Polski rynek pracy wkracza w nowy etap dzięki ministerialnemu projektowi pilotażowemu „Skrócony czas pracy”. Od 1 stycznia 2026 roku przedsiębiorstwa z całego kraju mają możliwość wdrożenia skróconego czasu pracy, który obejmuje między innymi czterodniowy tydzień pracy. Kluczowe jest to, że wynagrodzenia pracowników pozostaną bez zmian, a zatrudnienie nie zostanie zmniejszone. W ten sposób Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiada na nowe wyzwania rynku pracy wynikające z rewolucji technologicznej i zmieniających się priorytetów.
Pilotaż Skróconego Czasu Pracy - Główne Założenia
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wystartowało z pilotażem skróconego czasu pracy. Firmy i instytucje, które zdecydują się na udział w programie pilotażowym, robią to całkowicie dobrowolnie. Ten testowy program potrwa od 15 do 18 miesięcy. Zebrane w tym czasie dane i obserwacje posłużą do oceny, czy wprowadzenie zmian w wymiarze czasu pracy na poziomie całego kraju będzie zasadne.
Firmy mogą testować różne warianty. Zmniejszenie liczby dni pracy (np. 4-dniowy tydzień), krótsze dniówki, dodatkowe dni wolne w miesiącu lub własny model - przy jednoczesnym utrzymaniu dotychczasowego poziomu wynagrodzeń i braku pogorszenia warunków pracy. W I półroczu testów czas pracy ma być krótszy co najmniej o 10 proc., w II półroczu - minimum o 20 proc.
Na projekt można otrzymać do 1 mln zł (nie więcej niż 20 tys. zł na pracownika), a łączny budżet pilotażu to 50 mln zł w formule pomocy de minimis. Warunkiem udziału jest objęcie programem co najmniej 50 proc. pracowników. Minimum 75 proc. musi być zatrudnionych w oparciu o umowy o pracę. Firmy są także zobowiązane do utrzymania przynajmniej 90 proc. stanu zatrudnienia.
Kiedy i Jak Zgłosić Udział w Pilotażu?
Nabór wniosków do pilotażu skróconego tygodnia pracy trwał od 14 sierpnia do 15 września 2025 roku. Wnioski należało składać elektronicznie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W ramach programu, który ma na celu przetestowanie innowacyjnych modeli organizacji pracy (np. 4-dniowego tygodnia), pracodawcy mogli otrzymać dofinansowanie do 20 000 zł na każdego pracownika, a łącznie na jeden projekt pilotażowy do 1 mln zł. Na cały program przeznaczono 50 mln zł.
Od momentu podpisania umowy z resortem do 31 grudnia 2025 r. firmy będą miały czas na przygotowanie się do programu. Testowanie skróconego czasu pracy rozpocznie się 2 stycznia 2026 i potrwa do 31 grudnia 2026 r.
Korzyści ze Skróconego Czasu Pracy
Skrócenie czasu pracy to korzyść zarówno dla pracowników, jak i dla pracodawców, którzy mogą liczyć na większe zaangażowanie pracowników, czy mniejszą absencję. Wśród korzyści z krótszego tygodnia pracy eksperci wymieniają również wzrost produktywności pracowników, który jest następstwem poprawy ich dobrostanu i lepszej równowagi pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym, spadek frustracji i większe zaangażowanie w wykonywaną pracę.
Po stronie firm - poza większą wydajnością i poprawą procesów HR-owych - korzyścią są też oszczędności, wynikające m.in. z mniejszego zużycia energii i realna poprawa wyników finansowych. Firmy potrzebują tej zmiany, ponieważ każda organizacja jest nastawiona na produktywność, każda chce pracować jeszcze lepiej, a za większą elastycznością stoi również większa produktywność. Organizacje, które pracują w taki sposób, mają przede wszystkim znacznie lepszy dostęp do talentów, bo pracownicy doceniają elastyczne modele pracy. Dzięki temu łatwiej jest pozyskiwać nowe, ale też utrzymać obecne. Badania udowadniają, że firmy, które tak pracują, mają zdecydowanie łatwiej z rekrutacjami. Poza tym moment, kiedy firma przechodzi na elastyczny model pracy, jest szansą na uporządkowanie wielu procesów.
Czterodniowy Tydzień Pracy w Polsce i na Świecie
Czterodniowy tydzień pracy jest już wprowadzany w wielu krajach. Czterodniowy tydzień pracy z sukcesem wprowadziły już Islandia i Wielka Brytania, gdzie rok po pilotażowym programie, obejmującym 61 firm zatrudniających 2,9 tys. pracowników, 89 proc. z nich zdecydowało się utrzymać ten model. Co więcej, 100 proc. z nich pozytywnie lub wręcz bardzo pozytywnie oceniło zmiany, jakie zaszły dzięki temu w ich organizacjach: średni wzrost przychodów wyniósł średnio 35 proc. r/r., 1/3 firm zauważyła poprawę w rekrutacji pracowników, a ponad połowa z nich odczuła spadek rotacji. Korzyści odczuli też sami pracownicy objęci pilotażem: 71 proc. zadeklarowało zmniejszenie wypalenia zawodowego, a 43 proc. z nich odczuło poprawę zdrowia psychicznego.
W Polsce czterodniowy tydzień pracy jest stosunkowo nową koncepcją, ale niektóre firmy już eksperymentują z tym modelem. Przykładem jest m.in. Herbapol, który na początku ubiegłego roku wprowadził go pilotażowo w swoich zakładach, chcąc podnieść swoją atrakcyjność na rynku pracy. Tą drogą poszły też niektóre samorządy: krótszy wymiar pracy, bez obniżenia wynagrodzenia, jest testowany w Lesznie i Włocławku, gdzie od września ub.r. obowiązuje 35-godzinny tydzień pracy.
Wyzwania i Obawy Związane ze Skróconym Czasem Pracy
Czterodniowy tydzień pracy wzbudza kontrowersje wśród pracodawców - pomimo wielu superlatyw wynikających z analiz zagranicznych i (nielicznych) krajowych wdrożeń. 76% przedsiębiorców jest nastawiona negatywnie do skrócenia czasu pracy w Polsce, a 51% firm uważa, że nie może przejść na 4-dniowy tydzień pracy ze względu na specyfikę ich branży. Konfederacja Lewiatan uważa, że wdrożenie 4-dniowego tygodnia pracy w Polsce jest ryzykowne ze względu na niskie bezrobocie, braki pracowników na rynku pracy i malejącą liczbę osób w wieku produkcyjnym. Te warunki uniemożliwiają zbalansowanie skrócenia czasu pracy przez wzrost zatrudnienia. W efekcie przedsiębiorcy mogą być zmuszeni do ograniczenia wytwarzania towarów i usług, co odbije się na spadku dochodów ludności.
Główne obawy pracodawców wobec czterodniowego tygodnia pracy dotyczą ograniczenia zysków generowanych przez pracowników, które odbije się na ilości i jakości wytwarzanych produktów bądź realizowanych usług. Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy, zwrócił uwagę, że CIOP (Centralny Instytut Ochrony Pracy) ma weryfikować przez rok, jak czterodniowy tydzień pracy wpłynie na liczbę wypadków i stan zdrowia pracowników. Z kolei osoby zatrudnione obawiają się, że pracodawcy nie będą przestrzegać nowych przepisów, wymuszając np. nadgodziny.
Skrócony Czas Pracy a Wypalenie Zawodowe
Eksperci wskazują, że zmiany w zakresie elastyczności i czasu pracy mogą być rozwiązaniem narastających problemów związanych z wypaleniem zawodowym. Zwłaszcza że - na tle innych państw Europy - Polacy są jednym z najbardziej zapracowanych i „wypalonych” narodów. Według niedawnego raportu „Polacy na granicy wypalenia zawodowego” UCE Research i platformy ePsycholodzy.pl 78,3 proc. aktywnych zawodowo Polaków zauważa u siebie przynajmniej jeden z jego symptomów, takich jak długotrwałe i silne zmęczenie, poczucie wyczerpania i braku energii, brak motywacji i satysfakcji z pracy, zwiększenie dystansu do pracy czy rozdrażnienie i niechęć do obowiązków zawodowych albo spadek produktywności. Autorzy badania zauważają, że odsetek ten wzrósł o 13 pp. w ciągu trzech lat.
Badanie „HR & Payroll Pulse Europe 2025” przeprowadzone przez SD Worx pokazuje, że skrócony czas pracy wcale nie jest na podium preferencji polskich pracowników. Na pytanie o preferowaną elastyczną formę zatrudnienia największy odsetek zatrudnionych nad Wisłą wskazał elastyczne godziny pracy (38,2 proc.). Jednak problematyka, na którą odpowiada pilotaż, jest jak najbardziej realna. Według najnowszych danych zgromadzonych przez SD Worx ponad połowa polskich pracowników (53,2 proc.) uważa, że ich praca jest wymagająca psychicznie lub stresująca. Również niemal co trzeci pracownik (29,8 proc.) twierdzi, że praca w jego organizacji negatywnie wpływa na jego zdrowie psychiczne. A to może prowadzić do przedwczesnego wypalenia zawodowego.
tags: #tidal #okreslony #czas #pracy