Piwo, jako jeden z najczęściej spożywanych produktów, od wieków stanowiło ważny element codziennej konsumpcji. Już w okresie nowożytnym, podobnie jak w średniowieczu, odgrywało ono znaczącą rolę w życiu społecznym i gospodarczym.
Rozkwit i Spadki Browarnictwa na Warmii i Mazurach
U zarania epoki nowożytnej, w XVI wieku, piwowarstwo na dawnych ziemiach pruskich przeżywało prawdziwy rozkwit. Choć na początku XVIII wieku nastąpił znaczący spadek produkcji piwa na Warmii, spowodowany wojnami, epidemiami i klęskami nieurodzaju, piwowarstwo i słodownictwo, wraz z gorzelnictwem, pozostawały głównymi źródłami dochodów mieszkańców regionu, tuż obok rolnictwa.
Kilka warzonych w regionie piw zdobyło szczególne uznanie. Piwa jezuitów braniewskich cenił sam car Piotr Wielki, a uznaniem cieszyło się także piwo z Lidzbarka Warmińskiego i Barczewa, określane w Warszawie mianem „czarnego”. Przyjmuje się, że rocznie w Lidzbarku Warmińskim warzono około 3 000 beczek piwa. W produkcji tego trunku przodowały Lidzbark Warmiński, Braniewo, Pieniężno i Orneta.
Większość produkowanych piw była ciemna, w tym najlepszej jakości czarne, choć warzono również piwa pszeniczne i marcowe. Chłopi mieli możliwość warzenia na własne potrzeby tzw. cienkusza, a do najtańszych zaliczano piwo stołowe. W mazurskim Olsztynku produkowano piwa pszeniczne, ciemne oraz piwo o nazwie Rosanke, które rozdawano okolicznym chłopom podczas żniw. Najwięcej warzono jednak „najcieńszego piwa dzbankowego”, sprzedawanego w okolicznych karczmach.
Regulacje Prawne i Organizacja Cechowa
Kwestie związane z produkcją i sprzedażą piwa były regulowane już przez średniowieczne przywileje lokacyjne. W Olsztynie, zgodnie z ówczesnym prawem, piwo mogli warzyć jedynie mieszczanie posiadający parcelę w mieście. Odgórnie określano także terminy warzenia piwa - w XVI wieku w Olsztynie i Biskupcu ustalono, że ma się ono odbywać od dnia św. Bartłomieja do Zielonych Świątek.
Prawo warzenia i wyszynku należało do prerogatyw władzy zwierzchniej. Pierwszą ustawą krajową regulującą te sprawy była ustawa biskupa Maurycego Ferbera z 1526 roku. Porządkowała ona m.in. zakaz sprzedaży piwa przez sołtysów, chłopów, szlachtę i księży, pozostawiając monopol produkcji miastom. Karczmy mogły warzyć piwo jedynie w przypadku posiadania przywileju lub jeśli były oddalone co najmniej milę od miasta.
Kolejne ordynacje, w tym zarządzenie kanonika Johanna Pissańskiego z 1603 roku i ordynacja biskupa Adama Grabowskiego z 1766 roku, nadal regulowały te kwestie. Na terenach Warmii, Mazur i Powiśla obowiązywały także zarządzenia królewskie, np. Fryderyk Wielki ustalił w Szczytnie liczbę uprawnionych piwowarów na 44.
Po pierwszym rozbiorze w 1772 roku, sprawy związane ze sprzedażą i produkcją piwa dostosowano do ogólnych norm prawnych przyjętych w Prusach Wschodnich, wprowadzając przymus propinacyjny. Wydawano także edykty dotyczące zakładania „browarów na piwo i miód, gorzałni i szynkowych domów”.
Browary w XIX i XX Wieku
W XIX wieku piwowarstwo przeszło znaczące przeobrażenia. Wprowadzenie metody dolnej fermentacji, maszyny parowej, urządzeń chłodniczych oraz postęp w badaniach nad fermentacją i drożdżami umożliwiły produkcję piwa na skalę przemysłową i poprawę jego jakości. Piwowarstwo traciło cechy rzemiosła, przekształcając się w przemysł, co prowadziło do likwidacji małych browarów na rzecz większych i nowocześniejszych fabryk.
W regionie Warmii, Mazur i Powiśla postęp techniczny i technologiczny również zaznaczył swoją obecność. Wiele browarów, np. w Braniewie, było nowocześnie wyposażonych. Po uchwaleniu ustawy o wolności rzemiosła w 1810 roku i kolejnych reformach, koniunktura gospodarcza sprzyjała zakładaniu nowych browarów. W drugiej połowie XIX wieku praktycznie w każdym mieście regionu funkcjonował już nowy browar, a nawet kilka.
Pierwsza wojna światowa niekorzystnie wpłynęła na regionalne browarnictwo, powodując zniszczenia, problemy z surowcem i brak fachowców. Większość browarów funkcjonujących w regionie do 1945 roku to zakłady o średniej i małej produkcji. Wśród nich wyróżniały się browary należące do rodziny Daum w Szczytnie, Biskupcu i Olsztynie.
Browar Kormoran - Nowoczesność i Tradycja
Historia Browaru Kormoran jest stosunkowo krótka. Powstał w 1993 roku z inicjatywy grupki pasjonatów, z ideą warzenia piwa tradycyjnymi metodami, z wykorzystaniem naturalnych zasobów regionu Warmii i Mazur. Browar miał być pomostem pomiędzy wielkimi koncernowymi fabrykami a małymi browarami restauracyjnymi, oferując wysokiej jakości piwa dla bardziej wymagających konsumentów.
Browar Kormoran może pochwalić się wieloma nagrodami, zarówno krajowymi, jak i międzynarodowymi, w tym medalami na prestiżowym European Beer Star w Niemczech. Oferta piwna browaru jest bardzo bogata i obejmuje niemalże 30 pozycji, od piw dolnej fermentacji po ejle. Włodarze browaru nie boją się trudnych wyzwań, tworząc piwa takie jak Orkiszowe z Czosnkiem czy Gruit Kopernikowski - bezchmielowe piwo z lawendą, piołunem i jałowcem.
Kormoran z sukcesem przyłączył się do nurtu piwnej rewolucji w Polsce, tworząc serię „Podróże Kormorana”, przedstawiającą piwa w stylach pochodzących z różnych krajów świata. Seria ta obejmuje m.in. Weizenbock, Witbier, AIPA, Rauchbock i Coffee Stout.
Filozofia Browaru Kormoran opiera się na pasji, jakości i kultywowaniu lokalnych tradycji. Zboża pochodzą spod Kętrzyna, miody z Mostkowa i Gnatowa, a na liście dostawców pierwszeństwo mają drobni producenci z Warmii i Mazur. Browar podkreśla, że warzy tylko takie piwo, które sam chciałby pić.
Dziś Browar Kormoran jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych graczy na rynku małych browarów, który wciąż - na własne życzenie - pozostaje niewielki, co stanowi jego siłę. Znają swoich dostawców i klientów, kultywują lokalne tradycje, a w butelkach zamykają wspomnienia z dzieciństwa, historyczne smaki i swoje najbardziej szalone pomysły.
Browar Kormoran zatrudnia 24 osoby, co w kontekście jakości i różnorodności oferowanych piw jest imponujące. Warto poszukać piw Kormorana, które są dostępne w dobrych hipermarketach w całym kraju, a także w regionie Warmii i Mazur.