Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia - czy przysługuje i jakie warunki trzeba spełnić? Zrozumienie zasad przyznawania zasiłku chorobowego po zakończeniu współpracy z pracodawcą jest kluczowe dla zachowania ciągłości finansowej w trudnych chwilach. W tym artykule znajdziesz wszystkie niezbędne informacje o zwolnieniu lekarskim po ustaniu zatrudnienia. Dowiesz się, czy masz prawo do L4 i zasiłku chorobowego po zerwaniu umowy z firmą oraz jakie dokumenty musisz wtedy złożyć do ZUS.
Co do zasady, zwolnienie lekarskie przysługuje każdej osobie objętej ubezpieczeniem zdrowotnym - o ile lekarz stwierdzi jej niezdolność do pracy i poświadczy to formularzem e-ZLA, czyli e-zwolnieniem. Takie ubezpieczenie chroni Cię jeszcze przez 30 dni od utraty pracy (chyba że znajdziesz nową pracę albo zarejestrujesz się jako bezrobotny).
Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia przysługuje Ci zatem w dwóch przypadkach: gdy lekarz wystawi Ci L4 jeszcze w trakcie obowiązywania umowy o pracę, a jej rozwiązanie nastąpiło w trakcie trwania zwolnienia lub jeśli zachorowałeś niedługo po rozwiązaniu stosunku pracy, ale nadal masz ubezpieczenie zdrowotne.
Co jednak istotne - nie każdy były pracownik ma prawo do zasiłku chorobowego. Tę kwestię reguluje ustawa z dn. 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa:
Art. 7. Zasiłek chorobowy przysługuje również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała: 1) nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego; 2) nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego - w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.
Jeśli nadal obowiązuje Cię umowa o pracę, to przez pierwsze 33 dni choroby (lub 14 dni, jeśli masz więcej niż 50 lat) chorobowe wypłaci Ci pracodawca. Natomiast po ustaniu zatrudnienia zasiłek chorobowy opłaca ZUS - jednak nie dłużej niż przez 91 dni (lub 182 dni w przypadku chorych na gruźlicę, u których choroba wystąpiła w czasie ciąży lub na wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim i zabiegom dla dawców komórek, tkanek i narządów).
Prawo do zasiłku chorobowego nie wygasa wraz z rozwiązaniem stosunku pracy. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy w czasie ubezpieczenia chorobowego, również za okres nieprzerwanej niezdolności do pracy przypadającej po ustaniu ubezpieczenia.
Zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia chorobowego można pobierać do 91 dni. Nie dotyczy to niezdolności do pracy powstałej wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegowi pobrania tkanek, komórek i narządów oraz niezdolności spowodowanej gruźlicą lub występującej w trakcie ciąży.
Jeżeli po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego, ubezpieczony jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, przysługuje świadczenie rehabilitacyjne przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia (np. po rozwiązaniu umowy o pracę) od 2022 roku przysługuje przez krótszy okres - nie jest to już 182 dni tylko 91 dni. Ten skrócony okres pobierania zasiłku nie będzie dotyczył niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą, występującej w czasie ciąży lub powstałej wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianych dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.
Kiedy i komu przysługuje zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia?
Zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy przysługuje pracownikowi nawet po ustaniu zatrudnienia. Jednak nie we wszystkich przypadkach pracownik może ubiegać się o kontynuację otrzymywania zasiłku.
Przykład 1. Pani Karolina była zatrudniona na umowę o pracę na czas określony od 1 stycznia 2026 r. do 30 czerwca 2026 r. W czasie trwania zatrudnienia przedstawiła pracodawcy zwolnienie lekarskie, które trwało od 10 czerwca 2026 r. do 10 lipca 2026 r. Kto wypłaci wynagrodzenie i zasiłek? Okres zwolnienia przekroczył zatem czas trwania umowy o pracę. W podanym przykładzie pracodawca wypłaca pani Karolinie wynagrodzenie chorobowe za okres od 10 czerwca 2026 r. do 30 czerwca 2026 r. Za pozostały czas trwania zwolnienia (od 1 do 10 lipca 2026 r.) zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia wypłaci jej właściwy oddział ZUS.
A tak to działa w praktyce:
Przykład: Masz umowę o pracę na czas określony, która kończy się z dniem 30 września. Jednak uległeś wypadkowi i 10 września lekarz wystawia Ci L4 na 2 miesiące. Przez pierwsze 20 dni (czyli do ostatniego dnia trwania umowy) zasiłek chorobowy będzie wypłacał Ci pracodawca, a od 1 października - Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Jeśli zwolnienie lekarskie wystąpi zarówno podczas zatrudnienia jak i obejmie okres po ustaniu ubezpieczenia, wówczas zasiłek chorobowy do zakończenia umowy wypłaca pracodawca lub zleceniodawca, o ile zgłasza do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób. Potem wypłatę zasiłku przejmuje ZUS.
Przykład 2. Z pracownikiem w wieku 29 lat zawarto umowę na czas określony do dnia 28 lutego 2022 r. Pracownik stał się niezdolny do pracy od dnia 10 lutego 2022 r. i zwolnienie chorobowe trwać będzie do dnia 30 czerwca 2022 r. Pracodawca wypłaci zasiłek za okres od 10.02.2022 r. do 28.02.2022 r. ZUS wypłaci zasiłek za okres od 01.03.2022 r. do 30.06.2022 r.
Przykład 3. Z pracownikiem w wieku 29 lat zawarto umowę na czas określony do dnia 31 lipca 2022 r. Były pracownik stał się niezdolny do pracy od dnia 10 sierpnia 2022 r. i chorobowe trwać będzie nieprzerwanie przez 100 dni. ZUS wypłaci zasiłek chorobowy za okres od 10.08.2022 r. do 17.11.2022 r. (100 dni).
Od 1 stycznia 2022 roku weszły w życie nowe przepisy, według których ubezpieczonego obowiązuje tylko jeden okres zasiłkowy bez względu na kod choroby. A to oznacza, że teraz każdy dzień Twojego zwolnienia wlicza się do wspólnej puli 182 dni (chyba że jest to nieobecność spowodowana ciążą).
Do końca 2021 roku w przypadku, gdy pracownik przed podjęciem zatrudnienia pobierał z ZUS-u zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy, a po rozpoczęciu pracy przedstawił zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy z tytułu tej samej choroby, to ZUS wypłacił zasiłek chorobowy, jeżeli przerwa w niezdolności do pracy nie przekroczyła 60 dni i zaliczał go do jednego 182-dniowego okresu zasiłkowego. Od 2022 roku nie ma znaczenia czy choroba jest ta sama czy nie, ponieważ okres zasiłkowy jest jeden i co do zasady wynosi 182 dni.
Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia a rejestracja w urzędzie pracy
Niestety - jeśli przebywasz na zwolnieniu lekarskim po ustaniu zatrudnienia, nie możesz zarejestrować się jako bezrobotny ani tym bardziej pobierać zasiłku dla bezrobotnych. To dlatego, że rejestracja w urzędzie pracy jest jednocześnie deklaracją Twojej gotowości do podjęcia zatrudnienia.
Jakie dokumenty złożyć w ZUS, aby otrzymać chorobowe po ustaniu zatrudnienia?
Świadczenia przysługujące na zwolnieniu lekarskim po ustaniu zatrudnienia nie są wypłacane z urzędu. Żeby otrzymać pieniądze, musisz o nie wnioskować.
Aby uzyskać prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia niezbędne jest przesłanie zwolnienia e-ZLA do ZUS-u lub dostarczenie wydruku zwolnienia do właściwego oddziału ZUS, zgodnego z miejscem zamieszkania, swoje oświadczenie sporządzone na druku ZUS Z-10.
Do wyliczenia wysokości zasiłku niezbędne jest także zaświadczenie od płatnika składek, czyli byłego pracodawcy odpowiednio:
- ZUS Z-3 - dla pracowników, którzy są lub byli zatrudnieni na umowę o pracę,
- ZUS Z-3b - dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących oraz duchownych,
- ZUS Z-3a - w przypadku pozostałych ubezpieczonych.
Do pozostałych ubezpieczonych możemy zaliczyć: członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, osoby zatrudnione na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług lub jako osoba współpracująca, a także te, które wykonują pracę nakładczą. Do tej grupy zaliczyć możemy także osoby pobierające stypendium sportowe, odbywające służbę zastępczą, funkcjonariuszy celnych, a także osoby sprawujące opiekę nad dziećmi na podstawie umowy uaktywniającej w rozumieniu ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3 (ustawa z dnia 4 lutego 2011) oraz osoby pobierające stypendium w okresie odbywania stażu, szkolenia lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy albo przygotowania dorosłych, na które zostały skierowane przez powiatowy urząd pracy lub inny podmiot kierujący, albo osoby pobierające stypendium w okresie odbywania studiów podyplomowych.
W tym celu powinieneś dostarczyć do ZUS-u:
- wydruk e-zwolnienia
- wypełniony wniosek o zasiłek chorobowy na druku Z-3 (lub Z-3a, jeśli jesteś ubezpieczony z innego tytułu - np. pracujesz na umowie zlecenie)
- wypełnione oświadczenie Z-10.
Wnioski i oświadczenie Z-10 możesz pobrać ze strony ZUS-u, wydrukować i wypełnić odręcznie. Możesz je także złożyć przez internet za pomocą PUE ZUS. Na tej platformie znajdziesz również swoje e-zwolnienie, które możesz pobrać i/lub wydrukować.
Aby ZUS mógł wypłacić zasiłek chorobowy pracodawca, zleceniodawca powinien przekazać do ZUS-u zaświadczenie płatnika składek Z-3 albo Z-3a. Przy kolejnym zwolnieniu, które zostało wydane po ustaniu zatrudnienia, były pracownik wnioskuje o wypłatę chorobowego bezpośrednio do ZUS-u (druk ZAS-53). Niezbędnym dokumentem do przyznania zasiłku po ustaniu zatrudnienia jest oświadczenie byłego pracownika, które składa na druku Z-10. Wypełnione formularze może również przesłać elektronicznie przez PUE ZUS. Z kolei osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, osoby z nimi współpracujące oraz duchowni wniosek o chorobowe składają bezpośrednio do ZUS na druku Z-3b lub ZAS-53.
Nie należy zwlekać ze złożeniem dokumentów.
Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia – ile i dla kogo?
Ile ZUS płaci za zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia?
Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia nie może przekroczyć 100% przeciętnego wynagrodzenia (które w drugim kwartale 2023 roku wyniosło 7005,76 zł brutto). Kwoty na dane miesiące oblicza się co kwartał na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału.
Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego czy świadczenia rehabilitacyjnego ograniczona jest wówczas do 100%.
Wysokość zasiłku chorobowego zależy od podstawy wymiaru składek. Podstawa obliczana jest co do zasady z wynagrodzenia/przychodu z 12 miesięcy, poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
Kiedy ZUS nie wypłaci zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia?
Musisz jednak pamiętać, że ZUS nie wypłaci Ci zasiłku za zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia, jeżeli:
- Twoje ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu pełnego okresu pobierania zasiłkunie nabyłeś prawa do zasiłku w trakcie ubezpieczenia, bo nie przepracowałeś wymaganego okresu wyczekiwaniamasz ustalone prawo do renty lub emerytury z tytułu niezdolności do pracymasz prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnegopodlegasz obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolnikówkontynuujesz lub podjąłeś działalność zarobkową, dzięki czemu zostałeś objęty dobrowolnym lub obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym albo zyskałeś prawo do innych świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby.
- Twoje ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu pełnego okresu pobierania zasiłku.
- Nie nabyłeś prawa do zasiłku w trakcie ubezpieczenia, bo nie przepracowałeś wymaganego okresu wyczekiwania.
- Masz ustalone prawo do renty lub emerytury z tytułu niezdolności do pracy.
- Masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
- Podlegasz obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników.
- Kontynuujesz lub podjąłeś działalność zarobkową, dzięki czemu zostałeś objęty dobrowolnym lub obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym albo zyskałeś prawo do innych świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby.
Lekarz orzecznik ZUS może skrócić okres Twojego zwolnienia lekarskiego poprzez określenie wcześniejszej daty ustania niezdolności do pracy.
tags: #kiedy #przysluguje #zasilek #chorobowy #mimo #ustania