Rodzajnik (niem. Artikel) jest częścią mowy należącą do określników (determinantów) i występuje przed rzeczownikiem, typowo na pierwszej pozycji we frazie rzeczownikowej. Rodzajnik w języku niemieckim jest jednym z określników, który ujawnia kategorię określoności bądź nieokreśloności. Rodzajnik odmienia się przez liczby, przypadki oraz rodzaje i w praktyce to głównie on ukazuje te kategorie rzeczownika. Rodzajniki są najczęściej używanymi wyrazami w języku niemieckim. Są środkiem językowym kształtującym znaczenie, a niepoprawne użycie może zniekształcać komunikat językowy. Czasami to one pozwalają rozpoznać funkcję danego wyrazu w zdaniu.
Jako nieokreślony rodzajnik występuje rodzina wyrazów ein. Rodzajnik nieokreślony (der unbestimmte Artikel lub der indefinite Artikel) brzmi: ein - dla rodzaju męskiego i nijakiego liczby pojedynczej, oraz eine - dla rodzaju żeńskiego liczby pojedynczej. Rodzajnik nieokreślony dla rodzaju męskiego i nijakiego brzmi ein, co w języku polskim znaczy mniej więcej tyle co jakiś/jakieś, a dla rodzaju żeńskiego eine, czyli po polsku jakaś.
Rodzajnik nieokreślony wskazuje na brak możliwości jednoznacznego zidentyfikowania przedmiotu, może oznaczać dowolny przedmiot z danej kategorii lub jakiś pojedynczy nieokreślony egzemplarz. Rodzajnik nieokreślony używany jest m.in. kiedy mówca nie wie, czy w ogóle dostępny jest jakikolwiek przedmiot tego typu, np. "Gibt es in der Stadt ein Kino?" (Czy w mieście jest kino?). Używa się go również, gdy mówca przywołuje dowolny spośród dostępnych lub możliwych do wyobrażenia przedmiotów, np. "Gib mir eine Zeitung, damit keine Farbe auf den Tisch kleckert." (Daj mi gazetę, żeby nie pobrudzić stołu farbą).
Kiedy używamy rodzajnika nieokreślonego?
- O kimś lub o czymś mówimy po raz pierwszy. Na przykład: "Das ist eine Lampe." (To jest lampa).
- W porównaniach. Na przykład: "Du sprichst Deutsch wie eine Deutsche!" (Mówisz po niemiecku jak Niemka!).
- Przed rzeczownikiem, który oznacza coś konkretnego, należącego do jakiegoś zbioru. Na przykład: "Es gibt eine Rose auf dem Tisch." (Na stole jest róża).
Przykłady użycia:
- "Das ist ein Bild." (To jest (jakiś) obrazek).
- "Ich sehe eine Frau." (Widzę (jakąś) kobietę).
- "Er hat ein Auto." (On ma (jakiś) samochód).
Rodzajnik nieokreślony występuje zasadniczo przed rzeczownikami, które są policzalne, tzn. od których możliwe jest utworzenie liczby mnogiej. Rzeczowniki niepoliczalne mogą jednak występować w połączeniu z rzeczownikami policzalnymi, zwłaszcza oznaczającymi miary, zbiory itp., np. "ein Haufen Sand" (jedna kupka piasku).
Niektóre rzeczowniki abstrakcyjne występują tylko w liczbie pojedynczej, np. "Kälte" (chłód), "Ruhe" (spokój). Inne rzeczowniki abstrakcyjne można w jakiś sposób oddzielić jeden od drugiego, co sprawia, że są one policzalne.
Odmiana rodzajnika nieokreślonego
Rodzajnik nieokreślony odmienia się przez przypadki. Aby odmienić rodzajnik nieokreślony, dodaje się te same końcówki, jak przy odmianie rodzajnika określonego.
Tabela odmiany rodzajnika nieokreślonego
| Przypadek | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki |
|---|---|---|---|
| Nominativ (Mianownik) | ein | eine | ein |
| Genitiv (Dopełniacz) | eines | einer | eines |
| Dativ (Celownik) | einem | einer | einem |
| Akkusativ (Biernik) | einen | eine | ein |
W liczbie mnogiej nie ma rodzajnika nieokreślonego. W takiej sytuacji stosuje się rodzajnik zerowy.
Jak ułatwić sobie naukę odmiany rodzajników przez przypadki?
Zapamiętanie kilku zasad może znacznie ułatwić naukę:
- W dopełniaczu (Genitiv) rodzajniki przeplatają się: des-der-des-der.
- W celowniku (Dativ) rodzaj męski i nijaki są identyczne (dem).
- Biernik (Akkusativ) brzmi tak samo jak mianownik - oprócz rodzaju męskiego.
ODMIANA RODZAJNIKA W NIEMIECKIM
Warto pamiętać, że rodzaje rzeczowników w języku niemieckim nie zawsze odpowiadają rodzajom w języku polskim. Dlatego bardzo ważne jest, aby zwracać uwagę na to, jakiego rodzaju (męskiego, żeńskiego, czy nijakiego) jest rzeczownik i opanowywać nowy rzeczownik wraz z odpowiednim dla niego rodzajnikiem.
tags: #tam #gdzie #jest #to #koieczne #wstaw