Polityka morska Unii Europejskiej stanowi kluczowy element kształtujący polską żeglugę morską. Zintegrowana Polityka Morska (ZPM) obejmuje wszystkie aspekty życia politycznego, gospodarczego, społecznego, naukowego i kulturalnego związane z morzem i jego zasobami. Nowe podejście do spraw morskich w państwach członkowskich UE, w tym w Polsce, wynika z szerszego spojrzenia na morza i oceany. Lepsze zarządzanie obszarami morskimi i nadmorskimi, w tym zasobami Morza Bałtyckiego, ma przyczynić się do poprawy dobrobytu mieszkańców regionów nadmorskich.
Program Operacyjny „Rybactwo i Morze” na lata 2014-2020 (PO RYBY 2014-2020) jest krajowym instrumentem wdrażania Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR). W ramach tego programu, priorytetem 6 jest właśnie Zintegrowana Polityka Morska. Alokacja w ramach EFMR na ten priorytet wynosi 2,5 mln euro, co wraz z wkładem krajowym daje łączną kwotę ponad 13 milionów złotych. Celem PO RYBY 2014-2020 jest realizacja 6 priorytetów oraz pomoc techniczna.
Dla Europy żegluga od zawsze była podstawowym warunkiem rozwoju gospodarczego i osiągnięcia dobrobytu. Obecnie 80% towarów na świecie jest przewożonych drogą morską. W Europie szczególną rolę odgrywa żegluga morska bliskiego zasięgu, która przewozi 40% ładunków. W Polsce, ze względu na położenie kraju i kierunki handlu zagranicznego (blisko 67% obrotów z krajami UE), transportem morskim przewozi się około 30% towarów. Polska dąży do zwiększenia udziału żeglugi morskiej bliskiego zasięgu w przewozach towarów z krajami europejskimi, co wspierają również tworzone autostrady morskie.
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Morskiego, złożona ze specjalistów z dziedziny prawa morskiego, działa przy ministrze właściwym do spraw gospodarki morskiej. Jej zadaniem jest przygotowywanie założeń i kierunków zmian w prawie morskim, a także opracowywanie i opiniowanie projektów aktów prawnych o kluczowym znaczeniu dla systemu prawa morskiego. Komisja zajmuje się również harmonizacją polskiego prawa morskiego z prawem Unii Europejskiej i międzynarodowym prawem morskim.
Zespół Trójstronny do Spraw Żeglugi i Rybołówstwa Morskiego pełni rolę branżowego forum dialogu trójstronnego, którego celem jest wypracowywanie wspólnych stanowisk w sprawach dotyczących sektora gospodarki morskiej. Forum zajmuje się m.in. rozwiązywaniem problemów związanych z dostosowaniem polskiego prawa pracy na morzu do standardów międzynarodowych.
Polskie porty morskie stanowią międzynarodowe węzły transportowe i miejsca łączące różne gałęzie transportu. Dzięki koncentracji kapitału, wiedzy, organizacji i nowych technologii, ich znaczenie dla rozwoju gospodarczego kraju wzrosło. Porty pełnią funkcje transportowe, handlowe, przemysłowe, miastotwórcze oraz logistyczno-dystrybucyjne. Stale poprawiane są warunki funkcjonowania służby ratownictwa morskiego, a także podejmowane są działania w zakresie ochrony brzegów morskich. "Program ochrony brzegów morskich na lata 2004-2023" określa działania mające na celu zabezpieczenie brzegów przed erozją i powodziami od strony morza. Warto również wspomnieć o wieloletnim programie „Budowa falochronu osłonowego dla portu zewnętrznego w Świnoujściu”, który był strategiczną inwestycją związaną z budową terminalu LNG.
Plan zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej w skali 1:200 000 został przyjęty rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2021 r. W grudniu 2022 r. weszło w życie rozporządzenie zmieniające ten plan. Niezwykle istotnym elementem w procesie tworzenia morskich planów zagospodarowania przestrzennego jest dostęp do aktualnych i wiarygodnych danych przestrzennych, które są gromadzone od wielu instytucji naukowo-badawczych. Dane te są dostępne poprzez geoportal SIPAM (System Informacji Przestrzennej Administracji Morskiej), dofinansowany ze środków Unii Europejskiej.
Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej aktywnie działa na rzecz rozwoju współpracy międzynarodowej w dziedzinie transportu morskiego. Umowy międzynarodowe dotyczące transportu morskiego opierają się na zasadach swobody transportu, niedyskryminacji i wolnej konkurencji.
Europejska Strategia Bezpieczeństwa na Morzu ma na celu zintegrowane i kompleksowe wykorzystanie międzysektorowego podejścia do zagadnień bezpieczeństwa morskiego przez państwa członkowskie UE. Potrzeba jej opracowania wynika z globalnego charakteru zagrożeń na morzu. Do realizacji Planu Działania wdrażającego tę strategię odpowiedzialne są Komisja Europejska, Europejska Służba Działań Zewnętrznych, Europejska Agencja Obrony lub Państwa Członkowskie.
Europejski dzień morza
Europejski Dzień Morza (EDM) to coroczne wydarzenie, podczas którego społeczność morska Europy spotyka się, aby nawiązać kontakty, omówić i wyznaczyć wspólne działania na rzecz rozwoju gospodarki morskiej i zrównoważonej niebieskiej gospodarki. EDM, ustanowiony w 2008 roku, podkreśla rolę i znaczenie spraw morskich w rozwoju Unii Europejskiej. Tematem przewodnim EDM 2022 było hasło „Sustainable blue economy for green recovery”. Wydarzenie obejmowało sesje tematyczne dotyczące polityki morskiej UE.
Zmiany w Zakładowym Układzie Zbiorowym Pracy (ZUZP) w Polskiej Żegludze Morskiej
MK NSZZ Solidarność PŻM informuje o zmianach w Zakładowym Układzie Zbiorowym Pracy (ZUZP) pracowników lądowych Polskiej Żeglugą Morską P.P. z dnia 21 stycznia 2015 r. Zmiany te, wynikające z Protokołu dodatkowego nr 1 z dnia 28 października 2021 r., dotyczą nagród jubileuszowych (§ 16 Układu). Postanowienia Protokołu zostały przyjęte przez Polską Żeglugą Morską P.P. oraz wspólną reprezentację związków zawodowych.
Kluczowa zmiana dotyczy prawa do nagrody jubileuszowej: Pracownik traci prawo do nagrody jubileuszowej po upływie 45 i 50 lat pracy, licząc zgodnie z dotychczas obowiązującymi postanowieniami ZUZP.
W zakresie innych świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy, takich jak odprawa emerytalno-rentowa, przepisy układu zbiorowego mogą dotyczyć również osób zarządzających zakładem pracy. Jeżeli układ zbiorowy przewiduje odprawę wyższą niż kodeksowa, należy wypłacić kwotę wyższą, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2006 r.
Problem dotyczy również układu zbiorowego zawartego w Cyfadaco - firmie PŻM rekrutującej marynarzy. Pierwotnie przewidywał on dla praktykantów płacę na poziomie 1 tysiąca dolarów, która rok temu została zmniejszona do 500 dolarów. Paweł Kowalski, przewodniczący NSZZ „Solidarność" w PŻM, podkreśla, że takie zmiany nie zostałyby zaakceptowane przez Międzynarodową Federację Transportowców, a za problemem stoją uczelnie.
Przedstawiciele związków zawodowych widzą potencjalne rozwiązanie problemu. Rzeczniczka Akademii Morskiej w Szczecinie zaznacza, że uczelnia już teraz wdraża projekty unijne wspierające studentów w zdobywaniu doświadczenia zawodowego.
Struktura organizacyjna i zarządzanie w Polskiej Żegludze Morskiej
Organami przedsiębiorstwa państwowego są: ogólne zebranie pracowników (delegatów), rada pracownicza i dyrektor przedsiębiorstwa. Dyrektora przedsiębiorstwa państwowego powołuje rada pracownicza. Dyrektor zarządza przedsiębiorstwem i reprezentuje je na zewnątrz.
Rada Pracownicza PŻM P.P., zgodnie z kompetencjami ustawowymi i na podstawie odpowiednich przepisów, powołała z dniem 31 lipca 2024 roku na czas nieokreślony Pana Dariusza Doskocza na stanowisko Dyrektora Polskiej Żeglugi Morskiej P.P. Rada pracownicza składa się z 25 członków.
Rada pracownicza ma prawo do podejmowania uchwał w sprawie podziału na fundusze wygospodarowanego dochodu pozostającego w dyspozycji przedsiębiorstwa oraz zasad wykorzystania tych funduszy. Ponadto, rada pracownicza ma prawo do uzyskiwania informacji i przeprowadzania konsultacji zgodnie z przepisami ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji.
Zebranie delegatów również składa się z 25 członków.
Doświadczenia pracowników i kultura organizacyjna
Wśród pracowników niższego szczebla w Polskiej Żegludze Morskiej panuje kultura mobbingu i wzajemnej niechęci. Powszechne jest zjawisko spożywania alkoholu, co może stanowić problem dla osób niepijących. Skargi na zachowanie współpracowników kierowane do oficerów mogą prowadzić do niekorzystnych konsekwencji dla zgłaszającego, zwłaszcza w kontekście długich rejsów.
Pierwszy rejs kadeta motorzysty wiąże się z pensją rzędu 900 dolarów. Warto zauważyć, że statki handlowe często pływają pod tzw. tanimi banderami, co wiąże się z niższymi podatkami.
Niektórzy pracownicy wskazują na specyfikę pracy w firmie, gdzie obecni są "ludzie starej daty", którzy mogą postrzegać kadetów jako osoby do wykonywania poleceń. Brak doświadczenia praktycznego u młodych absolwentów szkół morskich może potęgować te trudności. Zgłaszanie problemów przełożonym może być odbierane jako "donos", co negatywnie wpływa na relacje w załodze.
Doświadczenia z praktyk na statkach innych armatorów również wskazują na podobne problemy, w tym presję do spożywania alkoholu i opóźnienia w wypłatach.
Niektórzy pracownicy podkreślają jednak pozytywne aspekty pracy, takie jak dobra atmosfera w załodze, wzajemne wsparcie i kompetentny personel, zwłaszcza na starszych statkach, gdzie mimo trudnych warunków technicznych, załoga jest zgrana i gotowa do pracy.
Kluczowe dla powodzenia w zawodzie marynarza wydają się być asertywność, wyczucie sytuacji oraz umiejętność odnalezienia się w specyficznej kulturze organizacyjnej.
tags: #uklad #zbiorowy #pracy #polska #zegluga #morska