Świadomy wybór kierunku kształcenia i przyszłej drogi zawodowej przez uczniów jest jednym z niezbędnych elementów skutecznie realizowanej edukacji.
Podstawy Prawne Doradztwa Zawodowego
Kluczowe rozwiązania z zakresu doradztwa zawodowego w systemie oświaty określa art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe. Ponadto w rozporządzeniu z 12 lutego 2019 r. Rozporządzenie wskazuje na konieczność opracowania przez szkołę programu realizacji doradztwa zawodowego w danym roku szkolnym, z uwzględnieniem wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego.
W celu zapewnienia ciągłości realizacji poszczególnych treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego określonych w załącznikach do rozporządzenia, program realizacji doradztwa zawodowego powinien obejmować wszelkie działania związane z realizacją doradztwa zawodowego w danej szkole z podziałem na poszczególne oddziały oraz określać tematykę działań, w ramach których zostaną zrealizowane poszczególne treści, a także osoby odpowiedzialne za ich realizację.
Rozporządzenie z 19 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. Na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej www.zpe.gov.pl zamieszczane są materiały multimedialne, opracowywane w ramach projektów unijnych, wspierające proces doradztwa zawodowego dla różnych grup wiekowych (filmy, informacje zawodoznawcze oraz materiały VR) prezentujące zawody, w tym zawody szkolnictwa branżowego. Na stronie Infozawodowe zamieszczone są informacje zawodoznawcze, w tym materiały multimedialne prezentujące zawody szkolnictwa branżowego, wykaz szkół prowadzących kształcenie zawodowe oraz kwalifikacyjnych kursów zawodowych organizowanych w całym kraju.
Potrzeba nowelizacji rozporządzenia w sprawie doradztwa zawodowego wynikała z konieczności uwzględnienia w procesie doradczym nowych rozwiązań i narzędzi wprowadzonych do systemu oświaty i mających istotny wpływ na realizację doradztwa zawodowego w szkole, a także konieczność dostosowania treści programowych do potrzeb zmieniającego się rynku pracy.
Rozporządzenie przewiduje zwiększenie zaangażowania rodziców w działania doradcze prowadzone przez szkołę. Aktywna współpraca rodziców ze szkołą w zakresie wspierania wyborów edukacyjno-zawodowych dzieci pozwoli na lepsze zrozumienie predyspozycji i potrzeb ucznia oraz na świadome planowanie jego przyszłości.
Znowelizowane rozporządzenie przewiduje także obowiązek angażowania pracodawców przy opracowywaniu programu realizacji doradztwa zawodowego na dany rok szkolny. Dzięki temu treści i formy działań doradczych będą lepiej dostosowane do realnych potrzeb rynku pracy, a uczniowie uzyskają bezpośredni kontakt z przedstawicielami różnych branż i zawodów.
Zapewnienie dostępu do informacji na temat ww. wymienionych narzędzi informatycznych i zasobów cyfrowych dotyczy upowszechniania wiedzy na ich temat, np.
Rozporządzenie przewiduje uzupełnienie treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla określonych etapów edukacyjnych i typów szkół, tj.
Treści programowe w tych załącznikach zostają uzupełnione o kompetencje przyszłości, obejmujące umiejętności cyfrowe, tj. korzystanie z nowoczesnych technologii i narzędzi informatycznych w celu pozyskania informacji z zakresu doradztwa zawodowego i planowania ścieżki kariery, a także rozpoznawanie wpływu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zmiany w zawodach i formach zatrudnienia.
Natomiast, w załącznikach nr 4-7 do rozporządzenia treści programowe zostały poszerzone o umiejętność sporządzania i aktualizowania dokumentów aplikacyjnych, w szczególności CV i listu motywacyjnego, zgodnie z wymaganiami pracodawców, zaprezentowania siebie i swoich kompetencji podczas rozmowy kwalifikacyjnej, w szczególności przez symulację rozmowy kwalifikacyjnej.
Dodatkowo, w ww. załącznikach zostały uzupełnione treści programowe o umiejętności związane z analizowaniem i interpretowaniem prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy i prognoz prowadzonych na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy.
Rozporządzenie zostało także dostosowane do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 20 marca 2025 r. Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r.
Narzędzia i Zasoby Wspierające Doradztwo Zawodowe
W celu zapewnienia ciągłości realizacji poszczególnych treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego określonych w załącznikach do rozporządzenia, program realizacji doradztwa zawodowego powinien obejmować wszelkie działania związane z realizacją doradztwa zawodowego w danej szkole z podziałem na poszczególne oddziały oraz określać tematykę działań, w ramach których zostaną zrealizowane poszczególne treści, a także osoby odpowiedzialne za ich realizację.
Na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej www.zpe.gov.pl zamieszczane są materiały multimedialne, opracowywane w ramach projektów unijnych, wspierające proces doradztwa zawodowego dla różnych grup wiekowych (filmy, informacje zawodoznawcze oraz materiały VR) prezentujące zawody, w tym zawody szkolnictwa branżowego.
Na stronie Infozawodowe zamieszczone są informacje zawodoznawcze, w tym materiały multimedialne prezentujące zawody szkolnictwa branżowego, wykaz szkół prowadzących kształcenie zawodowe oraz kwalifikacyjnych kursów zawodowych organizowanych w całym kraju.
INFOdoradca+ Informacje o zawodach to materiały zawierające przede wszystkim: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie. Opisy zawodów powstały w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji - INFODORADCA+". Projekt był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy. Więcej informacji o projekcie na stronie.
Prognozy Rynku Pracy a Doradztwo Zawodowe
W związku z wprowadzeniem do systemu oświaty branżowych centrów umiejętności, których zadaniem jest m.in. Prognoza zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy, ogłaszana w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw oświaty do 1 lutego danego roku, stanowi ważne źródło informacji w kontekście doradztwa zawodowego.
Prognoza wskazuje zawody, dla których - ze względu na znaczenie dla rozwoju państwa - jest prognozowane szczególne zapotrzebowanie na pracowników na krajowym rynku pracy, jak również dla których jest prognozowane szczególnie istotne, istotne lub umiarkowane zapotrzebowanie na pracowników w poszczególnych województwach.
Z kolei prognozy prowadzone na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy opisują tendencje na rynku pracy w kontekście strategii rozwoju państwa i regionów. Przykładem takiego badania jest „Barometr zawodów” publikowany na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw pracy, będący krótkookresową (jednoroczną) prognozą zapotrzebowania na pracowników w wybranych zawodach, realizowaną na poziomie powiatowym.
Monitoring karier absolwentów publicznych i niepublicznych szkół ponadpodstawowych dostarcza informacji na temat przebiegu karier absolwentów na potrzeby prowadzenia polityki oświatowej państwa na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, w tym dostosowywania kierunków i treści kształcenia do wymogów rynku pracy oraz przygotowywania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia. Monitoring stanowi narzędzie komplementarne wobec prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy.
Rozporządzenie wskazuje na konieczność uwzględniania ww.
Rola Związków Zawodowych w Ochronie Praw Pracowniczych
Celem związku jest ochrona praw, godności i interesów członków związku a w szczególności: 1. Zabezpieczenie praw członków w zakresie wykonywanej pracy zarobkowej, wynagrodzenia, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz warunków socjalno-bytowych, wspomaganie w zakresie wątpliwości właściwych organów co do nabytych przez nich kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach lub placówkach. 2. Przeciwdziałanie bezrobociu, 3. Integracja środowiska pracowników poradni psychologiczno- pedagogicznych, 4. Zapewnienie aktywnego udziału członków związku w kształtowaniu polityki oświatowej prowadzonej przez organy władzy rządowej i jednostki samorządu terytorialnego, 5. Zabieganie o zapewnienie osobom wykonującym pracę zarobkową w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, które mają takie prawa i interesy związane z wykonywaniem pracy, które mogą być reprezentowane i bronione przez związek zawodowy warunków do podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz propagowanie wśród członków związku wiedzy w zakresie uzyskiwania dofinansowania doskonalenia zawodowego.
I. Zgodnie z art. roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane, np. II. Pełnomocnictwo składa się przy dokonywaniu pierwszej czynności procesowej (np. składaniu pozwu lub wniosku dowodowego) wraz z odpisem dla strony przeciwnej albo zgłasza ustnie do protokołu na posiedzeniu sądu. Sąd może jednak dopuścić tymczasowo do podjęcia pilnej czynności procesowej (np. przesłuchanie świadka, który jest w stanie zagrażającym życiu) osobę, która nie może w danym momencie przedstawić pełnomocnictwa.
Pracownik reprezentowany przez przedstawiciela związku zawodowego może w każdym czasie wypowiedzieć udzielone pełnomocnictwo, zarówno w formie pisemnej jak i ustnej, przy czym ustne oświadczenie musi zostać zgłoszone przed sądem i zaprotokołowane. Oświadczenie ma jednoznacznie zmierzać do wypowiedzenia pełnomocnictwa - nie może to nastąpić w sposób dorozumiany, np. poprzez udzielenie pełnomocnictwa innej osobie (pracownik może mieć bowiem kilku pełnomocników). Wypowiedzenie odniesie skutek, zgodnie z art. 94 KPC, w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go, a w stosunku do pozostałych stron procesu z chwilą doręczenia im zawiadomienia przez sąd.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie ma zgodności co do tego, czy reprezentowany pracownik musi należeć do związku zawodowego, w imieniu którego będzie występował przedstawiciel. Należy w tym względzie posiłkować się art. 7 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych , który określa zasady reprezentowania przez związki praw pracowniczych. W sferze interesów zbiorowych związki reprezentują wszystkich pracowników, zaś w sferze interesów indywidualnych reprezentują swoich członków, a także fakultatywnie osoby niezrzeszone, które wystąpią ze stosownym wnioskiem.
III. Przedstawicielowi związku zawodowego przysługują wszystkie uprawnienia pełnomocnika procesowego, przy czym należy pamiętać, że art. 465 KPC nie wyłącza stosowania art. 871 KPC, więc w postępowaniu przed Sądem Najwyższym konieczne jest zastępstwo pracownika przez adwokata lub radcę prawnego (tzw. przymus adwokacko - radcowski). Przedstawiciel może zatem (zgodnie z art. dokonywać wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, np.
Osoba, na rzecz której działa pełnomocnik, może prostować lub odwoływać oświadczenia pełnomocnika, pod warunkiem, że jest obecna przy składaniu tych oświadczeń i sprostuje je niezwłocznie.
IV. Jak wskazano wyżej, pełnomocnik ma uprawnienie do dokonywania wszelkich czynności procesowych łączących się ze sprawą, a zatem również czynności związanych z prowadzonym postępowaniem dowodowym, tj.
Dowody przeprowadza się, by ustalić okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. fakty powszechnie znane (np. fakty znane sądowi z urzędu (np.
Pełnomocnik pracownika nie ma rzecz jasna obowiązku odnoszenia się do wszystkich okoliczności wskazanych przez stronę przeciwną i ewentualnego przeprowadzania dowodu przeciwnego, ale powinien pamiętać przy tym o treści art. 230 KPC. Sąd może bowiem uznać za przyznane fakty przytoczone przez stronę, o ile przemawiają za tym wyniki całej rozprawy, a druga strona się do nich nie ustosunkowała. Dotyczy to oczywiście faktów, co do których strona mogła się w postępowaniu wypowiedzieć, ale nie uczyniła tego i z przebiegu postępowania można wnioskować, że w ogóle nie zamierzała. Sąd powinien w tym względzie zwracać uwagę nie tylko na postępowanie dowodowe, ale również badać, czy strona całą swoją postawą procesową, na którą składają się np.
W postępowaniu cywilnym nie obowiązuje zamknięty katalog środków dowodowych, tzn. można przywoływać dowody niewskazane wprost w ustawie. Najczęściej stosowane środki dowodowe to dokumenty, zeznania świadków, przesłuchania stron czy opinia biegłych. Wśród dokumentów rozróżnia się urzędowe i prywatne - te pierwsze (wydane przez odpowiednio umocowane organy państwowe) stanowią dowód tego, co w nich urzędowo poświadczono, natomiast te drugie są dowodem jedynie na złożenie przez podpisaną osobę oświadczenia o treści wskazanej w dokumencie.
Gdyby dokument stanowiący dowód w sprawie był uszkodzony czy przekreślony, sąd będzie musiał ocenić, czy dokument taki nadal można traktować jako dowód. Ponadto, jeśli przepisy prawa wymagają dla dokonania danej czynności prawnej formy pisemnej, to dowód ze świadków czy przesłuchania stron celem udowodnienia tejże czynności możliwy będzie jedynie co do zasady wtedy, gdy dokument obejmujący tę czynność został zniszczony, zagubiony lub zabrany przez osobę niebędącą stroną sporu sądowego. Należy jednak zaznaczyć, że w sprawach z zakresu prawa pracy, na mocy art.
Powołując świadków, trzeba wskazać precyzyjnie okoliczności, które mają być przedmiotem ich zeznań (np. określone sytuacje faktyczne czy przeżycia psychiczne), a także wskazać adres, na jaki należy im doręczyć wezwanie. Zasadniczo nikt nie ma prawa odmówić zeznawania jako świadek, chyba że jest z którąś ze stron spokrewniony w stopniu określonym w art. 261 §1 KPC (małżonek, zstępni itd.). Świadek może natomiast odmówić udzielenia odpowiedzi na konkretne pytanie zadane w toku przesłuchania, gdyby odpowiedź mogła narazić jego lub osoby pozostające z nim w relacjach wskazanych wyżej na odpowiedzialność karną, hańbę, dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową, wiązałaby się z uchyleniem istotnej tajemnicy zawodowej albo odpowiedź dotyczyłaby faktów powierzonych świadkowi w trakcie spowiedzi. W przypadku sprzeczności w zeznaniach świadków można poddać ich konfrontacji.
Sąd może także powołać biegłych na wniosek stron lub z własnej inicjatywy, gdy uznaje, że w sprawie konieczne są wiadomości specjalne, dotyczące np. jakiejś dziedziny nauki. Biegły zatem, w przeciwieństwie do świadka czy strony, nie przedstawia swojej oceny faktów, ale fakty te poddaje ocenie z punktu widzenia swojej specjalizacji, wydając bezstronną opinię merytoryczną (aczkolwiek jak się zdaje czasem również ustalenie faktów może wymagać wiedzy specjalistycznej). Strony postępowania mogą dążyć do obalenia wyników przedstawionej opinii poprzez powoływanie innych dowodów albo wnioskowanie o powołanie w sprawie nowego biegłego lub nawet kilku biegłych (z tej samej specjalizacji lub kilku różnych, zależnie od zawiłości sprawy).
Sąd nie jest bezwzględnie związany opinią, której nie podważyły strony - opinia ta bowiem, jak każdy środek dowodowy, podlega swobodnej ocenie na podstawie art. 233 KPC, na którą składa się m.in. doświadczenie życiowe składu orzekającego czy wymagania logiki. Dla zapewnienia bezstronności strona może żądać także wyłączenia biegłego od dokonywanej czynności, jeśli zachodzą określone w art. 48 KPC przypadki (m.in. jest stroną postępowania albo małżonkiem jednej ze stron) albo gdy istnieją okoliczności mogące w sposób istotny budzić wątpliwości co do bezstronności biegłego (art.
V. Jedną z najistotniejszych czynności jakie może podejmować pełnomocnik jest wniesienie środka odwoławczego od wyroku sądu pierwszej instancji, tj. apelacji. Apelacja od wyroku sądu rejonowego przysługuje do sądu okręgowego, zaś od wyroku sądu okręgowego jako sądu pierwszej instancji do sądu apelacyjnego, przy czym apelację wnosi się za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżony wyrok.
Zarzut apelacyjny mogą stanowić wszelkie uchybienia sądu pierwszej instancji, tj. przede wszystkim naruszenie prawa materialnego (np. błędna wykładnia określonych przepisów), naruszenie prawa procesowego (np. przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego) czy niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.
Jak założyć związek zawodowy, rozmawia Bartłomiej Pilaszek
Mamy połowę marca a rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli ( .. ) nadal nie jest opublikowane. Oznacza to, że coraz bardziej zbliżamy się do granicznego terminu wypłaty podwyżek tj. 19 kwietnia ( najpóźniejszy termin wypłaty to 3 miesiące od ogłoszenia ustawy budżetowej ). 9 marca 2026r. , na wniosek naszego Związku, w Ministerstwie Edukacji odbyło się spotkanie dotyczące potencjalnych kolizji pragmatyk zawodowych tj. Karty Nauczyciela i Ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów ( Dz.U. 2026 poz. 9 marca 2026r. odbyło się spotkania w MEN, w sprawie pracy nauczycieli w godzinach nadliczbowych, w związku z Uchwałą SN z 26 lutego 2025 r. , w której Sąd Najwyższy orzekł, że praca nauczyciela powyżej 40 godzin tygodniowo stanowi godziny nadliczbowe w rozumieniu Kodeksu pracy.
tags: #rada #poradnictwa #zwiazek #zawodowy