W poniedziałek, 16 czerwca 2025 r., do opiniowania trafił projekt nowelizacji ustawy Karta Nauczyciela, który ma na celu ułatwienie zatrudniania specjalistów w szkołach niepublicznych. Projekt ten jest odpowiedzią na postulat zniesienia ograniczenia, które obecnie pozwala zatrudniać nauczycieli specjalistów w szkołach niepublicznych na podstawie umów innych niż o pracę (np. zlecenie czy B2B) tylko do 4 godzin tygodniowo.
Zmiany te mają kluczowe znaczenie dla szkół niepublicznych, które od 1 września 2022 r. wdrażają standardy zatrudniania nauczycieli specjalistów. Celem tych standardów jest zapewnienie uczniom łatwiejszego dostępu do wsparcia psychologiczno-pedagogicznego bez konieczności posiadania opinii lub orzeczenia z poradni. Zwiększenie liczby specjalistów jest odpowiedzią na pogarszającą się kondycję psychiczną uczniów, która nasiliła się w okresie pandemii.
Według danych z Systemu Informacji Oświatowej (stan na 6 czerwca 2025 r.), tylko 24,03% szkół niepublicznych spełnia obecne wymagania dotyczące zatrudnienia specjalistów. Ta sytuacja skłoniła Ministerstwo Edukacji Narodowej do przygotowania projektu nowelizacji Karty Nauczyciela.
Kogo dotyczą nowe przepisy?
Nowe przepisy dotyczą nauczycieli specjalistów, do których zaliczamy:
- pedagogów,
- pedagogów specjalnych,
- psychologów,
- logopedów,
- terapeutów pedagogicznych.
Są oni zatrudniani w przedszkolach (niebędących przedszkolami specjalnymi), szkołach podstawowych, liceach ogólnokształcących, technikach i branżowych szkołach I stopnia (niebędących szkołami specjalnymi), a także w szkołach artystycznych realizujących kształcenie ogólne na poziomie szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego. Przepisy te obejmują również zespoły, w skład których wchodzą wymienione placówki.
Najważniejsze założenia projektu nowelizacji
Projekt nowelizacji ustawy Karta Nauczyciela z 13 czerwca 2025 r. zakłada następujące kluczowe zmiany:
- Możliwość pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej: Nauczyciele specjaliści będą mogli być zatrudniani na maksymalnie 9 godzin tygodniowo w formie umowy zlecenia lub B2B.
- Wliczanie do standardów zatrudnienia: Tacy nauczyciele będą uwzględniani przy ocenie spełnienia wymogów kadrowych dotyczących liczby etatów specjalistów.
- Wymogi formalne: Kandydaci do pracy na podstawie umów cywilnoprawnych będą musieli posiadać odpowiednie kwalifikacje oraz spełniać warunki etyczne i prawne, w tym nie być karanymi za przestępstwa umyślne i nie mieć postępowań karnych lub dyscyplinarnych.
Nowe przepisy mają charakter przejściowy i będą obowiązywać do 31 sierpnia 2027 r. Dotyczą one wyłącznie nauczycieli specjalistów pracujących bezpośrednio z uczniami w niepublicznych placówkach.
Obowiązek zatrudnienia specjalistów - standardy i obliczenia
Obowiązek zatrudniania nauczycieli specjalistów w łącznej liczbie etatów, określonej w Karcie Nauczyciela, jest wprowadzany stopniowo od roku szkolnego 2022/2023. Wymogi te są nieco łagodniejsze w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024, z uwagi na przepisy przejściowe.
Minimalna liczba etatów specjalistów jest uzależniona od liczby dzieci lub uczniów w placówce:
- 1-10 dzieci/uczniów - minimum 0,25 etatu,
- 11-20 dzieci/uczniów - minimum 0,4 etatu,
- 21-30 dzieci/uczniów - minimum 0,6 etatu,
- 31-40 dzieci/uczniów - minimum 0,8 etatu,
- 41-50 dzieci/uczniów - minimum 1 etat,
- 51-100 dzieci/uczniów - minimum 1,5 etatu.
Należy pamiętać, że do łącznej liczby etatów nie wlicza się etatów nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej, zatrudnianych dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego lub wspierania uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Dodatkowe wymogi dla placówek z ponad 50 uczniami
W przypadku przedszkoli, szkół lub zespołów, w których liczba dzieci lub uczniów przekracza 50, obowiązują dodatkowe wymogi dotyczące zatrudnienia specjalistów:
- Pedagodzy specjalni muszą stanowić co najmniej 25% całkowitej liczby etatów nauczycieli specjalistów.
- Psychologowie również muszą stanowić co najmniej 25% tej liczby.
Podstawą do obliczenia liczby wymaganych etatów jest stan liczby uczniów lub dzieci na 1 września danego roku szkolnego.
Nowe stanowisko pedagoga specjalnego
Nowelizacja wprowadza nowe stanowisko specjalisty - pedagoga specjalnego. Będzie on wspierał nauczycieli innych niż tzw. specjaliści, a jego zadania mają zostać szczegółowo określone w rozporządzeniu dotyczącym pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Pensum pedagoga specjalnego, podobnie jak pozostałych specjalistów, będzie ustalane przez organ prowadzący.
Warto zaznaczyć, że pedagog specjalny w ramach swoich obowiązków nie może prowadzić wyłącznie zajęć rewalidacyjnych. Prowadzenie tych zajęć jest jednym z jego zadań realizowanych w ramach tygodniowego, obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.
Podstawa prawna i historia zmian
Projekt nowelizacji z 13 czerwca 2025 r. zakłada dodanie art. 93d w ustawie z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Przepisy te są uzupełnieniem dla wcześniejszych zmian wprowadzonych ustawą z 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 27 maja 2022 r. Te wcześniejsze zmiany również dotyczyły zatrudniania specjalistów, mając na celu zwiększenie dostępności i podniesienie jakości wsparcia psychologiczno-pedagogicznego dla dzieci i młodzieży.
Obliczenie łącznej liczby etatów nauczycieli specjalistów następuje poprzez zsumowanie ilorazów, gdzie dzielną jest suma liczby godzin zajęć realizowanych na danym stanowisku specjalisty (nauczyciela pedagoga, pedagoga specjalnego, psychologa, logopedy lub terapeuty pedagogicznego) wraz z godzinami ponadwymiarowymi, a dzielnikiem jest tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć określony przez organ prowadzący.
Ważne jest również Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 8 sierpnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, które nowelizuje przepisy dotyczące kwalifikacji zawodowych.
tags: #nowe #przepisy #dla #szkol #specjalnych #zatrudnienie