Dodatek stażowy, znany również jako dodatek za wysługę lat lub dodatek za wieloletnią pracę, jest istotnym elementem wynagrodzenia pracowników samorządowych. Jego wysokość i przyznawanie regulowane są przez przepisy ustawowe i wewnątrzzakładowe.
Regulacje dotyczące pracowników samorządowych w zakresie dodatku stażowego znajdują się w:
- Art. 36 ust. 2 oraz art. 38 ust. 1 i 5 Ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych.
- § 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 2018 roku w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych.
Składniki wynagrodzenia pracownika samorządowego
Wynagrodzenie pracownika samorządowego powinno być stosowne do zajmowanego stanowiska i posiadanych kwalifikacji zawodowych. Wyróżniamy składniki obligatoryjne i fakultatywne:
Składniki obligatoryjne:
- Wynagrodzenie zasadnicze.
- Dodatek za wieloletnią pracę.
- Nagroda jubileuszowa.
- Jednorazowa odprawa w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.
- Dodatkowe wynagrodzenie roczne na zasadach określonych w odrębnych przepisach (Ustawa z dnia 12 grudnia 1997 roku o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej).
- Dodatek specjalny - dla wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty oraz marszałka województwa.
Składniki fakultatywne:
- Dodatek specjalny - dla pracowników, dla których nie jest to składnik obowiązkowy (przyznawany z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań).
- Dodatek funkcyjny.
- Nagroda za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej.
Wysokość dodatku za wieloletnią pracę
Dodatek za wieloletnią pracę przysługuje po 5 latach pracy w wysokości 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
Wzrasta on o 1% za każdy dalszy rok pracy, aż do osiągnięcia maksymalnie 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
Przykład 1: Pracownik zatrudniony w urzędzie gminy na stanowisku inspektora osiągnął 5-letni staż pracy. Otrzymuje miesięczne wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 3100,00 zł. Ma prawo do dodatku za wieloletnią pracę w wysokości 155,00 zł miesięcznie (3100,00 × 5% = 155,00 zł).
Ustalanie stażu pracy do dodatku stażowego
Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wieloletnią pracę wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Jeżeli pracownik samorządowy był zatrudniony równocześnie w ramach więcej niż jednego zakończonego stosunku pracy, do okresu uprawniającego do dodatku za wieloletnią pracę wlicza się jeden z tych okresów zatrudnienia.
Do stażu pracy nie wlicza się równolegle realizowanego, niezakończonego stosunku pracy.
Przykład 2: Pracownik przyjęty do pracy w urzędzie gminy od 4 lat pozostaje w zatrudnieniu w ramach odrębnego stosunku pracy w młodzieżowym domu kultury. Z uwagi na to, że stosunek pracy w MDK nadal trwa, okresu zatrudnienia w tej jednostce nie wlicza się pracownikowi przy ustalaniu jego prawa do dodatku za wieloletnią pracę w urzędzie gminy.
Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wieloletnią pracę wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Chodzi tutaj np. o okresy czynnej służby wojskowej, pobierania przez osobę bezrobotną zasiłku i stypendium, okresy pozostawania bez pracy, za które przyznano pracownikowi wynagrodzenie, jeżeli w wyniku wygranego procesu przed sądem pracy o przywrócenie do pracy pracownik podjął pracę albo okresy odpowiadające odszkodowaniu, które sąd pracy przyznał w wyroku pracownikowi, z którym pracodawca bez uzasadnienia lub niezgodnie z przepisami prawa pracy rozwiązał umowę o pracę.
Z powyższego wynika, że okresy zatrudnienia równoległego niezakończonego (dodatkowe zatrudnienie) oraz okresy zatrudnienia wykonywanego na podstawie innych stosunków niż stosunek pracy nie są wliczane do okresów pracy.
Przykład 3: Pracownik jest zatrudniony w samorządowym zakładzie budżetowym od 8 lat i 3 miesięcy. Wcześniej pracował w firmie prywatnej przez 4 lata, w których czasie przez 1 rok pracował również w innej firmie - czyli przez 1 rok był zatrudniony jednocześnie przez dwóch pracodawców.
Ciężar udowodnienia stażu pracy należy do pracownika.
Zgodnie z brzmieniem art. 22(1) § 1 pkt 6 Kodeksu pracy, pracodawca ma prawo (a nie obowiązek) żądać od pracownika dokumentów potwierdzających dotychczasowe zatrudnienie.
Pracownik ma zatem interes w tym, aby przedstawić pracodawcy wszelkie dokumenty konieczne do ustalenia uprawnień pracowniczych takich jak np. dodatek stażowy.
Pracownik samorządowy, który wykonuje pracę w urzędzie lub jednostce w czasie urlopu bezpłatnego udzielonego przez pracodawcę w celu wykonywania tej pracy, zachowuje prawo do wliczenia okresu zatrudnienia u tego pracodawcy poprzedzającego dzień rozpoczęcia urlopu bezpłatnego do okresu pracy uprawniającego do dodatku za wieloletnią pracę.
Przykład 6: Pracodawca zatrudniający pracownika od 1 lipca 2015 roku udzielił mu z 1 lutego 2021 roku urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy w starostwie powiatowym. Do stażu pracy pracownika, od którego zależy prawo do dodatku specjalnego w starostwie, należy wliczyć okres 5 lat i 7 miesięcy - od 1 lipca 2015 roku do 31 stycznia 2021 roku.
Termin wypłaty dodatku stażowego
Dodatek za wieloletnią pracę wypłaca się w terminie wypłaty wynagrodzenia:
- Począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym pracownik samorządowy nabył prawo do dodatku lub wyższej stawki dodatku, jeżeli nabycie prawa nastąpiło w ciągu miesiąca.
- Za dany miesiąc, jeżeli nabycie prawa do dodatku lub wyższej stawki dodatku nastąpiło pierwszego dnia miesiąca.
Przykład 4: Pracownik osiągnął 7-letni staż pracy 4 kwietnia. W związku z tym dodatek za wieloletnią pracę w wysokości 7% wynagrodzenia zasadniczego będzie wypłacany pracownikowi, począwszy od maja.
Przykład 5: Inny pracownik 1 września osiągnął staż pracy wynoszący 10 lat. Dodatek za wieloletnią pracę w wysokości 10% wynagrodzenia zasadniczego otrzyma już z wypłatą za wrzesień.
Za jakie dni przysługuje dodatek stażowy?
Dodatek za wieloletnią pracę przysługuje pracownikowi samorządowemu za dni, za które otrzymuje wynagrodzenie, oraz za dni nieobecności w pracy z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby albo konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny, za które pracownik samorządowy otrzymuje z tego tytułu zasiłek z ubezpieczenia społecznego.
Ze względu na to, że dodatek za wieloletnią pracę wypłaca się także za dni nieobecności w pracy z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby, wspomnianego dodatku nie uwzględnia się przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.
Zmiany w Kodeksie pracy od 1 stycznia 2026 r. a dodatek stażowy
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe przepisy Kodeksu pracy, które zmieniają zasady ustalania stażu pracy. Wliczenie dodatkowych okresów zatrudnienia może skutkować koniecznością naliczenia lub podwyższenia niektórych świadczeń pracowniczych.
W jednostkach samorządowych, które wypłacają świadczenia uzależnione od ogólnego stażu pracy, doliczenie nowych okresów zatrudnienia spowoduje obowiązek wyrównania dodatku za wieloletnią pracę oraz wcześniejszej wypłaty nagród jubileuszowych, których prawo i wysokość zależą od długości okresów zatrudnienia.
W przypadku pracowników jednostek sektora finansów publicznych od 1 stycznia 2026 r. do ogólnego stażu pracy, jak i okresu zatrudnienia u danego pracodawcy (jeżeli praca była wykonywana na rzecz obecnego pracodawcy), wliczane są odpowiednio udokumentowane okresy:
- Prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym korzystania z tzw. ulgi na start, oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność - za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.
- Zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
- Wykonywania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz okres pozostawania osobą współpracującą z osobą wykonującą te umowy.
- Wykonywania umowy agencyjnej oraz okres pozostawania osobą współpracującą z osobą wykonującą tę umowę.
- Pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej.
- Pozostawania członkiem spółdzielni kółek rolniczych.
- Wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy za granicą.
Pracownik samorządowy, będący w zatrudnieniu w dniu wejścia w życie nowych przepisów (1 stycznia 2026 r.), ma 24 miesiące liczone od tej daty na udokumentowanie powyższych okresów wliczanych do ogólnego stażu pracy.
Na podstawie przedłożonych dokumentów zwiększających ten staż pracodawca będzie miał obowiązek wypłaty wyrównania dodatku stażowego lub wypłaty nagrody jubileuszowej.
Uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia nowych okresów do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, jednak nie wcześniej niż od 1 stycznia 2026 r. - w przypadku pracowników zatrudnionych u pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych.
Pracodawcy nie muszą więc wyrównywać pracownikom świadczeń za okresy przypadające przed 1 stycznia 2026 r. Nowe przepisy będą miały zastosowanie jedynie do przyszłych okresów zatrudnienia.
Ustalenie, czy pracownikowi będzie przysługiwała nagroda jubileuszowa bądź jej wyrównanie lub dodatek stażowy albo inne świadczenie, będzie zależało przede wszystkim od regulacji obowiązujących w tym zakresie u danego pracodawcy.
Ile wynosi wyrównanie wynagrodzenia w 2026 roku i komu przysługuje
Uzupełnienie przez pracownika w trakcie zatrudnienia dokumentacji wykazującej staż pracy, rodzi po stronie pracodawcy samorządowego obowiązek wyrównania pracownikowi dodatku stażowego, chyba że doszło do przedawnienia roszczenia z tego tytułu.
Uprawnienie do dodatku stażowego pracownik samorządowy nabywa z mocy prawa.
Przedłożenie pracodawcy świadectw pracy i innych dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia oraz inne okresy, podlegające wliczeniu do stażu pracy na mocy odrębnych przepisów, pełni funkcję jedynie dowodową.
Z dniem dostarczenia dodatkowych dokumentów pracodawca musi przeliczyć na nowo staż pracy pracownika.
Dodatek stażowy przysługuje każdemu pracownikowi samorządowemu, niezależnie od podstawy zatrudnienia, jako gratyfikacja za wypracowany staż pracy.
Wysokość dodatku jest określana jako procentowy stosunek do wynagrodzenia zasadniczego.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych, pracownikowi samorządowemu przysługuje dodatek za wieloletnią pracę po 5 latach pracy w wysokości wynoszącej 5 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
Dodatek ten wzrasta o 1 proc. za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20 proc.
Dodatek nie jest wypłacany samodzielnie, lecz w terminie wypłaty wynagrodzenia.
Jest wypłacany, począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym pracownik nabył prawo do dodatku lub wyższej stawki dodatku, jeżeli nabycie prawa nastąpiło w ciągu miesiąca.
Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wieloletnią pracę wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych, dodatek za wieloletnią pracę przysługuje po 5 latach pracy w wysokości wynoszącej 5 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
Dodatek ten wzrasta o 1 proc. za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20 proc.
Dodatek stażowy otrzymują także pracownicy samorządowi zatrudnieni w szkołach i placówkach oświatowych. Nosi on nazwę dodatku za wieloletnią pracę.
Zasady jego przyznawania różnią się od reguł dotyczących dodatku za wysługę lat dla nauczycieli m.in. w zakresie zaliczania okresów zatrudnienia w przypadku pracy w więcej niż jednej szkole.
Dodatek stażowy to składnik wynagrodzenia nie tylko u nauczycieli.
Przysługuje on także pracownikom samorządowym zatrudnionym w szkole, zarówno na stanowiskach urzędniczych jak i obsługowych i pomocniczych.
W przypadku tych pracowników nosi on nazwę dodatku za wieloletnią pracę.
Dodatek stażowy nie należy się natomiast nauczycielom szkół i placówek prowadzonych przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej - co do zasady.
Dodatek ten może bowiem zostać przewidziany w szkolnym regulaminie wynagradzania lub w umowach o pracę.
Pracownicy zatrudnieni w urzędach gmin, jednostkach pomocniczych gmin oraz gminnych jednostkach i zakładach budżetowych są jedną z grup zaliczanych do tzw. pracowników samorządowych i w związku z tym stosuje się wobec nich zasady wynagradzania wynikające z ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.
Ustawa przewiduje m.in., iż pracownikom samorządowym za wieloletnią pracę przysługuje po pięciu latach pracy dodatek w wysokości wynoszącej 5 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
Dodatek ten wzrasta o 1 proc. za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
Zgodnie z ustawą do okresów pracy uprawniających do dodatku za wieloletnią pracę wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Chodzi tu więc o wszystkie zakończone okresy zatrudnienia pracowniczego (tj. opartego na stosunku pracy), bez względu przynależność pracodawcy do sfery budżetowej lub prywatnej.
tags: #pracownika #samorzadowego #jak #obliczyc #staz #pracy