Umowa zlecenie w 2026 roku nadal pozostaje jedną z najczęściej zawieranych umów cywilnoprawnych w Polsce. Jest to spowodowane jej elastycznością i możliwością dostosowania do indywidualnych potrzeb zarówno zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy. Jednakże, wokół tej formy zatrudnienia narosło wiele mitów, które warto rozwiać, opierając się na faktach i obowiązujących przepisach.
Czym jest umowa zlecenie?
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną, uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W umowie zlecenia ważny jest fakt wykonywania pracy na rzecz zleceniodawcy, która niekoniecznie będzie prowadzić do określonego rezultatu. Warto podkreślić, że umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna. To oznacza, że zastosowanie mają w jej przypadku przepisy kodeksu cywilnego (art. 734-751), zarówno przy jej zawieraniu, jak i wykonywaniu, a także rozwiązywaniu czy rozstrzyganiu ewentualnych sporów. Stroną umowy-zlecenia jest przyjmujący zlecenie, czyli zleceniobiorca oraz dający zlecenie, czyli zleceniodawca. Błędne jest więc określenie w umowie jej stron jako pracownik i pracodawca.
W przypadku każdej umowy zlecenie pracodawcy powinni dysponować dokumentem wskazującym dokładną liczbę godzin realizowania danego zlecenia. Zalecane jest prowadzenie w tym celu odrębnej ewidencji. Umowa zlecenie jest jedną z popularnych form zatrudnienia. Takie rozwiązanie charakteryzuje się większą elastycznością niż np. umowa o pracę i pozwala na wykonywanie obowiązków poza siedzibą zleceniodawcy.
Kluczowe cechy i postanowienia umowy zlecenie
Umowa zlecenie powinna być zawarta na piśmie i podpisana przez obydwie strony - zleceniobiorcę i zleceniodawcę. Zaletą tej umowy jest swoboda w zakresie ustalenia miejsca, czasu i sposobu wykonywania zadania. Podpisując umowę zlecenie, warto wiedzieć, jakie elementy powinny się w niej znaleźć. Wśród nich powinno być oznaczenie stron - zleceniodawcy i zleceniobiorcy. Koniecznie trzeba też określić przedmiot zlecenia oraz ustalić wysokość wynagrodzenia. Jeżeli umowa jest nieodpłatna, wówczas trzeba to zaznaczyć. Forma zapłaty jest opcjonalna, ale warto ją uwzględnić w umowie. Nie zapomnijmy też o podpisach obu stron, ponieważ są one ważnym elementem treści. To wszystko powinno znaleźć się w umowie zlecenie. W umowie zlecenia ważny jest fakt wykonywania pracy na rzecz zleceniodawcy, która niekoniecznie będzie prowadzić do określonego rezultatu. Przedmiotem umowy zlecenia jest staranność działania w celu należytego wykonania zlecenia.
Umowa zlecenie reguluje wynagrodzenie w formie stawki godzinowej, terminy realizacji zadania oraz inne istotne kwestie, takie jak warunki rozwiązania umowy. To elastyczna forma umowy, która ma szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach - od usług marketingowych po prace remontowe. Umowa zlecenie jest szczególnie popularna wśród freelancerów, wolnych zawodów i osób, które świadczą usługi na własny rachunek.
Minimalna stawka godzinowa w 2026 roku
Odgórnie ustalona wysokość minimalnego wynagrodzenia obowiązuje także w odniesieniu do umów zleceń, w formie minimalnej stawki godzinowej. Wysokość stawki godzinowej jest ściśle związana z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę i będzie się zmieniać wraz ze zmianą wysokości tego wynagrodzenia. W roku 2025 wysokość minimalnej stawki godzinowej wynosi 30,50 zł za jedną godzinę pracy, w 2026 roku będzie to 31,40 zł. Warto podkreślić, że umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna. To oznacza, że zastosowanie mają w jej przypadku przepisy kodeksu cywilnego (art. 734-751), zarówno przy jej zawieraniu, jak i wykonywaniu, a także rozwiązywaniu czy rozstrzyganiu ewentualnych sporów. Osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia ma prawo do minimalnej stawki godzinowej. W 2026 roku wynosi ona 31,40 zł brutto za godzinę pracy - rok wcześniej było to 30,50 zł brutto. Wzrost najniższej stawki godzinowej jest proporcjonalny do wzrostu płacy minimalnej, zatem co roku można liczyć na zmianę w tym zakresie.
Minimalna stawka godzinowa dla osób świadczących pracę na podstawie umowy zlecenia - wynosi ona obecnie 17 zł brutto na godzinę (od 1 stycznia 2020 roku). Strony umowy same ustalają czas, w którym zlecenie będzie wykonane. Warto zauważyć, że umowa zlecenie umożliwia zrzeczenie się wynagrodzenia. Należy jednak wspomnieć o tym w dokumencie. Minimalna stawka godzinowa to kwota, która przysługuje zleceniobiorcy za każdą godzinę wykonanego zlecenia lub świadczonych usług.
Składki ZUS i podatki od umowy zlecenie
Przedsiębiorca, zatrudniając zleceniobiorcę na podstawie umowy zlecenie, powinien pamiętać, iż w przypadku takiej umowy istnieje obowiązek naliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do ZUS-u. Zleceniodawca zwolniony jest z odprowadzania składek społecznych za zleceniobiorcę, dopiero w momencie, kiedy zleceniobiorca posiada inne tytułu do ubezpieczenia, których kwota jest równa lub wyższa niż minimalna krajowa. W takim przypadku obowiązkowo opłacana będzie jedynie składka zdrowotna. W przypadku zatrudnienia studenta, który nie ma ukończonych 26 lat, zleceniodawca nie ma obowiązku zgłoszenia go do ubezpieczeń ZUS. Zgłoszenia do składek ZUS należy dokonać w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy zlecenie, dokonując tego na formularzu zgłoszeniowym ZUS ZUA. Przedsiębiorca zgłasza zleceniobiorcę do wszystkich obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, jedynie ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. W przypadku, gdy zleceniodawca zatrudni zleceniobiorcę na umowę zlecenie, a jest on z nim jednocześnie związany na podstawie umowy o pracę, wówczas zleceniobiorca traktowany jest jak pracownik i podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym z tytułu umowy zlecenia.
Od wynagrodzeń z umowy zlecenie przedsiębiorca musi naliczać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Podstawę opodatkowania stanowi w tym przypadku przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodów oraz składki potrącone przez płatnika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, o ile zostały pobrane. Od 2022 roku zleceniobiorcy mają prawo złożyć zleceniodawcy wniosek niepobieranie zaliczek na PIT, w związku z nieprzekroczeniem w ciągu roku dochodu o wartości 30 tys. zł. Od stycznia 2023 roku zleceniobiorcy mogą składać u zleceniodawcy PIT-2, tym samym korzystając w trakcie roku z kwoty zmniejszającej podatek przy obliczaniu comiesięcznych zaliczek. Nie jest konieczne składanie comiesięcznej deklaracji podatkowej. Płatnik powinien jedynie co miesiąc wyliczyć i opłacić właściwą zaliczkę na podatek dochodowy - w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Płatnicy są również zobowiązani do wystawienia zleceniobiorcom informacji PIT-11, która będzie podstawą rozliczenia rocznego.
Podpisując umowę zlecenie, pracodawca musi odprowadzać składki na ubezpieczenie rentowe, emerytalne, wypadkowe, opiekę zdrowotną. Jeśli umowa zlecenie stanowi jedyny tytuł ubezpieczenia zleceniobiorcy, to osoba ta musi być objęta obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym. Umowa zlecenie jest jedną z najpopularniejszych form zatrudnienia w Polsce. Wiele osób z niej korzysta, ponieważ jest to łatwy i szybki sposób na podjęcie pracy. Jednak wiele osób zastanawia się, czy umowa wpłynie na ich emeryturę. Niestety, odpowiedź nie jest jednoznaczna. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, umowa zlecenie nie wlicza się do stażu pracy, który jest jednym z kryteriów pozwalających na uzyskanie prawa do emerytury. Oznacza to, że osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia nie będą mogły liczyć na emeryturę z tego tytułu. Wysokość emerytury zależy od okresu i wysokości odprowadzanych składek na ubezpieczenie emerytalne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia są obowiązkowo objęte ubezpieczeniem społecznym, w tym ubezpieczeniem emerytalnym. Oznacza to, że pracodawca ma obowiązek odprowadzania składek na emerytalne ubezpieczenie społeczne dla zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia. Warto jednak zaznaczyć, że zwolnienie z obowiązku opłacania składek społecznych następuje dopiero w momencie, gdy zleceniobiorca posiada inne tytuły do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, których podstawa w miesiącu wynosi przynajmniej wartość minimalnego wynagrodzenia.
Zleceniobiorcy najczęściej płacą większość składek obowiązkowo. Jedynie do ubezpieczenia chorobowego mogą przystąpić dobrowolnie, składając odpowiedni wniosek za pośrednictwem pracodawcy. Opłacanie dobrowolnej składki chorobowej jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy umowa podlega obowiązkowemu obciążeniu składką emerytalną i rentową. Wymienione świadczenia zleceniobiorca uzyskuje dopiero po tzw. okresie wyczekiwania, czyli 90-ciu dniach nieprzerwanego podlegania pod ubezpieczenie chorobowe. Zleceniobiorca jest objęty obowiązkiem ubezpieczeń społecznych od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Jednak nie każdy zleceniobiorca ma odprowadzane jednakowe składki. Zleceniobiorca może mieć kilka tytułów do ubezpieczeń społecznych, np. pracować na podstawie umowy o pracę i jednocześnie na podstawie umowy zlecenie.
Umowa zlecenie a prawa pracownicze
Umowa zlecenie nie chroni interesów pracownika. W umowie o pracę obowiązują określone terminy wypowiedzenia, urlopy wypoczynkowe, wynagrodzenie chorobowe, świadczenia, dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych, których można dochodzić na drodze sądowej. Zleceniobiorcy nie przysługują żadne z wymienionych praw. Umowa zlecenie nie liczy się także do stażu pracy i nie daje żadnej gwarancji ciągłości zatrudnienia. Z punktu widzenia przedsiębiorcy jest ona dla niego bardziej korzystna, ponieważ nie ma on praktycznie żadnych dalszych zobowiązań wobec zleceniobiorcy i może zrezygnować z jego pracy z dnia na dzień. Zleceniodawca powinien jednak pamiętać, iż akurat to prawo przysługuje także zleceniobiorcy, który może w trybie natychmiastowym odejść z firmy, jeżeli w umowie nie została uregulowana kwestia okresu wypowiedzenia.
Przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W umowie zlecenia ważny jest fakt wykonywania pracy na rzecz zleceniodawcy, która niekoniecznie będzie prowadzić do określonego rezultatu. Umowa zlecenie ma więc swoje plusy i minusy. Nie zmieniło się natomiast to, że przedsiębiorcy nie muszą przestrzegać, tak jak w przypadku umów o pracę, przepisów dotyczących udzielania urlopu wypoczynkowego i ekwiwalentu za urlop, wypłaty wynagrodzenia za okres choroby czy też przepisów odnośnie ochrony przed wypowiedzeniem umowy, które regulują przepisy Kodeksu pracy. Przedsiębiorcy powinni jednak pamiętać, że w przypadku takiej umowy zleceniobiorca może odejść z pracy z dnia na dzień, bez uprzedzenia.
Umowy zlecenia regulowane są przez kodeks cywilny, co oznacza, że osoby pracujące na takiej podstawie są pozbawione uprawnień pracowniczych, takich jak np. urlop wypoczynkowy. Mają taką możliwość tylko wówczas, gdy została zapisana w umowie. Z kolei pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę mają prawo do płatnych dni wolnych na odpoczynek lub uczestnictwo w ważnych uroczystościach. Umowa zlecenie nie jest zamiennikiem dla umowy o pracę. Różnica między umową o pracę a umową zlecenia polega głównie na tym, że pracownik jest chroniony przez zapisy Kodeksu pracy, a zleceniobiorca nie. Zatem zleceniobiorca nie jest pracownikiem i jego zatrudnienie nie może nosić znamion stosunku pracy. Jeżeli więc zapisy umowy zlecania rodzą podejrzenie, że nawiązana relacja między stronami ma cechy umowy o pracę, pracodawcę mogą spotkać określone konsekwencje prawne. Jedną z nich może być wszczęcie postępowania w sprawie o ustalenie stosunku pracy przed sądem pracy.
Ryzyko ukrytego stosunku pracy
Zleceniobiorca powinien uważać, aby nie zostać wykorzystanym przez zleceniodawcę. Chodzi głównie o to, aby zlecenie wykonywane przez zleceniobiorców nie spełniało w rzeczywistości kryteriów stosunku pracy. Kryteria te to przede wszystkim: stałe miejsce i godziny pracy, wykonywanie pracy w podporządkowaniu organizacyjnym i służbowym, bezwzględny wymóg osobistego świadczenia pracy. Jeżeli z treści umowy zlecenie wynika konieczność wykonywania pracy w warunkach podporządkowania, osobiście oraz odpłatnie, w określonym miejscu i czasie, to umowa ta jest w rzeczywistości umową o pracę. Gdy powyższe cechy występują w przypadku umowy zlecenie, pracodawca popełnia wykroczenie przeciwko prawom pracownika. W przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy może on zostać ukarany mandatem. Ponadto, jeśli inspektor stwierdzi wykroczenie, to zobowiąże pracodawcę do zawarcia umowy o pracę wstecz i będzie on zobowiązany do wypłaty wszystkich należności ze stosunku pracy, wynagrodzenia urlopowego, nadgodzin, a także wyrównania do minimalnego wynagrodzenia.
MIT: „Na zleceniu nie obowiązują żadne zasady dotyczące czasu pracy” To jedno z najczęściej powtarzanych błędnych przekonań. Owszem, umowy cywilnoprawne nie podlegają przepisom Kodeksu pracy. Ale to nie oznacza, że można: planować grafik z góry na miesiąc z określeniem godzin, narzucać miejsce i sposób wykonywania zadań, egzekwować stałą obecność i rozliczać „obecność” zamiast efektów. Dlaczego? Bo jeśli zleceniobiorca pracuje tak jak pracownik etatowy - pod nadzorem, w konkretnym czasie, miejscu i według poleceń - to… mamy do czynienia z ukrytym stosunkiem pracy. Ryzyka dla zleceniodawcy Ukryty stosunek pracy może być przedmiotem kontroli PIP lub sporu sądowego. Jeśli zostanie udowodnione, że osoba zatrudniona na zleceniu faktycznie wykonywała obowiązki jak pracownik: trzeba będzie zapłacić zaległe składki ZUS (do 5 lat wstecz), może pojawić się obowiązek wypłaty ekwiwalentów (np. za urlopy, nadgodziny), grozi kara grzywny - do 30 000 zł za naruszenie przepisów o zatrudnianiu na podstawie umowy cywilnoprawnej zamiast umowy o pracę. A to tylko początek. Dla organizacji może to oznaczać również: utratę wiarygodności w oczach współpracowników, wstrzymanie współpracy z kontrahentami wymagającymi zgodności z ESG, konsekwencje reputacyjne.
Umowa zlecenia nie powinna zobowiązywać zleceniobiorcy do wykonywania świadczonych przez niego usług w określonym czasie np. od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.00. Podobna sytuacja jest z miejscem wykonywania usług przez zleceniobiorcę. Powinien mieć on swobodę wyboru miejsca świadczenia swoich usług. Bardzo często umowy zlecenie przewidują uprawnienia dla zleceniobiorcy analogiczne jak te, które przysługują pracownikowi np. chociażby wymiar corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego, czy płatne zwolnienia chorobowe. Kolejnym błędem często popełnianym przez zleceniodawcę, jest wyznaczanie zleceniobiorcy przełożonego, przed którym odpowiada, który go nadzoruje, wydaje mu polecenia itp. Jest to niedopuszczalne, gdyż właśnie jedną z cech umowy zlecenia jest brak zwierzchnictwa nad zleceniobiorcą.
Pułapki w zleceniach transportowych
Zalety umowy zlecenie dla zleceniobiorcy i zleceniodawcy
Choć w potocznym rozumieniu umowa zlecenie często jest traktowana jako gorsza od umowy o pracę, nie jest to prawda. Ten rodzaj kontraktu, stosowany właściwie, wiąże się z kilkoma korzyściami. Zalety umowy zlecenia to m.in.: Swoboda pracy, Możliwość wypowiedzenia umowy w dowolnej chwili, Możliwość powierzenia zlecenia osobie trzeciej, Gwarantowana i rosnąca minimalna stawka godzinowa, Dogodna forma zatrudnienia dla osób uczących się.
Naturalnie korzyści z umowy zlecenia odczuwają nie tylko zleceniobiorcy, lecz także firmy zlecające wybrane prace w takiej formie. Dla nich najważniejszymi zaletami umowy-zlecenie są oszczędność kosztów oraz możliwość wypowiedzenia umowy w każdym czasie, a w wypadku, gdy nie zapisano okresu wypowiedzenia - nawet z dnia na dzień. Pracodawca musi jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, wraz z odsetkami ustawowymi. Przy umowie-zleceniu nie obowiązują również przepisy Kodeksu pracy chroniące pracownika. Zleceniodawca może więc rozwiązać umowę nawet wtedy, gdy zleceniobiorca przebywa na zwolnieniu chorobowym. Nie ma też przeszkód prawnych, aby zerwać kontrakt z kobietą w ciąży.
Umowa zlecenia jest elastyczną umową, która może zostać wypowiedziana przez obie strony w każdym czasie bez wymaganego okresu wypowiedzenia. Kodeks cywilny nie określa minimalnego ani maksymalnego czasu trwania umowy zlecenia, a okres ten zależy od indywidualnych ustaleń między zleceniodawcą a zleceniobiorcą. W przypadku wypowiedzenia umowy zlecenia przez zleceniodawcę bez uzgodnionego okresu wypowiedzenia musi on wypłacić zleceniobiorcy wynagrodzenie za okres wypowiedzenia. Zawarcie aneksu do tego typu umowy jest możliwe w każdej chwili, jednak wymaga zgody obu stron. Aneks musi być przygotowany w takiej samej formie, co umowa zlecenia.
Umowa zlecenie jest jedną z najczęściej zawieranych w Polsce umów. Dowiedz się, o czym należy pamiętać, zawierając ten rodzaj porozumienia. Umowa zlecenie dotyczy wielu Polaków. Bardzo często zatrudnieni wykorzystują właśnie ten sposób rozliczania ze zleceniodawcą. Przed złożeniem podpisu warto jednak znać specyfikę takiego porozumienia. Dowiedz się, czym dokładnie jest umowa zlecenie.
Umowa zlecenie a stosunek pracy: „Cechą charakterystyczną stosunku pracy jest wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania, a także wykonywanie pracy osobiście, w sposób ciągły i powtarzający się” - czytamy na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Jeśli pracujesz na podstawie umowy zlecenia, a mimo to wykonujesz polecenia służbowe i realizujesz obowiązki w określonym miejscu i czasie, to masz prawo wystąpić o ustalenie stosunku pracy. Może być również tak, że kontrakt łączący Cię z pracodawcą ma cechy zarówno umowy zlecenia, jak i umowy o pracę. Wtedy o jego rzeczywistym charakterze zadecydują przeważające cechy. Jeśli kontrakt, który zawarłeś ze zleceniodawcą, nosi znamiona stosunku pracy, możesz zwrócić się o rozstrzygnięcie do Państwowej Inspekcji Pracy lub bezpośrednio do sądu pracy.
tags: #umowa #na #zlecenie #mity #i #fakty