Priorytetem Ministerstwa Edukacji Narodowej jest podniesienie prestiżu zawodu nauczyciela, premiowanie wysokiej jakości pracy nauczycieli, a także zapewnienie odpowiednich warunków do wykonywania zadań.
Historia podwyżek i obecne plany
Zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią, począwszy od 1 kwietnia tego roku, rozpoczynamy wprowadzanie planu podwyższenia wynagrodzeń nauczycieli o ok. 15,8 proc. w ciągu trzech lat, co jest porównywalne z przewidywanym w tym okresie wzrostem przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej - 15,9 proc. Kolejne podwyżki zostaną wprowadzone od stycznia 2019 r. oraz od stycznia 2020 r. Przypominamy, że ostatnia podwyżka płac nauczycieli miała miejsce w 2012 r. W 2017 r. po raz pierwszy od 5 lat zagwarantowaliśmy waloryzację wynagrodzeń nauczycieli i zapewniliśmy ich finansowanie w kwocie 418 mln zł.
W związku z podwyższeniem pensji nauczycieli od 1 kwietnia 2018 r. w budżecie państwa pojawiły się dodatkowe środki w wysokości ok. 1,2 mld zł. Ponadto w tym roku do puli finansów przeznaczonych na wynagrodzenia przesunięto środki zabezpieczane dotychczas w budżecie na dodatek mieszkaniowy dla uprawnionych nauczycieli w kwocie ok. 126 mln zł. W związku z tą zmianą kwota bazowa dla nauczycieli wzrośnie w 2018 r. o dodatkowe 0,35 proc. Spowoduje to, że od 1 kwietnia 2018 r. średnie wynagrodzenia nauczycieli wzrosną łącznie o 5,35 proc. Oznacza to, że średnie wynagrodzenie nauczycieli zwiększy się: od 147 zł - dla nauczyciela stażysty, do 271 zł - dla nauczyciela dyplomowanego.
Wyjaśniamy również, że dodatek mieszkaniowy był uprawnieniem o charakterze socjalnym, nie zaś składnikiem wynagrodzenia nauczycieli. W obecnych realiach społeczno-gospodarczych wspomniany dodatek przestał być aktualny. Jego wysokość była określana przez organy prowadzące szkoły i nierzadko ustalano go w minimalnych kwotach (np. 1 zł), co nie pozwalało na spełnianie jego funkcji socjalnej. Wszystkie spekulacje medialne są nieprawdziwe. Przypominamy, że MEN systematycznie, w sposób otwarty, transparentny przedstawia swoje plany i analizuje je z przedstawicielami oświatowych związków zawodowych i samorządowców. Warto podkreślić, że w listopadzie 2016 r. z inicjatywy minister Anny Zalewskiej został powołany Zespół do spraw statusu zawodowego pracowników oświaty. W pracach Zespołu biorą udział przedstawiciele reprezentatywnych związków zawodowych zrzeszających nauczycieli, ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego, wchodzących w skład Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz przedstawiciele ministerstw. Celem Zespołu jest wypracowywanie szczegółowych rozwiązań oraz przedstawienie wniosków dotyczących statusu zawodowego pracowników oświaty.
Sytuacja płacowa w kolejnych latach
Nauczyciele nie mogą liczyć w tym roku - podobnie jak pozostali pracownicy sfery budżetowej - na szczególnie duże podwyżki, pensje pedagogów mają wzrosnąć jedynie o ok. 3 proc., bo o tyle podniesiono kwotę bazową w ustawie budżetowej na 2026 r. Związek Nauczycielstwa Polskiego zamierza podjąć rozmowy z resortem edukacji o zwiększeniu wynagrodzeń pedagogów.
Prezydium Zarządu Głównego Związku Nauczycielstwa Polskiego stanowczo sprzeciwia się proponowanej w ustawie budżetowej 3-procentowej waloryzacji wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli w 2026 r. Przypomniano, że podwyżki z 2024 r. miały charakter wyrównawczy po latach zaniedbań, a 5-procentowa waloryzacja w 2025 r. nie poprawiła sytuacji płacowej nauczycieli. W relacji do minimalnego i przeciętnego wynagrodzenia płace w oświacie nie osiągają nawet poziomu z 2012 r. Tymczasem wynagrodzenia w gospodarce rosną o ponad 8 proc. Zdaniem ZNP proponowane 3 proc. jest niewystarczające.
Spotkanie uzgodnieniowe w sprawie płac nauczycieli w Ministerstwie Edukacji Narodowej odbędzie się 17 lutego. W marcu Zarząd Główny ZNP podejmie decyzję w sprawie dalszych działań związku wobec braku realizacji obietnic władz. Wiceprezes ZG ZNP Urszula Woźniak oceniła propozycję 3-procentowej waloryzacji jako upokarzającą, zwłaszcza w kontekście szybszego wzrostu wynagrodzeń innych grup zawodowych.
Kwota bazowa i wynagrodzenia zasadnicze
Kwota bazowa, która służy za podstawę określania wynagrodzeń nauczycieli, wzrośnie o 3 proc. i w tym roku wyniesie 5 597,86 zł (w 2025 r. 5 434,82 zł). Służy ona, wraz z mnożnikami określonymi w art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela, do wyliczania wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli. Przykładowe kwoty wynagrodzeń zasadniczych brutto w 2026 r. (po waloryzacji):
- Nauczyciel początkujący: 6 824,59 zł (wzrost o 2,308 proc.)
- Nauczyciel mianowany: 8 060,92 zł (wzrost o 3,00 proc.)
- Nauczyciel dyplomowany: 10 300,06 zł (wzrost o 3,00 proc.)
Wyliczane w ten sposób średnie wynagrodzenie to teoretyczny model, który służy przede wszystkim do planowania i oceny działań jednostek samorządu terytorialnego. Dzięki tym kwotom mogą one zaplanować ile pieniędzy wydadzą na wypłaty dla zatrudnianych przez siebie pedagogów. Oczywiście realne wynagrodzenia pedagogów bliższe są zwykle tym minimalnym, określanym corocznie w rozporządzeniu resortu edukacji.
Dodatek uzupełniający nie jest składnikiem wynagrodzenia nauczycieli, ponieważ nie został on uwzględniony w treści art. 30 ust. 1 KN. W związku z tym dodatek ten nie wchodzi w skład średniego wynagrodzenia nauczycieli. Jest to istotne z punktu widzenia wyliczania dodatku uzupełniającego w następnych latach, począwszy od 2010 r., kiedy to wysokość wypłaconego dodatku uzupełniającego nie może być uwzględniona w całości wydatków poniesionych przez organ prowadzący na wynagrodzenia nauczycieli. Dodatek uzupełniający ma bowiem rekompensować nauczycielowi nieosiągnięcie średnich wynagrodzeń w ramach składników wynagrodzenia określonych w art. 30 ust. 1 KN. Wliczenie wypłaconego w danym roku dodatku uzupełniającego do całości wydatków na wynagrodzenia nauczycieli spowodowałoby znaczne zawyżenie tej wartości w analizie, o której mowa w art. 30a ust. 1 KN.
Dofinansowanie doskonalenia zawodowego i dodatki
Przez lata obok budżetu istotne było zerknięcie do ustawy okołobudżetowej, bo kolejne rządy wykazywały tendencję do zamrażania kwoty odpisu na zakładowy fundusz socjalny dla nauczycieli oraz na doskonalenie zawodowe - mrożono wynagrodzenie na poziomie zarobków nauczyciela w 2018, sprzed dużych podwyżek. Od 2024 r. stosuje się jednak przepisy ogólne - według art. 70a Karty Nauczyciela w budżetach organów prowadzących szkoły wyodrębnia się środki na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli, z uwzględnieniem szkoleń branżowych - w wysokości 0,8 proc. kosztów konsultacji i innych form doskonalenia zawodowego nauczycieli, prowadzonych przez konsultantów, o których mowa w art. 9g ust. 11a pkt 5 lit. b Karty Nauczyciela.
W budżetach wojewodów wyodrębnia się środki na wspieranie organizacji doradztwa metodycznego na obszarze województwa, w łącznej wysokości 12 400 średnich wynagrodzeń nauczyciela dyplomowanego. W budżecie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania wyodrębnia się środki na realizację ogólnokrajowych zadań w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli, w łącznej wysokości 2700 średnich wynagrodzeń nauczyciela dyplomowanego.
Zgodnie z art. 53 ust. 1 Karty Nauczyciela, dla nauczycieli dokonuje się corocznie odpisu w wysokości ustalonej jako iloczyn planowanej, przeciętnej w danym roku kalendarzowym, liczby nauczycieli zatrudnionych w pełnym i niepełnym wymiarze zajęć (po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć) skorygowanej w końcu roku do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych nauczycieli (po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć) i 110 proc. kwoty bazowej, określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej, obowiązującej w dniu 1 stycznia danego roku. 42 proc. kwoty bazowej obowiązującej w dniu 1 stycznia danego roku (art. 53 ust. 1 KN) przeznacza się na dofinansowanie studiów podyplomowych i innych form doskonalenia zawodowego nauczycieli.
Nauczycielska "Solidarność" domaga się podniesienia minimalnej wysokości dodatku za wychowawstwo oraz objęcia nim nauczycieli przedszkoli. Związkowcy podkreślają, że dodatek ten nie był podnoszony od lat, zatem jego realna wartość spadła o jedną trzecią. Od 1 września 2019 r. nastąpił znaczący wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych. Związkowcy z nauczycielskiej "Solidarności" chcą podwyższenia minimalnej wysokości dodatku za wychowawstwo, a także objęcia nim nauczycieli przedszkoli. Dodatek nie był zmieniany od 2019 r. Minimalna wysokość dodatku dla wychowawcy klasy to obecnie 300 zł miesięcznie. Związkowcy żądają podwyżki do poziomu co najmniej 15 proc. wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela mianowanego miesięcznie, co dałoby kwotę około 850 zł.
Podwyżki w 2024 i 2025 roku
W 2024 roku nauczyciele w Polsce doczekali się znaczących podwyżek, które częściowo poprawiły sytuację finansową pedagogów. Od 1 stycznia 2025 roku wchodzą w życie kolejne regulacje, które przewidują dalszy wzrost płac w sektorze oświaty.
Proponowane minimalne wynagrodzenia pedagogów w 2025 roku, zgodnie z projektem rozporządzenia MEN, kształtują się na poziomie 5153 zł dla nauczyciela początkującego, 5310 zł dla nauczyciela mianowanego oraz 6211 zł dla nauczyciela dyplomowanego. Nauczyciel mianowany otrzyma około 3 900 zł netto, a nauczyciel dyplomowany około 4 500 zł netto. Wzrosty wynagrodzeń są różne w zależności od stopnia awansu zawodowego, co budzi kontrowersje wśród nauczycieli, ponieważ różnice są niewielkie i nie odzwierciedlają zróżnicowania w zakresie odpowiedzialności oraz wymagań stawianych przed nauczycielami na różnych etapach kariery zawodowej.
W 2024 roku wynagrodzenie nauczycieli wzrosło o 30-33%, podczas gdy w 2025 roku podwyżki wyniosą jedynie 5%, co jest znaczącym spowolnieniem wzrostu wynagrodzeń. W 2025 roku wzrost wynagrodzeń w stosunku do 2024 r. wyniesie 301 zł brutto dla nauczyciela dyplomowanego.
Oprócz wynagrodzenia zasadniczego nauczyciele mogą otrzymywać różne dodatki, które zwiększają ich miesięczne dochody. Wysokość dodatków zależy od wielu czynników, takich jak organ prowadzący szkołę, polityka placówki, indywidualne osiągnięcia nauczyciela oraz staż pracy. Średnia wysokość dodatków może wynosić od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych miesięcznie w przypadku stanowisk kierowniczych. Dodatek funkcyjny przysługuje nauczycielom pełniącym funkcje kierownicze. Nauczyciele z 40-letnim stażem pracy mogą liczyć na dodatek w wysokości 300% wynagrodzenia miesięcznego.
Dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli pochodzi z budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz funduszy europejskich. W 2025 roku szczególny nacisk kładziony jest na rozwój kompetencji cyfrowych, metod aktywizujących oraz specjalistycznej wiedzy w zakresie pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Minimalny poziom środków, jakie JST powinny przeznaczyć na doskonalenie nauczycieli, wynosi 0,8% planowanych rocznych środków na wynagrodzenia.
Średnie zarobki w 2025 roku
W 2025 roku średnie wynagrodzenie nauczycieli, zgodnie z wyliczeniami na podstawie projektu rozporządzenia MEN i ustawy budżetowej na rok 2025, kształtuje się następująco:
| Stopień awansu zawodowego | Średnie wynagrodzenie brutto | Średnie wynagrodzenie netto (szacunkowo) |
|---|---|---|
| Nauczyciel początkujący | 6 672,31 zł | 5 090 zł |
| Nauczyciel mianowany | 7 826,14 zł | 5 800 zł |
| Nauczyciel dyplomowany | 10 000,07 zł | 7 300 zł |
Wielu nauczycieli uważa, że proponowana 5% podwyżka nie nadąża za rosnącymi kosztami życia, szczególnie w dużych miastach. Wzrost wynagrodzeń nie rozwiązuje również problemu spłaszczenia płac, ponieważ różnice między nauczycielami na różnych stopniach awansu zawodowego są stosunkowo niewielkie. ZNP oraz inne organizacje nauczycielskie postulują dalsze podwyżki, które pozwoliłyby na realne zwiększenie siły nabywczej pensji pedagogów. Podnoszone są również głosy o konieczności reformy systemu wynagradzania, tak aby lepiej motywować nauczycieli i zapewniać im lepsze warunki pracy.
Podstawa prawna i perspektywy
Wzrost wynagrodzeń nauczycieli w 2025 roku wynika z zapisów Ustawy budżetowej na rok 2025 oraz towarzyszącej jej ustawy okołobudżetowej. Ustawa okołobudżetowa przewiduje dalszy wzrost średniego wynagrodzenia nauczycieli o 2,308% jeszcze w 2025 r. Nowe minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego kształtują się w przedziale od 5027 zł do 6211 zł brutto, w zależności od poziomu wykształcenia i stopnia awansu zawodowego.
Perspektywa kolejnych podwyżek dla nauczycieli zależy od przyszłych decyzji budżetowych i gospodarczych. Rządowe plany na najbliższe lata zakładają dalsze zwiększanie wynagrodzeń w sektorze oświaty, co ma na celu poprawę atrakcyjności zawodu nauczyciela oraz zwiększenie motywacji do pracy. W ramach długoterminowej strategii finansowej możliwe są kolejne podwyżki, uwzględniające zarówno inflację, jak i rosnące oczekiwania społeczne wobec jakości edukacji. Związkowcy i organizacje nauczycielskie kontynuują dialog z rządem, apelując o systematyczne podnoszenie wynagrodzeń w oparciu o stabilne mechanizmy wzrostu płac.
Oczekiwania nauczycieli w Polsce wobec wynagrodzeń są wysokie, zwłaszcza po ubiegłorocznych podwyżkach w 2024 roku, które wyniosły od 30 do 33%. Wiele osób, w tym nauczyciele dyplomowani, podkreśla, że ich sytuacja finansowa poprawia się, ale wciąż wymaga dalszych działań. Istotne jest, aby wzrost wynagrodzeń był skorelowany ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce, co realnie poprawiłoby sytuację materialną nauczycieli. Transparentność wynagrodzeń i ich systematyczna waloryzacja to kluczowe kwestie, które mogą wpłynąć na rozwój sektora edukacyjnego w Polsce.
Koszt Brexitu: polscy studenci nie mogą wyjechać z Wielkiej Brytanii | Joanna Bagniewska
W ramach przygotowań do budżetu państwa na 2026 rok rząd planuje wprowadzić kolejną waloryzację wynagrodzeń w sferze budżetowej. Zmiana ma objąć także pracowników oświaty zatrudnionych na podstawie Karty Nauczyciela. Nowe stawki mają obowiązywać od 1 stycznia 2026 r., po przyjęciu ustawy budżetowej przez Sejm i Senat.
Projekt ustawy budżetowej na 2026 rok został przedstawiony do konsultacji społecznych w drugiej połowie 2025 r. Dokument zawiera założenia dotyczące waloryzacji płac w administracji publicznej, w tym nauczycieli zatrudnionych w szkołach publicznych. Zmiany mają charakter coroczny i uzależnione są od prognoz inflacyjnych oraz wskaźników wzrostu gospodarczego.
Wskaźnik waloryzacji wynagrodzeń w sferze budżetowej ustalany jest corocznie na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych. Jego wysokość określa Rada Ministrów w projekcie budżetu. Ostateczne wartości stają się obowiązujące po przyjęciu ustawy przez parlament i podpisaniu przez Prezydenta RP. Waloryzacja wynagrodzeń nauczycieli stanowi element szerszej polityki płacowej państwa. Jej celem jest dostosowanie płac do zmieniających się warunków ekonomicznych.
tags: #wieksza #placa #dla #nauczycieli