Aby nabyć prawo do emerytury w Polsce, trzeba osiągnąć ustawowy wiek emerytalny i mieć opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. Warunkiem otrzymania minimalnej emerytury jest posiadanie wymaganego stażu pracy. Jak się go oblicza? Co składa się na staż pracy do emerytury? Oto okresy składkowe i nieskładkowe, które wliczają się do stażu pracy do emerytury.
Dla kogo minimalna emerytura?
Aby nabyć prawo do emerytury minimalnej, wymagane jest posiadanie odpowiednio długiego stażu pracy. Kobiety muszą wykazać się co najmniej 20-letnim okresem pracy, a mężczyźni - 25-letnim. W przypadku krótszego stażu, wysokość emerytury będzie uzależniona od wysokości składek zgromadzonych na indywidualnym koncie ubezpieczeniowym w ZUS. Do okresu pracy, który wpływa na wysokość emerytury, zalicza się zarówno okresy, za które były opłacane składki (okresy składkowe), jak i niektóre okresy, za które składki nie były opłacane (okresy nieskładkowe).
Długość stażu pracy w przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. zgodnie ze zreformowanymi zasadami emerytalnymi nie wpływa na prawo do świadczenia. Ma jednak bardzo istotne znaczenie przy ustalaniu jego wysokości i ewentualnej dopłacie do minimalnej gwarantowanej emerytury. Prawo do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. zależy wyłącznie od ukończenia powszechnego wieku emerytalnego - 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz udowodnienia jakiegokolwiek okresu ubezpieczenia. Długość okresu pozostawania w ubezpieczeniu nie ma znaczenia przy ustalaniu prawa do tej emerytury, ale ma wpływ na jej wysokość, szczególnie wtedy, gdy wyliczone świadczenie jest niższe od minimalnej gwarantowanej emerytury. Aby ZUS podwyższył je do wysokości minimalnej emerytury, konieczne jest udowodnienie wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego wynoszącego 20 lat dla kobiety, 25 lat dla mężczyzny. Przy czym okres nieskładkowy może stanowić 1/3 okresu składkowego. Osoby, które nie mają wymaganego okresu ubezpieczenia, otrzymają wyliczoną przez ZUS emeryturę bez dopłaty do minimum.
Aby otrzymać emeryturę w Polsce i otrzymać świadczenie w minimalnej gwarantowanej wysokości, kobiety muszą mieć ukończone 60 lat i 20 lat stażu pracy (składkowego i nieskładkowego), a mężczyźni - 65 lat i 25 lat stażu pracy.
Staż pracy to łączny okres zatrudnienia w ramach stosunku pracy - na podstawie umowy o pracę (np. umowy na czas nieokreślony lub umowy o pracę na zastępstwo), spółdzielczej umowy o pracę, mianowania lub wyboru. Nie ma znaczenia, czy praca była pełnoetatowa, czy niepełnoetatowa, ani czy została rozwiązana w sposób zgodny z przepisami, czy też nie. Aby obliczyć swój staż pracy, wystarczy zsumować wszystkie okresy, w których byłeś zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Możesz w tym celu skorzystać z darmowych kalkulatorów stażu pracy dostępnych online.
Długość stażu pracy ma kluczowe znaczenie przy ustalaniu wysokości emerytury. Im dłuższy staż pracy, tym wyższe świadczenie emerytalne.
Staż pracy to suma okresów, w których opłacane były składki emerytalne. Jest to istotne zarówno w kontekście przygotowań do emerytury, jak i w trakcie aktywności zawodowej. Długość stażu pracy ma wpływ na wiele aspektów praw pracowniczych, takich jak długość urlopu, okres wypowiedzenia, nagroda jubileuszowa, odprawa, oraz prawa związane z emeryturą i świadczeniami przedemerytalnymi.
Dla pracowników sektora publicznego staż pracy jest szczególnie istotny, ponieważ decyduje o dodatkach za długoletnią służbę. Chodzi o nauczycieli, policjantów, strażaków oraz pracownikom opieki społecznej.
Praca w gospodarstwie rolnym może być wliczana do stażu pracy, pod warunkiem że odpowiednie przepisy w danym miejscu pracy na to pozwalają.
Okresy zatrudnienia za granicą są wliczane do stażu pracy, o ile stanowią tak umowy międzynarodowe.
Gdy będziemy ustalać Ci prawo do emerytury lub renty i wyliczać jej wysokość, uwzględnimy czas Twojej aktywności zawodowej i przebywania na zwolnieniach, pobierania przez Ciebie zasiłków, innych świadczeń itp. Jeśli ustalamy prawo do emerytury na starych zasadach lub renty, to niektóre Twoje okresy pracy policzymy podwójnie.
Okresy składkowe, które liczą się do stażu pracy do emerytury
Wszystkie rodzaje okresów pracy, które mogą mieć wpływ na wysokość Twojej przyszłej emerytury, są dokładnie opisane w artykule 6 ustawy o emeryturach. Dzięki temu możesz sprawdzić, czy wszystkie okresy Twojej pracy są uwzględniane.
Do okresów składkowych, które wliczają się do stażu pracy do emerytury, zalicza się przede wszystkim okresy, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne, czyli okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, prowadzenia działalności gospodarczej, czy okresy opłacania składek w ramach wolontariatu lub pracy za granicą. Wliczane są również niektóre okresy służby wojskowej, działalności kombatanckiej, pracy w służbach mundurowych (np. w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej czy Służbie Więziennej).
Są to między innymi:
- okresy ubezpieczenia;
- okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne;
- okresy zaliczone do okresów ubezpieczenia społecznego duchownych;
- okres czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim, a także okresy równorzędne czynnej służby bądź zastępczych jej form;
- okres działalności kombatanckiej pełnionej w Polsce służby;
- okresy pracy w takich służbach, jak na przykład w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej czy Służbie Więziennej.
- okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego;
- osadzenia w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania albo bez wyroku po 31 grudnia 1955 roku za działalność polityczną;
- zatrudnienia za granicą osób, które w tym czasie nie były obywatelami polskimi, jeżeli powróciły one do kraju po 22 lipca 1944 roku i zostały uznane za repatriantów;
- świadczenia pracy po 1956 roku na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 roku.
Za okresy składkowe uważa się również przypadające przed 15 listopada 1991 roku, wymienione w ustawie inne okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Okresy składkowe to te, za które były odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne (np. umowa o pracę, działalność gospodarcza, a także niektóre umowy cywilnoprawne, jeśli podlegały oskładkowaniu).
Okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości określonej w przepisach o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, w przepisach wymienionych w art. 195 pkt 1-4 i 8 ustawy emerytalnej, przepisach o adwokaturze, przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz w przepisach o pomocy społecznej od 15 listopada 1991 r.
Okresy pozostawania duchownymi przed 1 lipca 1989 r., pod warunkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za cały okres podlegania temu ubezpieczeniu od 1 lipca 1989 r.
Okresy osadzenia w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania albo bez wyroku po 31 grudnia 1956 r.
Okresy zatrudnienia za granicą osób, które w tym czasie nie były obywatelami polskimi, jeżeli powróciły do kraju po 22 lipca 1944 r.
Okresy świadczenia pracy po 1956 r. wykonywanej na obszarze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w okresie od 17 września 1939 r.
Okresy niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r.
Okres pozbawienia możliwości wykonywania swojego zawodu przed dniem 31 lipca 1990 r.
Okresy internowania na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz.U., poz. 154; z 1982 r., poz. 18 oraz z 1989 r., poz. 10.
Pobierania stypendium sportowego z tytułu wyczynowego uprawiania sportu na obszarze państwa polskiego po ukończeniu 15.
Okresy nieskładkowe, które liczą się do stażu pracy do emerytury
Artykuł 7 przywoływanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS zawiera wyczerpujący katalog okresów, które nie są objęte obowiązkiem opłacania składek.
Do okresów nieskładkowych, wliczanych do stażu pracy do emerytury, należą przede wszystkim: okres pobierania zasiłków (chorobowego, opiekuńczego, rehabilitacyjnego), czas studiów wyższych (do ukończenia studiów, ale nie dłużej niż 8 lat), pobierania zasiłku przedemerytalnego, a także okresy urlopu bezpłatnego czy pobierania wynagrodzenia chorobowego.
Okresy nieskładkowe to czas, gdy składki nie były płacone, ale mimo to można je doliczyć do stażu emerytalnego - m.in. niektóre przerwy w zatrudnieniu czy okres studiów wyższych.
Tak - studia wyższe zalicza się jako okres nieskładkowy, o ile zostały zakończone uzyskaniem dyplomu. Forma kształcenia (dzienne/niestacjonarne) nie ma tu znaczenia. Aby ZUS mógł zaliczyć okres nauki, musisz mieć dyplom kończący studia. Do stażu emerytalnego wlicza się tylko ukończone studia wyższe (potwierdzone dyplomem).
Wiele osób ciekawi nie tylko to, czy studia wliczają się do stażu pracy, ale również to, czy mają one wpływ na wysokość pobieranej emerytury. Bezpośrednio - nie. Za czas trwania studiów nie odprowadza się składek, więc nie powiększa on kapitału emerytalnego. Choć same studia nie podnoszą emerytury, wyższe wykształcenie często przekłada się na lepiej płatną pracę, a więc korzystniejsze składki i w efekcie wyższe świadczenie.
Okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy uwzględniamy w zakresie niezbędnym do przyznania emerytury.
Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych można udokumentować zaświadczeniem z urzędu pracy, a okres pobierania stałego zasiłku z opieki społecznej, od którego były opłacone składki na ubezpieczenia społeczne - zaświadczeniem z ośrodka pomocy społecznej.
Okresy zasadniczej służby wojskowej lub zastępczych form tej służby, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej lub odbywania ćwiczeń wojskowych można udowodnić na podstawie książeczki wojskowej albo zaświadczeniem wojskowej komendy uzupełnień.
Żeby ZUS zaliczył okresy służby zawodowej, potrzebne będzie zaświadczenie organów, w których pełniona była służba.
Natomiast okres niewykonywania zatrudnienia z powodu opieki nad dzieckiem lub dziećmi można udowodnić na podstawie odpisu aktu urodzenia dziecka lub odpisów aktów urodzenia dzieci.
Osoby, które studiowały przed 1999 r. i studia ukończyły, okres nauki mogą potwierdzić odpowiednim zaświadczeniem z uczelni (musi być w nim okres trwania i programowy wymiar studiów), dyplomem czy indeksem, o ile jest w nim zawarty programowy wymiar studiów.
Katalog ustawowy okresów nieskładkowych zawarty w art. 7 ustawy obejmuje m.in. okresy pobierania:
- wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłaconego na podstawie przepisów Kodeksu pracy;
- zasiłków z ubezpieczenia społecznego: chorobowego lub opiekuńczego;
- świadczenia rehabilitacyjnego;
- zasiłków z ubezpieczenia społecznego: chorobowego lub opiekuńczego, oraz świadczenia rehabilitacyjnego - po ustaniu obowiązku ubezpieczenia;
- renty chorobowej po ustaniu zatrudnienia w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub po ustaniu obowiązku ubezpieczenia społecznego z innego tytułu;
- zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego.
Ważne! Okresów tych nie liczymy podwójnie, gdy ustalamy wysokość świadczenia.
Okresy osadzenia w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania albo bez wyroku po 31 grudnia 1956 r.
Okresy zatrudnienia za granicą osób, które w tym czasie nie były obywatelami polskimi, jeżeli powróciły do kraju po 22 lipca 1944 r.
Okresy świadczenia pracy po 1956 r. wykonywanej na obszarze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w okresie od 17 września 1939 r.
Okresy internowania na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r.
Czego nie wlicza się do stażu pracy?
Niestety prowadzenie własnej działalności gospodarczej i wynikające z niej okresy obowiązywania umów B2B nie są wliczane do stażu pracy. Taka sytuacja budzi wiele kontrowersji wśród przedsiębiorców, gdyż przekłada się na znacznie niższą emeryturę oraz mniejsze uprawnienia pracownicze, takie jak długość urlopu.
Podobnie jak w przypadku działalności gospodarczej, umowa-zlecenie nie jest wliczana do stażu pracy. Oznacza to, że osoba zatrudniona na umowie-zlecenie nie podlega takim samym regulacjom jak pracownik etatowy.
Pracy na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy cywilnoprawnej, prowadzenia działalności gospodarczej oraz urlopu bezpłatnego.
Warto jednak wiedzieć, że praca na podstawie umowy zlecenia czy też prowadzenie własnej działalności wliczają się do tzw.
Ważne! Okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy nie uwzględniamy przy obliczaniu wysokości emerytury.
Ważne! Okres, który uprawnia Cię do emerytury na podstawie art. i z tego tytułu masz ustalone prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej dla żołnierzy zawodowych lub pozostałych funkcjonariuszy służb mundurowych, to okresy pełnienia służby nie zostaną uwzględnione przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty z FUS. Wskazane okresy możemy uwzględnić również, gdy ustalamy okres uprawniający Cię do emerytury na podstawie art.
Ważne! Wymienionych wyżej okresów uzupełniających nie uwzględnimy, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Nakładanie się okresów pracy a staż pracy od 2026 r. – jak to liczyć?
Jak udokumentować okresy składkowe i nieskładkowe?
Dokumentem potwierdzającym staż ubezpieczeniowy przed 1999 r., są np.: świadectwa pracy lub zaświadczenia pracodawców. W przypadku braku tych dokumentów do ZUS-u można dostarczyć dowody szczątkowe, które zostaną przez Zakład przeanalizowane. Są nimi:
- legitymacje ubezpieczeniowe (gdy jest w nich wpis o okresach zatrudnienia),
- umowy o pracę,
- opinie o pracy,
- wpisy w „książeczkowym” dowodzie osobistym (np. wpisy o zatrudnieniu, wpisy dotyczące dzieci),
- legitymacje służbowe,
- legitymacje związków zawodowych,
- pisma od pracodawcy (np. o powołaniu, mianowaniu, zmianie angażu, przyznaniu nagrody),
- uwierzytelnione kopie dokumentów lub ich odpisy wydane przez archiwum lub jednostkę, która przechowuje dokumentację zlikwidowanych zakładów pracy,
- zeznania świadków (najlepiej byłych współpracowników).
Dokumenty, które potwierdzą wysokość wynagrodzenia przed 1999 r., to np.:
- zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, wystawione przez pracodawcę lub jego następcę prawnego (mogą być na formularzu ERP-7),
- legitymację ubezpieczeniową z wpisami o zatrudnieniu i wynagrodzeniu.
Osobom, które były zatrudnione u małych przedsiębiorców (zatrudniających do 20 pracowników), ZUS sam poświadczy ubezpieczenie. By tak się stało, należy podać w Informacji o okresach składkowych i nieskładkowych (ERP-6) okres zatrudnienia, nazwę zakładu pracy lub imię i nazwisko pracodawcy, adres zakładu pracy, numer konta płatnika (NKP) - pracodawcy - jeśli go znamy. Numer NKP był nadawany przez ZUS przed 1999 r. Można sprawdzić w legitymacji ubezpieczeniowej, czy pracodawca go podał.
Aby ZUS zaliczył okresy służby zawodowej, potrzebne będzie zaświadczenie organów, w których pełniona była służba.
tags: #okresy #skladkowe #i #nieskladkowe #do #staz