Obowiązek przesłania do ZUS informacji IWA najpóźniej do 31 stycznia danego roku mają te firmy, które prowadziły działalność przez cały ubiegły rok i zgłaszały do ubezpieczenia wypadkowego średnio w miesiącu co najmniej 10 osób. Płatnikom, którzy taki dokument złożą przynajmniej trzeci raz z rzędu, ZUS do 20 kwietnia ustali i przyśle informacje o wysokości stopy procentowej składki wypadkowej, jaka ich będzie obowiązywała w najbliższym roku składkowym.
Jeśli płatnik poda w IWA nieprawidłowe dane, naraża się na to, że przez 12 miesięcy będzie zmuszony opłacać o połowę wyższą składkę wypadkową niż powinien. Poniżej zestawienie najczęściej popełnianych pomyłek przy wypełnianiu tej informacji.
Kto jest zobowiązany do złożenia ZUS IWA?
Wbrew przekonaniu części płatników, obowiązek przesłania IWA nie ciąży tylko na tych firmach, którym ZUS wyliczy wysokość składki wypadkowej. Przesłanki, które wyznaczają krąg zobowiązanych do przekazania IWA, są trzy:
- Byli zgłoszeni w ZUS jako płatnicy składek na ubezpieczenie wypadkowe nieprzerwanie przez cały rok kalendarzowy, którego dotyczy informacja, oraz co najmniej jeden dzień w styczniu roku następnego.
- W roku kalendarzowym, którego dotyczy informacja, zgłaszali do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych.
- Byli wpisani do rejestru REGON w dniu 31 grudnia roku, za który jest składana informacja ZUS IWA.
Jeżeli choćby w jednym z miesięcy roku kalendarzowego, którego dotyczy informacja, firma nie zgłaszała nikogo do ubezpieczenia wypadkowego, nie powinna składać ZUS IWA za ten rok. Byłoby tak, gdyby np. przez cały rok płatnik zatrudniał średnio na miesiąc 15 osób, ale podczas wakacji nikogo, formalnie zawieszając działalność. Ale gdyby wszyscy podwładni w lecie byli na urlopie bezpłatnym, a jedynym ubezpieczonym był zatrudniający ich przedsiębiorca (osoba fizyczna), to obowiązek złożenia IWA na nim ciąży.
Jak ustalić liczbę ubezpieczonych do ZUS IWA?
Punktem wyjścia do ustalenia, czy składać IWA za dany rok, jest ustalenie liczby ubezpieczonych. Jest to iloraz osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu w poszczególnych miesiącach poprzedniego roku kalendarzowego i liczby miesięcy, przez które płatnik składek był w poprzednim roku kalendarzowym zgłoszony w ZUS co najmniej 1 dzień.
W obliczeniach należy uwzględniać każdą osobę, która w danym miesiącu podlegała ubezpieczeniu wypadkowemu choćby jeden dzień. Również taką, która nie przepracowała ani jednego dnia, bo np. drugiego dnia zatrudnienia zachorowała, a pierwszy był wolny od pracy. Trzeba też pamiętać, aby każdą osobę policzyć tylko raz w danym miesiącu, bez względu na to, ile miała tytułów do tego ubezpieczenia.
Trzeba jednak pamiętać o wyłączeniach. W tych rachunkach trzeba pomijać osoby, które przez cały miesiąc były na urlopie bezpłatnym, wychowawczym albo pobierały zasiłek macierzyński (za czas podstawowego lub dodatkowego urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego) - chyba że w tym czasie rodzic dorabiał w swojej macierzystej firmie np. na zlecenie. Wliczyć trzeba także tych pracowników, którzy - będąc uprawnionymi do urlopu wychowawczego - zamiast niego wybrali możliwość czasowego zmniejszenia etatu.
Urlop macierzyński, rodzicielski i wychowawczy w ZUS IWA
Pracownica, która przebywa na urlopie macierzyńskim bądź urlopie rodzicielskim i z tego tytułu pobiera zasiłek macierzyński, nie podlega ubezpieczeniu wypadkowemu. Stąd też takiej pracownicy nie bierze się pod uwagę przy ustalaniu liczby ubezpieczonych dla potrzeb sporządzenia Informacji ZUS IWA.
Pracownik, który korzysta z urlopu macierzyńskiego bądź urlopu rodzicielskiego nie podlega pracowniczym ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu wypadkowemu. Z uwagi na to, że za okres urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego pracownikowi przysługuje zasiłek macierzyński, podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania tego zasiłku. Pobieranie zasiłku nie stanowi jednak tytułu do ubezpieczenia wypadkowego.
Liczbę ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego w danym roku kalendarzowym, płatnik nie powinien brać pod uwagę w poszczególnych miesiącach tego roku pracowników, którzy przez cały miesiąc przebywali na urlopie macierzyńskim lub urlopie rodzicielskim. Nie zmienia tego okoliczność, iż w danym miesiącu za takiego pracownika były rozliczane składki na pracownicze ubezpieczenia społeczne. Należy jednak dodać, że powyższe nie dotyczy pracownika, który łączy urlop rodzicielski z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu, gdyż taki pracownik zgodnie z przepisami podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z obu tytułów, tj. stosunku pracy i pobierania zasiłku macierzyńskiego.
Wypadki przy pracy a ZUS IWA
Często pojawia się pytanie, czy w informacji uwzględnić liczbę poszkodowanych w wypadkach zgodnie z datą zdarzenia, jego zgłoszenia, czy może sporządzenia protokołu powypadkowego. Prawidłowo w przypadku pracowników należy się kierować datą zaewidencjonowania wypadku w rejestrze, a nie datą feralnego zdarzenia. Zeszłoroczny wypadek ujęty w rejestrze w bieżącym roku trzeba zatem pominąć w IWA za poprzedni rok.
Konsekwencje błędów w ZUS IWA
Jeśli płatnik poda nieprawdziwe informacje (np. zatai wypadki przy pracy) i ZUS wyliczy mu na rok składkowy zaniżoną składkę wypadkową, naraża się na dotkliwą sankcję finansową. ZUS może wymierzyć mu składkę w wysokości 150 proc. ustalonej na podstawie prawidłowych danych.
Jeśli jednak był to skutek nieświadomej pomyłki płatnika, ZUS nie powinien być tak represyjny. Sądy wskazują, że pracodawca może uniknąć sankcji, gdy przyczyny wadliwego zgłoszenia danych do ZUS są przez płatnika niezawinione. Jednak ciężar udowodnienia braku winy ciąży na płatniku.
Ukryty majątek w ZUS i OFE. Jak nim zarządzać? || Proste oszczędzanie z Oskarem Sobolewskim
Urlop rodzicielski - zasady i możliwość powrotu do pracy
Pracownicy - rodzice dziecka mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania nad nim opieki. Jego wymiar wynosi 41 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka przy jednym porodzie, przy czym z tego dziewięć tygodni stanowi część nieprzenoszalną przysługującą wyłącznie drugiemu rodzicowi. Oznacza to, że jeden z rodziców może skorzystać maksymalnie z 32 tygodni, a drugi - z 9 tygodni. Urlop rodzicielski jest udzielany jednorazowo albo nie więcej niż w pięciu częściach nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy szósty rok życia.
Kodeks pracy umożliwia pracownikom - rodzicom podejmowanie działalności zarobkowej w czasie urlopu rodzicielskiego. Pracownik może bowiem wrócić do pracy do pracodawcy, który udzielił urlopu, ale nie przerywając czy rezygnując z tego uprawnienia, lecz łącząc urlop z etatem. Może powiązać korzystanie z rodzicielskiego urlopu z wykonywaniem pracy u macierzystego pracodawcy, ale w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim wypadku urlopu rodzicielskiego udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy.
Podjęcie pracy następuje na wniosek składany przez pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy. Pracodawca musi uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.
| Liczba dzieci | Maksymalny wymiar urlopu rodzicielskiego (tygodnie) | Część nieprzenoszalna dla drugiego rodzica (tygodnie) |
|---|---|---|
| Jedno dziecko | 41 | 9 |
| Dwoje dzieci | 65 | 15 |
| Troje dzieci | 86 | 20 |
tags: #urlop #rodzicielski #a #iwa