Umowa o pracę na okres próbny jest pełnoprawną formą zatrudnienia pracownika, co oznacza, że pracownik na takiej umowie posiada takie same prawa i obowiązki, jak osoby zatrudnione na podstawie umowy na czas nieokreślony. Z tego faktu wynika, że pracownikowi na okresie próbnym przysługuje również prawo do urlopu wypoczynkowego.
Prawo do urlopu wypoczynkowego jest ściśle powiązane ze stażem pracy. Zgodnie z art. 153 § 1 Kodeksu pracy, pracownik, który podejmuje pracę po raz pierwszy w życiu, nabywa prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy. Wymiar tego urlopu to 1/12 rocznego wymiaru, który przysługuje pracownikowi. Oznacza to, że urlop nie jest przyznawany „z góry” na cały rok, ale jest sukcesywnie „zarabiany” z każdym przepracowanym miesiącem. Nie ma przy tym znaczenia rodzaj zawartej umowy. W pierwszym roku pracy zasady te obowiązują zarówno w przypadku umowy na czas określony, nieokreślony, jak i na okres próbny.
Rozważając sytuację pracownika zatrudnionego na okres próbny, warto pamiętać, że po upływie każdego pełnego miesiąca pracy jego pula urlopowa stopniowo się powiększa.
Przykładowo, jeśli pracownik ma prawo do 20 dni urlopu rocznie, to:
- po miesiącu pracy nabywa 1/12 z 20 dni, czyli ok. 1,67 dnia urlopu,
- po dwóch miesiącach - 2/12 z 20 dni, czyli ok. 3,33 dnia,
- po trzech miesiącach - 3/12 z 20 dni, czyli równo 5 dni.
Zasada ta dotyczy wyłącznie osób podejmujących swoją pierwszą pracę w życiu, przez pierwszy rok. W przypadku kolejnego zatrudnienia (w innym roku kalendarzowym niż rok podjęcia pierwszej pracy na podstawie umowy o pracę) pracownik nabywa prawo do pełnego urlopu z góry.
Nieco inaczej sytuacja wygląda, jeśli zatrudnienie na podstawie umowy o pracę na okres próbny podejmuje pracownik, który już wcześniej gdzieś pracował. Ponieważ nie jest to jego pierwsze w życiu zatrudnienie, nabywa on prawo do urlopu niejako od razu, po nawiązaniu stosunku pracy. Tego pracownika nie obowiązuje już miesiąc „karencji”.
Wymiar urlopu wypoczynkowego na umowie na okres próbny
Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od ogólnego stażu pracy pracownika. Zgodnie z art. 154 Kodeksu pracy, pracownikowi przysługuje:
- 20 dni urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, jeżeli jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
- 26 dni urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, jeżeli jest zatrudniony co najmniej 10 lat.
Do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się również okresy nauki, np. ukończenie szkoły wyższej (8 lat).
Pracownik zatrudniony na umowie o pracę na okres próbny, który nie jest jego pierwszym zatrudnieniem w życiu, nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego od razu po nawiązaniu stosunku pracy. Wymiar urlopu za ten okres oblicza się proporcjonalnie do czasu trwania umowy:
- Umowa na 1 miesiąc:
- Pracownik z 20 dniami urlopu rocznie: 1/12 z 20 dni = ok. 1,67 dnia, co po zaokrągleniu daje 2 dni urlopu.
- Pracownik z 26 dniami urlopu rocznie: 1/12 z 26 dni = ok. 2,16 dnia, co po zaokrągleniu daje 3 dni urlopu.
- Umowa na 2 miesiące:
- Pracownik z 20 dniami urlopu rocznie: 2/12 z 20 dni = ok. 3,33 dnia, co po zaokrągleniu daje 4 dni urlopu.
- Pracownik z 26 dniami urlopu rocznie: 2/12 z 26 dni = ok. 4,33 dnia, co po zaokrągleniu daje 5 dni urlopu.
- Umowa na 3 miesiące (maksymalny okres próbny):
- Pracownik z 20 dniami urlopu rocznie: 3/12 z 20 dni = 5 dni urlopu.
- Pracownik z 26 dniami urlopu rocznie: 3/12 z 26 dni = 6,5 dnia, co po zaokrągleniu daje 7 dni urlopu.
Należy pamiętać, że jeśli pracownik wykorzysta urlop wypoczynkowy w wymiarze wyższym, niż mu przysługuje proporcjonalnie do okresu zatrudnienia, u kolejnego pracodawcy urlop zostanie odpowiednio pomniejszony.
Urlop na żądanie i urlopy okolicznościowe na umowie próbnej
Urlop na żądanie stanowi część ogólnego wymiaru urlopu wypoczynkowego i przysługuje również w trakcie okresu próbnego. Pracownik może wykorzystać maksymalnie cztery dni urlopu na żądanie w ciągu roku kalendarzowego, pod warunkiem że zgromadził już odpowiednią liczbę należnych dni wolnych. Pracownik nabywa prawo do urlopu na żądanie po przepracowaniu pełnego miesiąca, kiedy uzyska pierwszą część przysługującego mu urlopu wypoczynkowego.
Pracownik na umowie próbnej ma również prawo do urlopu okolicznościowego. Urlop ten jest udzielany na wypadek ważnych wydarzeń osobistych, takich jak ślub, narodziny dziecka czy śmierć bliskiej osoby. Urlop okolicznościowy przysługuje na takich samych zasadach, jak w przypadku umowy na czas nieokreślony.
Urlopy związane z rodzicielstwem na umowie próbnej
Polskie prawo pracy zapewnia szczególną ochronę praw rodzicielskich, niezależnie od rodzaju umowy:
- Urlop macierzyński: Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy z pracownicą w ciąży ani w trakcie urlopu macierzyńskiego. W przypadku umowy próbnej dłuższej niż miesiąc, jeśli miałaby się zakończyć po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zostaje ona automatycznie przedłużona do dnia porodu.
- Urlop ojcowski: Ojciec dziecka zatrudniony na umowie o pracę, również na okres próbny, ma prawo do 2 tygodni urlopu ojcowskiego.
Odmowa udzielenia urlopu przez pracodawcę
Kwestia udzielania urlopu w trakcie okresu próbnego leży w gestii pracodawcy. Może on odmówić udzielenia urlopu, ale tylko wtedy, gdy istnieją ku temu uzasadnione powody, takie jak brak możliwości zapewnienia zastępstwa, szczególne potrzeby firmy w danym okresie czy konieczność obecności pracownika przy realizacji ważnego projektu. Warto jednak podkreślić, że dobra praktyka biznesowa przemawia za tym, by w miarę możliwości wyjść naprzeciw oczekiwaniom pracownika.
Przepisy kodeksu pracy przewidują dwie sytuacje, w których pracodawca może wysłać pracownika przymusowo na urlop wypoczynkowy: bieg okresu wypowiedzenia oraz udzielenie urlopu zaległego do 30 września. Jeśli umowa na okres próbny nie została wypowiedziana, ale po prostu zbliża się koniec jej obowiązywania, pracodawca nie może wysłać pracownika przymusowo na urlop wypoczynkowy. Dopiero w przypadku, gdy umowa na czas określony zostaje wypowiedziana i rozpoczął się okres wypowiedzenia, pracodawca może polecić pracownikowi wykorzystanie należnego mu urlopu wypoczynkowego.
Co z niewykorzystanym urlopem po zakończeniu umowy próbnej?
To pytanie pojawia się, gdy umowa na okres próbny dobiega końca. Co dzieje się z dniami, które pracownikowi przysługiwały, ale z nich nie skorzystał?
- Przedłużenie umowy: Jeśli umowa o pracę na okres próbny zostaje zamieniona na umowę na czas określony lub nieokreślony, niewykorzystany urlop przechodzi na nową umowę.
- Rozwiązanie umowy: Jeśli pracownik lub pracodawca zdecyduje się nie przedłużać umowy, pracodawca ma obowiązek wypłacić pracownikowi ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop.
UMOWA O PRACĘ NA OKRES PRÓBNY
Podsumowując, okres próbny nie pozbawia pracownika prawa do urlopu. Jest to pełnoprawna umowa o pracę, która gwarantuje takie same uprawnienia jak innym zatrudnionym. Warto omówić kwestie związane z urlopem jeszcze podczas rozmowy z pracodawcą, aby uniknąć późniejszych nieporozumień.
tags: #czy #mozna #wziac #urlop #zadaniowy #na