Jak zaliczyć pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym do stażu pracy?

Bardzo dużo osób, które mieszkały i mieszkają na wsi, brały i biorą czynny udział w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, czy to własnego, współmałżonka, rodziców lub bliskich im osób. Niewiele z nich jednak orientuje się w możliwości zaliczenia tych okresów do stażu pracy oraz uzyskiwania w związku z tym wielu korzyści, takich jak nagrody jubileuszowe, prawo do wyższego świadczenia emerytalnego lub prawa do wyższej odprawy.

Artykuł ma na celu wyjaśnienie, kto i w jakich okolicznościach może żądać, aby praca w gospodarstwie rolnym została zaliczona do stażu pracy.

Staż pracowniczy jest istotnym parametrem, od długości którego zależy przyznanie i wysokość takich świadczeń jak nagroda jubileuszowa oraz dodatek za wysługę lat (za wieloletnią pracę). Do stażu pracowniczego zalicza się nie tylko okresy pozostawania w zatrudnieniu, ale także inne okresy, w tym pracę w gospodarstwie rolnym lub jego prowadzenie.

Do stażu pracowniczego zaliczane są nie tylko okresy zatrudnienia. Na mocy odrębnych przepisów zaliczeniu podlegają także inne okresy wskazane w tych przepisach. Na szczególną uwagę zasługują tu okresy pracy w gospodarstwie rolnym.

Praca w gospodarstwie rolnym i staż pracy - definicje, uregulowania prawne

W celu unormowania sytuacji prawnej osób, które pracowały i pracują w indywidualnych gospodarstwach rolnych, 1 stycznia 1991 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Ten akt normatywny wskazuje, w jakich okolicznościach można zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, kto może z tego uprawnienia skorzystać, a także jakie organy wydają odpowiednie zaświadczenia potwierdzające fakt pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Definicja gospodarstwa rolnego na przestrzeni lat wielokrotnie ulegała modyfikacjom, jednak jej aktualne brzmienie jest już powszechnie przyjęte - to grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Jest ona zawarta w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w art. 55³.

Gospodarstwem rolnym w rozumieniu Ustawy z 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych do pracowniczego stażu pracy są grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (art. 553 kc).

Zgodnie z ustawą o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, z możliwości wliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym można skorzystać tylko wówczas, gdy przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy.

Praca w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest zatem traktowana na równi z pracą u innego pracodawcy, jeśli tylko przepisy prawa pracy dopuszczają taką sytuację w konkretnym zawodzie (jest to dopuszczalne np. w Karcie Nauczyciela).

Pojęcie stażu pracy nie ma swojej ustawowej definicji w ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy ani też w Kodeksie pracy. Przyjmuje się zatem, że jest to łączny okres zatrudnienia, który ma wpływ na ustalanie uprawnień pracowniczych.

Czy praca w indywidualnym gospodarstwie rolnym zalicza się do stażu pracy?

Okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym nie wlicza się też do czasu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego lub innego świadczenia przysługującego z upływem roku pracy lub okresu krótszego niż jeden rok.

Jeśli pracownik ma możliwość wliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym (zostało to przewidziane przepisami prawa pracy), konieczne jest spełnienie dodatkowych wymogów co do samej pracy w takim gospodarstwie. Musi to być jedna ze wskazanych opcji:

• prowadzenie gospodarstwa rolnego lub praca w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez współmałżonka;
• praca w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzająca objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub ze współmałżonkiem - jednakże okresy pracy musiały przypadać przed 1 stycznia 1983 r. oraz po ukończeniu przez pracownika 16. roku życia;
• praca w indywidualnym gospodarstwie domowym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin - jednakże okresy pracy musiały przypadać po 31 grudnia 1982 r., po ukończeniu przez pracownika 16. roku życia.

Pracodawca może odmówić wliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, nawet jeśli pracownik posiada zaświadczenie z urzędu gminy, które potwierdza fakt pracy w gospodarstwie rolnym. Pracodawca ma prawo sprawdzić, czy zostały spełnione ustawowe wymogi, jak również, czy w danej pracy przepisy uprawniają pracownika do skorzystania z możliwości wliczenia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać uprawnienia wynikającego ze stażu pracy, jeśli zaneguje prawidłowość zaświadczenia, zwłaszcza, gdy dysponuje dowodami wskazującymi odmienny stan faktyczny. Pracodawca może także zwrócić się do urzędu gminy o zweryfikowanie wystawionego zaświadczenia z posiadanymi przez niego dokumentami.

Pracownik ma jednak prawo do sądowego dochodzenia swoich żądań. Wówczas powinien wytoczyć, przed sądem pracy, powództwo o uznanie jego roszczeń do określonych uprawnień pracowniczych.

Podsumowując, okresy wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym w niektórych przypadkach należy zaliczyć do stażu pracy na podstawie którego pracownikowi przysługują różne uprawnienia wynikające z przepisów. Konieczna jest jednak weryfikacja, czy zostały spełnione dodatkowe warunki. Staż pracy jest jednym z kluczowych kryteriów wpływających na uprawnienia pracownicze, takie jak wymiar urlopu czy wysokość odprawy. Do ogólnego stażu wlicza się nie tylko okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, ale również inne okresy, w tym pracę na roli. Kluczowe staje się zatem prawidłowe zaliczanie pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, które regulują odrębne przepisy. Wyjaśniamy, na jakich zasadach się to odbywa i jakie warunki należy spełnić.

Uregulowania ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (dalej: ustawa o wliczaniu okresów pracy) mogą wywołać określone konsekwencje prawno-finansowe po stronie pracodawców. Wynika to mianowicie stąd, że ustawodawca wprowadził prawną możliwość zaliczenia aż trzech okresów i także trzech rodzajów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego. Są to - zgodnie z art. 1 ustawy - okresy i rodzaje pracy na roli obejmujące:

1. prowadzenie przez pracownika indywidualnego, własnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka;
2. przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16. roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem;
3. przypadające po 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Przepisy ustawy o wliczaniu okresów pracy mają zastosowanie do wszystkich zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, a więc zarówno do umownych stosunków pracy (wszystkich bez wyjątku umów o pracę, w tym także spółdzielczej umowy o pracę) oraz do stosunków pozaumownych, tj. nawiązania stosunku pracy na podstawie mianowania, powołania i wyboru. Konsekwencją tego jest to, że okresy pracy w gospodarstwie rolnym wlicza się do czasu zatrudnienia, od którego zależą m.in. uprawnienia przewidziane kodeksem pracy lub innymi regulacjami prawa pracy, tj.:

• wymiar urlopu wypoczynkowego;
• odprawy: emerytalna, rentowa czy pośmiertna;
• nagroda jubileuszowa;
• dodatek za wieloletnią pracę (np. w przypadku pracowników samorządowych, pracowników urzędów państwowych, nauczycieli).

Niemniej jednak, jeżeli okresy pracy w gospodarstwie rolnym pokrywają się z okresem zatrudnienia w zakładzie pracy, to do stażu pracowniczego wliczeniu podlega tylko jeden okres.

Ponadto należy wyraźnie wyartykułować, że zasad zaliczania stażu pracy nie stosuje się, jeżeli do stażu pracy wlicza się tylko i wyłącznie okresy zatrudnienia:

• w danym zakładzie pracy,
• w określonej branży albo na określonych stanowiskach,
• w pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.

Przepisy ustawy o wliczaniu okresów pracy mają charakter szczególny, stąd należy je interpretować ściśle. Wykładnia rozszerzająca jest wyłączona, a zatem ustawa nie pozwala na zaliczenie do stażu pracowniczego każdej pracy w gospodarstwie lub każdego prowadzenia gospodarstwa. Wprowadza zatem reglamentację, w szczególności poprzez ograniczenie terminem oraz spełnieniem odrębnych, indywidualnych przesłanek.

I. Praca wykonywana we własnym gospodarstwie lub prowadzonym przez współmałżonka

Na wstępie należy wyjaśnić pojęcie gospodarstwa rolnego, bo jeżeli pracownik świadczył pracę na roli, lecz nie było to gospodarstwo rolne, to praca ta nie może zostać zaliczona do stażu zakładowego. W tym też względzie należy zauważyć, że prawne definiowanie gospodarstwa rolnego historycznie przedstawiało się różnie i pojęcie to wielokrotnie się zmieniało. Stąd odwołując się do omawianego pojęcia, należy uwzględniać to, do jakiego okresu odnosi się wniosek pracownika o zaliczenie świadczenia w nim pracy do stażu pracy u aktualnego pracodawcy. Obecnie, zgodnie z art. 553 kodeksu cywilnego (dalej także jako k.c.), „za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego”. Na tę definicję niejednokrotnie powołuje się także orzecznictwo sądowe (np. wyrok Sądu Najwyższego z 5 lutego 1998 r., sygn. akt I PKN 511/97, LEX nr 34483 czy wyrok SN z 15 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 688/98, LEX nr 37285).

Należy jednak wyraźnie podkreślić, że cywilno-prawne pojęcie gospodarstwa rolnego nie jest wystarczające, aby na jego podstawie zaliczać okres pracy na roli do stażu zakładowego. Przepisy kodeksu cywilnego nie określają mianowicie minimalnej powierzchni obszarowej w celu uznania, że dany areał to gospodarstwo rolne.

Stąd też decydując o tym, czy dany obszar możemy uznać za gospodarstwo rolne, należy posiłkowo stosować odpowiednie przepisy prawa podatkowego. Według nich za gospodarstwo rolne aktualnie uważa się obszar użytków rolnych, gruntów zadrzewionych i zakrzewionych na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy (art. 2 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym).

Zatem aktualnie podstawowym warunkiem uznania gruntów za gospodarstwo rolne jest ich powierzchnia. I tak, jeśli łączna powierzchnia gruntów stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej przekracza 1 ha użytków rolnych lub gruntów zadrzewionych i zakrzewionych na użytkach rolnych lub przekracza 1 ha przeliczeniowy użytków rolnych, to jest to gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym.

Wcześniej przykładową wysokość minimalnej normy obszarowej określało rozporządzenie Rady Ministrów z 18 listopada 1964 r. (w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych) i wynosiło ono - w okresie od 28 listopada 1964 r. do 22 grudnia 1971 r. - 0,2 ha. W następnych latach przedstawiało się to następująco: w okresie od 23 grudnia 1971 r. do 30 czerwca 1989 r. - 0,5 ha, a w okresie od 1 lipca 1989 r. do 30 września 1990 r. - 1 ha.

Biorąc powyższe pod uwagę, jeżeli dany grunt rolny nie spełnia normy obszarowej, nie może być uznany za gospodarstwo rolne i w konsekwencji praca w takim gospodarstwie nie będzie mogła być zaliczona do pracowniczego stażu pracy. Warunek ten ustala się zatem zawsze w odniesieniu do czasu, w którym praca w gospodarstwie była wykonywana.

PRZYKŁAD 1

Istotny jest określony przedział czasu

Pracownik przedstawił dokumentację, z której wynika, że od 20 lipca 1988 r. do 31 sierpnia 1992 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców o powierzchni 0,55 ha. Wniósł tym samym o zaliczenie całego tego okresu do stażu pracowniczego.

Pracodawca powinien zaliczyć wnioskowany okres, lecz wyłącznie od 20 lipca 1988 r. do 30 czerwca 1989 r., gdyż gospodarstwo, na którym pracował, spełniało normę obszarową w celu uznania go za gospodarstwo rolne. Pracodawca z kolei powinien odmówić zaliczenia okresu od 1 lipca 1989 r. do 31 sierpnia 1992 r., gdyż wówczas gospodarstwo, w którym pracował jego obecny podwładny, nie spełniało normy obszarowej.

II. Praca po ukoczeniu 16 roku życia

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o wliczaniu okresów pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także okresy pracy po ukoczeniu 16. roku życia, przypadające przed 1 stycznia 1983 r., w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, które to okresy poprzedzały objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem.

Z powyższego wynika, że praca wykonywana w gospodarstwie rolnym prowadzonym np. przez rodzeństwo, dziadków czy innych krewnych nie podlega zaliczeniu. Nie podlega zaliczeniu również praca w gospodarstwie przyszłych teściów, jeśli ktoś pracował w takim gospodarstwie przed zawarciem związku małżeńskiego.

Praca w gospodarstwie rolnym po ukoczeniu 16. roku życia mogła być połączona z nauką w szkole. Warunek był jeden: osoba ta musiała stale pracować na gospodarstwie. Tak więc fakt łączenia pracy w gospodarstwie z nauką w szkole nie może stanowić przeszkody przy ocenie, czy dany okres pracy na roli można dodać do stażu pracowniczego.

W tym zakresie należy odnieść się do kategorii bliskiego sąsiedztwa szkoły. Otóż za bliskie sąsiedztwo szkoły należy uznać taką odległość, która umożliwiała codzienne dojście/dojazd do szkoły z miejsca zamieszkania i powrót stamtąd oraz następnie dojście/dojazd do gospodarstwa rolnego, w którym uczeń świadczył pracę. Stąd, jeżeli dana osoba po ukończeniu 16. roku życia zamieszkiwała wraz z rodzicami, dojeżdżając jednocześnie do szkoły średniej w sąsiedniej miejscowości, a poza godzinami spędzonymi w szkole stale pracowała w ich gospodarstwie, to okres jej pracy w gospodarstwie powinien być zaliczony do pracowniczego stażu pracy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 21 lutego 1995 r., sygn. akt III Aur 3/95, OSA 1997, nr 10, s. 70). Podobne stanowisko zajął inny sąd, uznając, że dla zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym po 16. roku życia bez znaczenia pozostaje fakt jednoczesnego uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, o ile oczywiście z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że nauka nie wykluczała możliwości stałej pracy w gospodarstwie. Z pewnością uznanie pracy w gospodarstwie rolnym za stałą wyklucza np. zamieszkiwanie danej osoby w internacie (wyrok SA w Białymstoku z 28 czerwca 1991 r., sygn. akt III Aur 23/91, OSAISN 1992, nr 10, s. 37).

Zatem ocena „stałości pracy” w gospodarstwie rolnym musi być w każdym przypadku badana indywidualnie i oceniana na tle okoliczności konkretnej sprawy, a samo pobieranie nauki w szkole ponadpodstawowej poza miejscem zamieszkania nie wyklucza jednoznacznie stałej pracy w gospodarstwie rolnym.

PRZYKŁAD 2

Nauka to nie przeszkoda

Pracownik wniósł o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców za lata 1995-2003. W tym okresie chodził do szkoły średniej w miejscowości położonej 15 km od miejsca zamieszkania, a następnie w tej miejscowości studiował zaocznie. Dojazd codziennie do szkoły, tam i z powrotem, zajmował mu około jedną godzinę.

Kształcenie w szkole średniej i następnie na studiach, w miejscowości oddalonej od miejsca zamieszkania o 15 km, nie wyklucza jednoznacznie stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Z tego też względu powyższy okres należy zaliczyć do stażu zakładowego.

III. Praca w charakterze domownika

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy do pracowniczego stażu pracy można wliczyć także okres pracy w gospodarstwie w charakterze domownika. Dotyczy to jednak tylko i wyłącznie pracy po 31 grudnia 1982 r. W zakresie pojęcia domownika powyższa ustawa odsyła do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin. Zaznaczenia wymaga przy tym, że przepisami dotyczącymi ubezpieczenia społecznego rolników były odpowiednio: od 1 stycznia 1983 r. ustawa z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin, a od 1 stycznia 1991 r. ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Oba te akty prawne zawierają legalne definicje domownika, które - co warto podkreślić - różnią się od siebie. Z tego też względu w zależności od okresu, w jakim wykonywana była praca w charakterze domownika, należy stosować odpowiednie pojęcie domownika - w rozumieniu obowiązującym w danym okresie. Jest to zgodne z zasadą dalszego działania ustawy dawnej (nieretroakcji). W orzecznictwie przyjęto bowiem, że aktualnie obowiązująca ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera żadnych przepisów prawa intertemporalnego, które rozstrzygałyby problem zastosowania właściwej definicji pojęcia domownik, zawartej w poprzedniej lub aktualnej ustawie ubezpieczeniowej. W tej sytuacji należy się odwołać do obowiązującej w takich przypadkach zasady dalszego działania ustawy dawnej, jeśli praca w gospodarstwie rolnym wykonywana była w całości w czasie obowiązywania ustawy z 1982 r. (wyrok SN z 23 września 1998 r., sygn. akt II UKN 230/98, OSNP 1999, nr 20, poz. 657; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 983/2006, LEX nr 265605).

W ustawie z 1982 r. (art. 2 pkt 2) pojęciem domownika określa się osobę, która spełnia łącznie pięć warunków, tj.:

• jest członkiem rodziny rolnika lub inną osobą pracującą w gospodarstwie rolnym;
• pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem;
• ukończyła 16 lat;
• nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów;
• praca w gospodarstwie rolnym stanowi jej główne źródło utrzymania.

Uwaga - poszczególne elementy definiujące muszą wystąpić łącznie.

Dodatkowe dookreślenie pojęcia domownika zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, które w par. 2 wskazuje, że:

• domownik pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rolnika lub w bezpośrednim jego sąsiedztwie;
• praca domownika w gospodarstwie rolnym stanowi jego główne źródło utrzymania, jeżeli nie osiąga on dochodów z innych źródeł w wysokości przekraczającej miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia obowiązującego w gospodarce uspołecznionej;
• praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej albo rolnik udowodni, że domownik jest inwalidą I lub II grupy albo III grupy, jeżeli jest całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym;
• nie uznaje się za domownika osoby niebędącej członkiem rodziny rolnika, jeżeli z charakteru wykonywanej przez nią pracy wynika, że powinna być ona zatrudniona na podstawie umowy o pracę.

Z kolei w ustawie z 1990 r. (art. 6 pkt 2) pojęciem domownika określa się osobę, która spełnia łącznie pięć warunków, tj.:

• jest osobą bliską rolnikowi,
• pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
• ukończyła 16 lat,
• stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym,
• nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Z powyższego wynika, że okresy pojęcia domownika, jakie występują na gruncie ustawy z 1982 r. i 1990 r., różnią się od siebie, choć wykazują wiele wspólnych elementów. W definicji zawartej w ustawie z 1990 r. brak jest mianowicie wymogu, by praca w gospodarstwie stanowiła główne źródło utrzymania, natomiast istnieje wymóg stałej pracy w gospodarstwie - to najpoważniejsza różnica pomiędzy zakresami tych pojęć.

PRZYKŁAD 3

Główne źródło utrzymania

Pracownik wniósł o zaliczenie pracy w charakterze domownika w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1990 r. Jednocześnie wskazał, że w tym czasie uczył się w szkole ponadpodstawowej oraz wyższej.

Okres pracy w gospodarstwi...

Jak udowodnić pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym?

Na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli urząd gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie.

W przypadku braku zaświadczenia z urzędu gminy okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym położone jest to gospodarstwo rolne. Zeznania świadków może poświadczyć urząd gminy lub notariusz; mogą też zostać złożone bezpośrednio przed pracodawcą.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, że jeżeli pracownik nie otrzymał zaświadczenia z urzędu gminy, to może udowodnić okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym również przy pomocy innych dokumentów, takich jak odpisy aktów własności, postanowienia sądów, umowy cywilne, nakazy płatnicze, kwity obowiązkowych dostaw zboża lub żywca (Prawo pracy - akty wykonawcze - suplement. Komentarz, W. Muszalski, K. Walczak, 2006).

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, wprowadza kilka warunków, które musi spełnić pracownik, aby okres jego pracy w gospodarstwie rolnym mógł zostać zaliczony do stażu pracy. Wliczenie tego okresu jest korzystne dla pracownika ze względu na wynikające z tego dodatkowe uprawnienia pracownicze, tj.

Praca w gospodarstwie rolnym może zostać zaliczona do zakładowego stażu pracy pod warunkiem, że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy płacowe przewidują możliwość zaliczenia do pracowniczego stażu pracy okresów pracy u innych pracodawców.

Pracodawca nie może wymagać od pracownika przedstawienia innych dokumentów od wskazanych powyżej, takich jak np. zaświadczenie z KRUS o podleganiu przez pracownika społecznemu ubezpieczeniu rolników.

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r.

Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (t.j. Dz. U. 2024 poz. prowadzącą przez okres co najmniej od 5 lat osobiście to gospodarstwo. Wymóg dotyczący 5-letniego okresu osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego lub okresu zamieszkiwania nie dotyczy rolników, którzy ubiegają się o zakwalifikowanie do przetargu ograniczonego na dzierżawę gruntów Zasobu i w dniu ogłoszenia wykazu nieruchomości Zasobu przeznaczonych do dzierżawy mieli nie więcej niż 40 lat (nie ukończyła 41 roku życia) lub realizują warunki określone w decyzji o przyznaniu pomocy, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. - art. 29 ust.

Zgodnie z art. 6 ust. Za staż pracy, zgodnie z art. 6 ust. 3 i ust. odbyła staż, o którym mowa w art. art. 114 i art. 119 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. pracowała w indywidualnym gospodarstwie rolnym potwierdzony zaświadczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. poz.

Wykaz kierunków studiów, zawodów oraz tytułów kwalifikacyjnych, których ukończenie lub posiadanie uznaje się za posiadanie kwalifikacji rolniczych, określony został w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 stycznia 2012 r.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2019 r.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 listopada 2022 r.

Członkowie naszego Związku wielokrotnie zadawali pytania w przedmiocie zaliczenia pracy na roli do pracowniczego stażu pracy. Kwestia ta jest warta omówienia i podsumowania, w związku z nadal funkcjonującymi uprawnieniami przyznawanymi pracownikom właśnie w zależności od długości posiadanego stażu pracowniczego. Takimi uprawnieniami są np. nagroda jubileuszowa, czy odprawa emerytalno-rentowa. Kwestia zaliczania okresów pracy na roli reguluje Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Zgodnie z jej treścią, jeżeli postanowienia układu zbiorowego pracy przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy (m.in. dot. (zgodnie z orzeczeniami sądów - przez prowadzenie gospodarstwa rolnego należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób (bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza (w rozumieniu kodeksu cywilnego).

przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r.

przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r.

Warto zaznaczyć, że ustawa nie pozwala na zaliczenie każdej pracy w gospodarstwie lub każdego prowadzenia gospodarstwa, lecz jedynie niektóre ich przypadki, wyszczególnione w trzech punktach ustawy, które są zacytowane powyżej. Dodatkowo poszczególne warunki posiadają dalsze obostrzenia w szczególności poprzez ograniczenie terminem czy wprowadzenie wymogu przejęcia gospodarstwa w następstwie pracy w tym gospodarstwie. Nie mamy zatem do czynienia z automatycznym wliczeniem okresów pracy na roli i z tego tytułu wypłaty zwiększonego świadczenia tylko z tego tytułu, że wnioskodawca zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym. Pojęcie gospodarstwa rolnego należy uwzględniać w odniesieniu do okresu, za jaki prowadzenie gospodarstwa lub pracę w nim zalicza się do stażu pracowniczego. Obecnie o tym, czy dany grunt jest gospodarstwem rolnym, decydują przepisy podatkowe. Aktualnie więc podstawowym warunkiem uznania gruntów za gospodarstwo rolne jest ich powierzchnia. Wcześniej wysokość minimalnej normy obszarowej określało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1964 r.

a) w okresie od dnia 28 listopada 1964 r. do dnia 22 grudnia 1971 r.

b) w okresie od dnia 23 grudnia 1971 r. do dnia 30 czerwca 1989 r.

c) w okresie od dnia 1 lipca 1989 r. do dnia 30 września 1990 r.

Jeśli dany grunt rolny (nieruchomość rolna) nie spełnia normy obszarowej - nie może być uznany za gospodarstwo rolne i w konsekwencji praca w takim “gospodarstwie” nie będzie mogła być zaliczona do pracowniczego stażu pracy. Dla przykładu - jeżeli praca miała miejsce na gruncie rolnym (nieruchomości rolnej) o powierzchni 0,3 ha - to okoliczność uznania tego za pracę w gospodarstwie rolnym w rozumieniu ustawy zależała będzie od okresu, w którym praca była wykonywana. W 1965 r. będzie to praca w gospodarstwie rolnym, ale już np. w 1989 r.

Jeżeli praca w gospodarstwie polegała na prowadzeniu go przez pracownika jako właściciela lub posiadacza tego gospodarstwa, lub pracowania w gospodarstwie rolnym małżonka - praca na roli podlega zaliczeniu na podstawie opisanego wyżej pkt. - nagroda jubileuszowa / krotność odprawy emerytalno-rentowej przewidziana w ZUZP, Regulaminie, Porozumieniu itp. Osobista praca w gospodarstwie nie jest konieczna, wystarczy, by właściciel gospodarstwa zarządzał nim i decydował o profilu działalności.

Jeżeli praca w gospodarstwie była wykonywana przed rokiem 1983, po ukończeniu 16 roku życia, w gospodarstwie rodziców lub teściów a gospodarstwo to zostało objęte (nabyta została jego własność np. w drodze dziedziczenia lub darowizny) - praca na roli podlega zaliczeniu na podstawie opisanego wyżej pkt. - nagroda jubileuszowa / krotność odprawy emerytalno-rentowej przewidziana w ZUZP, Regulaminie, Porozumieniu itp. - nabycie własności lub posiadania gospodarstwa rolnego, na którym była wcześniej wykonywana praca i dalsze prowadzenie tego gospodarstwa.

Ustawa nie wymaga, by prowadzenie gospodarstwa trwało przez jakikolwiek odcinek czasu - tym samym przyjąć należy, że każde prowadzenie gospodarstwa, następujące po jego objęciu, bez względu na czas trwania, spełnia warunki “prowadzenia”, określonego w tym przepisie. Przez „objęcie gospodarstwa” należy rozumieć rozpoczęcie samodzielnego lub ze współmałżonkiem prowadzenia gospodarstwa rolnego rodziców albo teściów w charakterze właściciela. Dla zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym w ramach pkt. 2 - bez znaczenia pozostaje fakt jednoczesnego uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, o ile z całokształtu okoliczności sprawy wynika, iż nauka nie wykluczała możliwości stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Z pewnością uznanie pracy za stałą w gospodarstwie rolnym wyklucza na przykład zamieszkiwanie danej osoby w internacie lub w znacznej odległości od gospodarstwa (uniemożliwiającej codzienne powroty). Objęcie gospodarstwa dotyczyć musi gospodarstwa rodziców (teściów), a nie takiego, które w przeszłości było takim gospodarstwem.

Jeżeli praca w gospodarstwie była wykonywana po roku 1983, po ukoczeniu 16 roku życia, w charakterze tzw. domownika - praca na roli podlega zaliczeniu na podstawie opisanego wyżej pkt. - nagroda jubileuszowa / krotność odprawy emerytalno-rentowej przewidziana w ZUZP, Regulaminie, Porozumieniu itp. Jak należy rozumieć domownika, wyjaśnia obecnie ustawa z 20.12.1990 r. Powyższa definicja nie jest tożsama z definicją domownika zawartą w przepisach poprzedniej ustawy z dnia 24.12.1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, obowiązującej od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. Według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.03.1983 r.

Od dnia 1 stycznia 1991 r. pobieranie nauki w szkole przez domownika nie wyklucza zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym przy ustalaniu prawa do świadczeń pracowniczych. Kwestię tą rozstrzyga wprost powołana wyżej ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, w art.

Zeznania te mają miejsce w gminie, której też pracownik spisuje stosowny protokół i na tej podstawie wydaje zaświadczenie. Przepisy nakazujące uwzględnianie na potrzeby zatrudnienia odpowiednich okresów pracy na roli mają już długą historię, lecz wciąż wywołują w praktyce wiele wątpliwości. Często jest to wynikiem ich lakoniczności i braku wyraźnego odwołania się do innych regulacji. Kłopoty sprawia m.in. występowanie różnych definicji pojęć - w zależności od tego, w jakiej cezurze czasowej się obracamy.

Pracownik niepedagogiczny w momencie zatrudnienia przedstawił dokumenty potwierdzające 4 lata pracy w gospodarstwie rolnym. Jest to jego pierwsze zatrudnienie w karierze zawodowej. Doliczony okres pracy w gospodarstwie rolnym nie spowoduje, że nabędzie on od razu pełny urlop wypoczynkowy. Do końca roku kalendarzowego będzie nabywał urlop w wymiarze 1/12 za każdy przepracowany miesiąc.

tags: #jaki #dlugi #staz #aby #przejac #gospodarstwo

Popularne posty:

• Analiza Rynku Pracy Contract Managera
• Konsekwencje nieuwzględnienia ulgi pracowniczej
• Perspektywy zatrudnienia w Łodzi
• Niższe podatki, wyższe płace
• Niemiecka umowa o pracę na czas nieokreślony