Każdy człowiek przebywający na terytorium Polski ma prawo do nauki, zgodnie z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. Sprawami związanymi z funkcjonowaniem systemu oświaty w Polsce zarządza Ministerstwo Edukacji i Nauki. Minister edukacji realizuje politykę oświatową państwa, obejmującą całokształt zagadnień dotyczących szkolnictwa, organizacji procesu nauczania, metod kształcenia i wychowania, a także zasad upowszechniania oświaty wśród dzieci, młodzieży i dorosłych.
W polskim systemie oświaty wyróżniamy dwa kluczowe pojęcia: obowiązek szkolny i obowiązek nauki. Obowiązek szkolny dotyczy dzieci od roku kalendarzowego, w którym ukończyły 7 lat, do ukończenia 8-letniej szkoły podstawowej. Może być on spełniany poza szkołą w ramach edukacji domowej. Obowiązek nauki natomiast odnosi się do młodzieży od momentu ukończenia szkoły podstawowej do ukończenia 18. roku życia i może być realizowany w formie szkolnej lub pozaszkolnej, na przykład poprzez przygotowanie zawodowe u pracodawcy.
Kształcenie obowiązkowe w Polsce trwa 9 lat i obejmuje ostatni rok edukacji przedszkolnej oraz 8-letnią szkołę podstawową. Nauka w szkole podstawowej jest nieodpłatna. Dziecko rozpoczyna naukę w szkole podstawowej w roku kalendarzowym, w którym kończy 7. rok życia. Szkoła podstawowa dzieli się na dwa etapy: klasy 1-3 (edukacja wczesnoszkolna) oraz klasy 4-8 (nauczanie w podziale na poszczególne przedmioty).
Po ukończeniu szkoły podstawowej uczeń realizuje obowiązek nauki w szkołach ponadpodstawowych. Typy szkół ponadpodstawowych dla absolwentów 8-letniej szkoły podstawowej to: 4-letnie liceum ogólnokształcące, 5-letnie technikum, 3-letnia szkoła branżowa I stopnia oraz 2-letnia szkoła branżowa II stopnia. W systemie szkół ponadpodstawowych przewidziano również 3-letnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy, przeznaczone dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w umiarkowanym lub znacznym stopniu oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi.
Ukończenie liceum ogólnokształcącego lub technikum jest jednoznaczne z uzyskaniem wykształcenia średniego. Absolwenci techników otrzymują ponadto dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe. Ukończenie branżowej szkoły I stopnia wiąże się z przystąpieniem do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie i otrzymaniem dyplomu, a w efekcie uzyskaniem wykształcenia zasadniczego branżowego. Absolwent takiej szkoły jest przygotowany do wejścia na rynek pracy, ale może też kontynuować naukę w 2-letniej branżowej szkole II stopnia, która pozwala na zdobycie wykształcenia średniego branżowego.
Osoby posiadające wykształcenie średnie lub branżowe mogą rozpocząć naukę w szkole policealnej, która umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Nauka w szkole policealnej trwa od 1 roku do 2,5 lat.
Ukończenie liceum, technikum, jak i szkoły branżowej II stopnia pozwala na przystąpienie do egzaminu maturalnego i uzyskanie świadectwa dojrzałości, które umożliwia rozpoczęcie nauki na uniwersytetach i w szkołach wyższych.
Struktura Systemu Kształcenia w Polsce
Obowiązująca od roku szkolnego 2017/2018 reforma systemu edukacji w Polsce wprowadziła znaczące zmiany w strukturze kształcenia. Głównym celem reformy jest lepsze przygotowanie uczniów do potrzeb rozwoju indywidualnego oraz potrzeb nowoczesnego rynku pracy.
System Kształcenia przed 2017/2018 rokiem:
- I i II etap edukacyjny: Szkoła podstawowa (6 lat).
- III etap edukacyjny: Gimnazjum (3 lata).
- IV etap edukacyjny: Szkoły ponadgimnazjalne - liceum (3 lata), technikum (4 lata), szkoła zawodowa (2-3 lata).
System Kształcenia od 2017/2018 roku:
- I i II etap edukacyjny: Szkoła podstawowa (8 lat).
- III etap edukacyjny: Szkoły ponadpodstawowe - liceum (4 lata), technikum (5 lat), szkoła branżowa (I stopnia - 3 lata, II stopnia - 2 lata).
Wprowadzenie branżowej szkoły I stopnia nastąpiło 1 września 2017 r., zastępując zasadniczą szkołę zawodową. Wprowadzenie branżowej szkoły II stopnia dla absolwentów branżowej szkoły I stopnia rozpoczęło się od roku szkolnego 2020/2021.
Etapy Kształcenia
Opieka i wczesna edukacja
Polski system opieki i wczesnej edukacji jest podzielony na dwa etapy. Pierwszy obejmuje dzieci w wieku od 0 do 3 lat, gdzie uczęszczanie do żłobków nie jest obowiązkowe. Drugi etap obejmuje dzieci w wieku od 3 do 6 lat i jest częściowo obowiązkowy dla 6-latków, którzy są objęci rocznym przygotowaniem przedszkolnym.
Szkoła podstawowa (powszechna)
Dziecko rozpoczyna naukę w szkole podstawowej w roku kalendarzowym, w którym kończy 7. rok życia. Nauczanie w szkole podstawowej kończy się tzw. sprawdzianem ósmoklasisty, który określa poziom osiągniętej przez ucznia wiedzy oraz zdobytych kompetencji. Wyniki egzaminu są kluczowe przy rekrutacji do szkół ponadpodstawowych.
Szkoła ponadpodstawowa
Zakończenie nauki w szkole podstawowej wiąże się z podjęciem przez ucznia decyzji o wyborze szkoły ponadpodstawowej. Ukończenie liceum ogólnokształcącego lub technikum jest jednoznaczne z uzyskaniem wykształcenia średniego. Ukończenie liceum, technikum, jak i szkoły branżowej II stopnia pozwala na przystąpienie do egzaminu maturalnego i uzyskanie świadectwa dojrzałości, które umożliwia rozpoczęcie nauki na uniwersytetach i w szkołach wyższych.
Szkolnictwo wyższe
Program kształcenia na poziomie wyższym jest realizowany przez dwa typy uczelni: uczelnie akademickie i uczelnie zawodowe. Oba typy uczelni prowadzą studia pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolite studia magisterskie, natomiast jedynie uczelnie akademickie prowadzą studia trzeciego stopnia (doktoranckie) i mają uprawnienia do nadawania tytułu doktora. Uczelnie mogą być publiczne lub niepubliczne.
Funkcjonowanie Oświaty w Polsce
Szkoła to drugie, po rodzinie, środowisko, w którym przebywa młody człowiek. Dlatego odgrywa ona niemal tak samo ważną rolę w życiu, jako miejsce kształtowania wzorców postaw i zachowań.
Zobacz jak system edukacji oszukuje uczniów
W polskim systemie edukacji obowiązek szkolny i obowiązek nauki to dwa różne pojęcia. Obowiązek szkolny, tj. obowiązek uczęszczania do 8-letniej szkoły podstawowej, dotyczy dzieci i młodzieży od momentu ukończenia 7. roku życia do ukończenia tej szkoły. Obowiązek nauki zakłada kontynuowanie kształcenia do ukończenia 18. roku życia i może być realizowany w formie szkolnej lub pozaszkolnej.
Obecna struktura szkolnictwa obejmuje: 8-letnią szkołę podstawową; 4-letnie liceum ogólnokształcące; 5-letnie technikum; 3-letnią branżową szkołę pierwszego stopnia; 2-letnią branżową szkołę drugiego stopnia; 3-letnią szkołę specjalną przysposabiającą do pracy; szkołę policealną.
tags: #6 #lat #podstawowki #3 #lata #gimnazjum