Wypowiedzenie umowy o pracę, zwłaszcza gdy towarzyszy mu choroba, budzi wiele wątpliwości. Jakie prawa przysługują pracownikowi przebywającemu na zwolnieniu lekarskim w okresie wypowiedzenia? Czy L4 wpływa na czas trwania umowy i jakie świadczenia przysługują w takiej sytuacji? Poniższy artykuł rozwieje wszelkie wątplice dotyczące relacji między wypowiedzeniem umowy a okresem ubezpieczenia chorobowego.
Czy pracodawca może zwolnić pracownika na zwolnieniu lekarskim?
Co do zasady, pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim jest chroniony przed wypowiedzeniem umowy przez pracodawcę. Wynika to z art. 41 Kodeksu pracy, który stanowi, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi przebywającemu na urlopie lub w trakcie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Jednakże, istnieją wyjątki od tej reguły, określone w art. 53 § 1 Kodeksu pracy. Pracodawca może rozwiązać umowę z pracownikiem przebywającym na zwolnieniu chorobowym bez wypowiedzenia w trybie dyscyplinarnym, jeśli:
- Pracownik jest zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy, a okres jego absencji chorobowej trwa ponad 3 miesiące.
- Pracownik jest zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jego niezdolność do pracy była skutkiem wypadku przy pracy bądź choroby zawodowej, a jego absencja chorobowa obejmuje łącznie okres zasiłkowy wynoszący 182 dni lub 270 dni w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą, ciążą, a dodatkowo co najmniej 3-miesięczny okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego po zakończonym okresie zasiłkowym.
Rozwiązanie umowy z pracownikiem przebywającym na zwolnieniu chorobowym nie może nastąpić wcześniej niż pierwszego dnia po upływie wskazanych wyżej okresów ochronnych.
Pracodawca ma również prawo zwolnić pracownika dyscyplinarnie, czyli bez zachowania okresu wypowiedzenia, tylko w określonych przepisami okolicznościach. Są to:
- Ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych.
- Popełnienie przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem.
- Zawiniona przez pracownika utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
Co istotne, pracodawca ma prawo rozwiązać umowę dyscyplinarnie z winy pracownika tylko w ciągu 1 miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.
Czy pracownik może złożyć wypowiedzenie będąc na L4?
Tak, pracownik może złożyć wypowiedzenie umowy o pracę nawet podczas trwania zwolnienia lekarskiego. Prawo pracy nie ogranicza w żaden sposób możliwości zakończenia umowy z inicjatywy pracownika z powodu jego niezdolności do pracy. Taki dokument można złożyć zarówno osobiście, jak i zdalnie - np. pocztą tradycyjną z potwierdzeniem odbioru, lub elektronicznie, jeśli posiada się bezpieczny podpis kwalifikowany.
Ważne jest, aby wypowiedzenie zostało sporządzone w formie pisemnej i było skuteczne - czyli pracodawca musi mieć możliwość zapoznania się z jego treścią. Zgodnie z art. 30 Kodeksu pracy, wypowiedzenie umowy o pracę powinno mieć formę pisemną. Oznacza to, że należy je sporządzić na papierze, a następnie własnoręcznie podpisać.
Okres wypowiedzenia a zwolnienie lekarskie
Często pojawia się pytanie, czy zwolnienie lekarskie w okresie wypowiedzenia przedłuża jego bieg. Odpowiedź brzmi: nie. Zwolnienie lekarskie pracownika nie wydłuża okresu wypowiedzenia. Umowa zakończy się zgodnie z wyznaczoną datą, niezależnie od tego, czy pracownik w tym czasie przebywa na zwolnieniu lekarskim, urlopie czy jest w pracy. Okres wypowiedzenia liczony jest tak samo jak w przypadku osoby będącej w pracy.
Przykład: Pracownik złożył wypowiedzenie z dniem 1 października. Okres wypowiedzenia trwa do 31 października. 10 października poszedł na zwolnienie lekarskie. Umowa i tak zakończy się 31 października - bez względu na to, jak długo potrwa L4.
Zwolnienie lekarskie w trakcie wypowiedzenia nie stanowi podstawy do wydłużenia okresu wypowiedzenia. Jeśli wynosi on 2 tygodnie, to jest liczony tak samo jak w przypadku osoby będącej w pracy.
Świadczenia chorobowe w okresie wypowiedzenia i po jego zakończeniu
Pracownik, który złożył wypowiedzenie w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim, podlega takim samym prawom jak pracownik będący w pracy - zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku do momentu trwania okresu wypowiedzenia.
Za czas przebywania na zwolnieniu lekarskim pracownikowi należy się wynagrodzenie chorobowe - do 33. dni choroby (lub 14 dni, jeśli pracownik ukończył 50 lat), a następnie zasiłek chorobowy wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).
Rozwiązanie umowy a zasiłek chorobowy
Pracownik zachowuje prawo do zasiłku chorobowego również po ustaniu stosunku pracy. Wypłata świadczeń z ubezpieczenia chorobowego będzie możliwa wyłącznie wtedy, jeżeli niezdolność do pracy trwała przez co najmniej 30 dni (bez ani jednego dnia przerwy) i powstała:
- Nie później niż 14 dni od ustania tytułu do ubezpieczenia chorobowego.
- Nie później niż 3 miesiące od ustania tytułu ubezpieczenia w przypadku choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.
Co ważne, pracownik może pobierać zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia jedynie przez okres wskazany w przepisach, który zazwyczaj wynosi maksymalnie 91 dni. W szczególnych przypadkach (gruźlica, ciąża) okres ten może być przedłużony.
Aby pracownik otrzymał świadczenie po ustaniu zatrudnienia, powinien wysłać do ZUS-u formularz Z-10. Płatnik składek dostarcza w tym przypadku jedynie zaświadczenie Z-3.
Opieka nad dzieckiem i choroba zakaźna a ochrona przed zwolnieniem
Należy pamiętać, że pracodawca nie może rozwiązać umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia z pracownikiem sprawującym opiekę nad dzieckiem - w okresie pobierania z tego tytułu zasiłku, a w przypadku odosobnienia pracownika ze względu na chorobę zakaźną - w okresie pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku. Wynika to z art. 53 § 2 Kodeksu pracy.
Powrót do pracy po ustaniu choroby
Przepisy Kodeksu pracy wskazują także, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie może nastąpić w razie powrotu pracownika do pracy z powodu odzyskania zdolności do pracy. Nawet gdy dojdzie do zwolnienia, to pracodawca w miarę możliwości powinien ponownie zatrudnić pracownika, który w okresie 6 miesięcy od rozwiązania umowy zgłosi swój powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu tych przyczyn.
Przerwa między chorobami a wypowiedzenie umowy w trybie natychmiastowym
Co do zasady rozwiązanie umowy z pracownikiem przebywającym na zwolnieniu chorobowym jest możliwe, gdy niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie. Należy jednak wziąć pod uwagę art. 9 ust. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w którym wskazano, że do okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzedniej niezdolności do pracy, spowodowanej tą samą chorobą, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekraczała 60 dni.
Okres zasiłkowy dotyczy niezdolności do pracy spowodowanej tym samym rodzajem choroby. Pracownikowi, który przedłoży zwolnienie lekarskie wywołane inną chorobą, zwykle otwiera się nowy okres zasiłkowy.
Obliczenie okresu ochronnego
Obliczenie konkretnej daty zakończenia okresu ochronnego dla pracownika zatrudnionego w firmie co najmniej pół roku może sprawiać trudność ze względu na wskazanie okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego w miesiącach. W Kodeksie pracy nie wyjaśniono, jak obliczyć 3-miesięczny okres pobierania świadczenia. Dlatego w tym przypadku należy odnieść się do przepisów zasiłkowych, gdzie przez miesiąc rozumie się 30 dni.
Przykład 2. Pan Zenon jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę od 3 lat. 15 maja 2024 roku otrzymał zwolnienie lekarskie. Choroba trwała przez 182 dni, a z powodu nieodzyskania zdolności do pracy otrzymał świadczenie rehabilitacyjne na okres 6 miesięcy. Okres ochronny wynosi 272 dni (182 dni pobierania wynagrodzenia i zasiłku chorobowego + 90 dni pobierania świadczenia rehabilitacyjnego). Oznacza to, że pracodawca może wypowiedzieć panu Zenonowi umowę 11 lutego 2025 roku (okres ochronny upływa 10 lutego 2025 roku).
Zwolnienie lekarskie a wykorzystanie urlopu wypoczynkowego
Jeśli masz niewykorzystany urlop i jesteś na zwolnieniu lekarskim w okresie wypowiedzenia, pracodawca może poprosić Cię o wykorzystanie przysługującego urlopu podczas wypowiedzenia. Jednak wymiar urlopu, który możesz wykorzystać, jest proporcjonalny do okresu, jaki faktycznie przepracowałeś. Jeżeli masz zaległy urlop, a nie uda Ci się go wykorzystać przed końcem umowy, otrzymasz za niego ekwiwalent pieniężny. Dodatkowo, jeśli podczas zaplanowanego urlopu w okresie wypowiedzenia rozchorujesz się i uzyskasz zwolnienie lekarskie, urlop zostaje przerwany. W takiej sytuacji masz prawo do wynagrodzenia chorobowego, a za niewykorzystane dni urlopu również otrzymasz ekwiwalent.
Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia – ile i dla kogo?
tags: #wypowiedzenie #umowy #a #okres #ubezpieczenia #chorobowego