zarówno ogólne, jak i szczegółowe. Celem jest uzyskanie pełnego obrazu zdrowia pacjenta, dlatego lekarz pyta nie tylko o objawy, ale również o styl życia, stres i historię rodzinną. Typowe pytania podczas wywiadu to m.in.: Jakie są objawy? Od kiedy występują i jak bardzo są intensywne? Jak często się pojawiają? Czy niektóre działania łagodzą lub nasilają objawy? Czy pacjent obecnie przyjmuje jakiekolwiek leki (na receptę lub bez recepty)? Jakie i w jakich dawkach? Jakie choroby występowały w przeszłości i czy wiązały się z zabiegami lub hospitalizacją? Czy w rodzinie występują poważne problemy zdrowotne, takie jak choroby serca, cukrzyca lub nowotwory? Czy pacjent doświadcza stresu - zawodowego lub osobistego? Czy stosuje używki (alkohol, nikotyna, narkotyki)? Jeśli tak, jak często i w jakich ilościach?
Odpowiedzi pacjenta nie tylko wskazują jego aktualne problemy zdrowotne, ale również pomagają lekarzowi zrozumieć historię medyczną i kontekst życiowy chorego. Już na tym etapie specjalista może wysnuć wstępne wnioski diagnostyczne i zdecydować o dalszych badaniach.
Po przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu lekarz przystępuje do badania przedmiotowego pacjenta, które obejmuje pomiar wzrostu i masy ciała, pomiar ciśnienia tętniczego, osłuchanie serca i płuc, badanie palpacyjne, ocenę odruchów, pomiar temperatury ciała, a w razie potrzeby - wykonanie badań laboratoryjnych lub obrazowych.
Bez rzetelnego i kompleksowego wywiadu lekarskiego, dalsza diagnostyka często okazuje się nieefektywna. Dlatego tak ważne jest, aby informacje z wywiadu były prawidłowo dokumentowane w systemie EDM - dzięki temu stanowią spójny element historii zdrowia pacjenta, dostępny dla całego zespołu medycznego.
Wywiad lekarski: anamneza biograficzna i wegetatywna
Jednym z bardziej szczegółowych rodzajów wywiadu medycznego jest anamneza biograficzna, która dotyczy życiorysu pacjenta. Wykorzystywana jest głównie w medycynie psychosomatycznej i psychoterapii, gdzie poznanie historii życia chorego pozwala zrozumieć źródła jego problemów emocjonalnych lub somatycznych.
W ramach takiego wywiadu lekarz lub terapeuta pyta o przebieg dzieciństwa, aktualną sytuację rodzinną, doświadczenie zawodowe, zainteresowania i sposób spędzania wolnego czasu, wartości życiowe i podejście do zdrowia.
Kolejnym istotnym elementem jest anamneza wegetatywna, skupiająca się na funkcjach organizmu regulowanych automatycznie - takich jak oddychanie, trawienie, praca serca czy metabolizm.
Podczas tego typu wywiadu lekarz może zapytać o jakość snu i występowanie nocnych potów, apetyt, odżywianie, wagę ciała, pragnienie, problemy z oddychaniem, rytm wypróżnień i oddawanie moczu.
Nie tylko lekarze, ale także pielęgniarki i ratownicy medyczni przeprowadzają własne formy wywiadu. Wywiad pielęgniarski z pacjentem koncentruje się na ocenie samodzielności, potrzeb pielęgnacyjnych i psychicznych pacjenta. Wywiad z ratownikiem medycznym odbywa się często w warunkach stresu i wymaga szybkiej, ukierunkowanej oceny stanu zdrowia. W obu przypadkach obowiązuje zasada dokładności, empatii i dokumentowania każdej informacji.
tags: #wywiad #chorobowy #z #opiekunem #osoby #niepelnosprawnej