Rozwiązanie umowy o pracę z nauczycielem zatrudnionym na czas nieokreślony jest procesem, który musi być przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Karta Nauczyciela oraz Kodeks pracy regulują te kwestie, określając zarówno ogólne zasady, jak i szczegółowe wymogi, które muszą zostać spełnione przez pracodawcę.
Podstawy prawne rozwiązania umowy o pracę z nauczycielem
Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, rozwiązanie umowy o pracę zawartej z nauczycielem na czas nieokreślony może nastąpić w każdym czasie i bez wypowiedzenia w razie niezdolności nauczyciela do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż jeden rok, chyba że w szczególnie uzasadnionych wypadkach lekarz leczący stwierdzi możliwość powrotu do pracy w zawodzie nauczyciela. Do rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony stosuje się również przepisy art. 23 ust. 1 pkt 3, 5 i 6, ust. 2 pkt 3, 5 i 6 oraz ust. 4 Karty Nauczyciela w razie uzyskania negatywnej oceny pracy dokonanej w trybie i na zasadach określonych w art. 83. Pragmatyka nauczycielska nie zawiera przepisów dotyczących rozwiązywania umowy okresowej przed upływem okresu jej trwania. Stąd zastosowanie będą miały przepisy Kodeksu pracy.
Na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela, do nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę stosuje się także przepisy Kodeksu pracy w zakresie nieuregulowanym przez Kartę Nauczyciela. Dotyczy to między innymi zasad rozwiązywania umów o pracę, w tym umów na czas nieokreślony.
Wymóg wskazania przyczyny wypowiedzenia
Zgodnie z treścią art. 30 § 4 K.p. w zw. z art. 91c ust. 1 KN, przesłanką zgodności z prawem oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest wskazanie przyczyny wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia. Wymóg ten został wprowadzony, aby pracownik wiedział, czy i jakie zarzuty stawia mu pracodawca lub czym kierował się przy podejmowaniu określonej decyzji personalnej.
Wprowadzenie wymogu podania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony nie oznacza, że wypowiedzenie, w którym podano przyczynę, będzie zawsze uzasadnione. Trzeba odróżnić niezgodność z prawem ze względu na uchybienie obowiązkowi podania przyczyny oraz brak zasadności wypowiedzenia, jeśli podana przyczyna nie jest uzasadnionym powodem zwolnienia pracownika w tym trybie. Innymi słowy, wypowiedzenie może być nieuzasadnione, ale zgodne z prawem, o ile tylko pracodawca zamieścił w swoim oświadczeniu woli przyczynę, którą kierował się dokonując wypowiedzenia.
Charakterystyka przyczyny wypowiedzenia
Przyczyna wypowiedzenia nie może być sformułowana w dowolny sposób. Przede wszystkim musi to być przyczyna rzeczywista, a nie pozorna. Podanie w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyny pozornej (nieprawdziwej, nierzeczywistej, nieistniejącej) jest równoznaczne z brakiem wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie.
Obowiązek podania przyczyny rozwiązania umowy o pracę należy rozumieć jako nakaz podania przyczyny wystarczająco skonkretyzowanej. Z oświadczenia pracodawcy musi wynikać bez żadnych wątpliwości, co jest istotą zarzutu stawianego pracownikowi, który uzasadnia zdaniem pracodawcy rozwiązanie umowy. Innymi słowy, to pracownik ma wiedzieć i rozumieć, z jakiego powodu pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę.
Powszechnie przyjmuje się, że podanie przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę nie może ograniczać się do powtórzenia zwrotów ustawowych lub przytoczenia zwrotów nadmiernie ogólnikowych. Podanie w piśmie o wypowiedzeniu zarzutu „niewłaściwego wywiązywania się z obowiązków” nie jest wystarczającym wskazaniem przyczyny wypowiedzenia. Z drugiej jednak strony, wymóg wskazania konkretnej przyczyny nie oznacza konieczności szczegółowego opisu faktów i zdarzeń, które stały się podstawą decyzji pracodawcy, a stopień konkretności powinien być adekwatny do rodzaju wykonywanej pracy przez pracownika i zajmowanego przez niego stanowiska.
Wymóg wskazania przez pracodawcę konkretnej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę nie jest równoznaczny z koniecznością sformułowania jej w sposób szczegółowy, drobiazgowy, z powołaniem opisów wszystkich faktów i zdarzeń, dokumentów, ich dat oraz wskazaniem poszczególnych działań czy zaniechań, składających się w ocenie pracodawcy na przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę. Wymóg ten może być spełniony poprzez wskazanie kategorii zdarzeń, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że szczegółowe motywy wypowiedzenia są pracownikowi znane.
Utrata zaufania jako przyczyna wypowiedzenia
Wskazanie jako przyczyny wypowiedzenia utraty zaufania do pracownika wystarczająco konkretyzuje tę przyczynę w kontekście znanych pracownikowi zarzutów, postawionych mu wcześniej przez pracodawcę. Podsumowując - zarzut utraty zaufania pracodawcy może być wystarczającym powodem wypowiedzenia stosunku pracy tylko wówczas, gdy pracownik już wcześniej otrzymał od pracodawcy informację, że jego działania przyczyniają się do utraty zaufania.
Przykład sytuacji: Anna, dyrektorka szkoły podstawowej, zauważyła, że nauczyciel historii pan Tomasz od kilku miesięcy nie przestrzega podstawowych obowiązków - spóźnia się na lekcje, nie przygotowuje materiałów i ignoruje polecenia służbowe. Po wcześniejszych rozmowach i pisemnym upomnieniu nie nastąpiła żadna poprawa. W tej sytuacji dyrektorka mogłaby uznać, że doszło do utraty zaufania do pana Tomasza, co stanowiłoby realną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę, pod warunkiem, że pan Tomasz był wcześniej informowany o swoich uchybieniach.
Utrata zaufania jako przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie umowy o pracę. Komentarz prawnika
Rozwiązanie umowy w przypadku długotrwałej niezdolności do pracy
Zgodnie z art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela, umowa o pracę zawarta z nauczycielem na czas nieokreślony rozwiązuje się w każdym czasie i bez wypowiedzenia w razie niezdolności nauczyciela do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż jeden rok. Okres ten może być przedłużony o kolejne 12 miesięcy, o ile lekarz stwierdzi możliwość powrotu do pracy w zawodzie nauczyciela. Należy pamiętać, że powyższy okres 2-letni obejmuje łącznie okres niezdolności do pracy i urlopu dla poratowania zdrowia.
Przykład sytuacji: Pan dyrektor Andrzej z zespołu szkół średnich otrzymał informację z poradni specjalistycznej, że nauczycielka języka polskiego, pani Ewa, przebywająca od ponad roku na zwolnieniu lekarskim, nie ma szans na szybki powrót do pracy. Po uzyskaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego o trwałej niezdolności do pracy na stanowisku nauczyciela, dyrektor podjął decyzję o rozwiązaniu z nią umowy o pracę bez wypowiedzenia, zgodnie z art. 27 ust. 1 KN.
Procedura rozwiązania umowy o pracę
Rozwiązanie umowy o pracę zawartej z nauczycielem na czas nieokreślony powinno nastąpić na piśmie. W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu lub o rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie stosunku pracy.
W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę, która została zawarta na czas nieokreślony, zawsze należy wskazać przyczynę jej rozwiązania. Długość okresu wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieokreślony z reguły zależy od okresu zatrudnienia pracownika przez pracodawcę, który rozwiązuje umowę. Ogólny staż pracy nie ma w tym przypadku znaczenia.
O zamiarze zwolnienia nauczyciela dyrektor szkoły ma obowiązek zawiadomić reprezentującą nauczyciela zakładową (międzyzakładową) organizację związkową, która w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia może na piśmie zgłosić dyrektorowi szkoły umotywowane zastrzeżenia. Dopiero po rozpatrzeniu stanowiska organizacji związkowej, a także w razie niezajęcia przez nią stanowiska w ustalonym terminie, dyrektor podejmuje decyzję w sprawie rozwiązania stosunku pracy (art. 20 ust. 5b KN).
Rozwiązanie umowy o pracę z powodu negatywnej oceny
Umowa o pracę zawarta z nauczycielem na czas nieokreślony rozwiązuje się także w przypadku otrzymania przez nauczyciela jednej negatywnej oceny pracy, z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Należy jednak pamiętać, że ocena pracy musi być dokonana w trybie i na zasadach określonych w art. 83 Karty Nauczyciela.
Przykład sytuacji: W liceum ogólnokształcącym, pani dyrektor Marta otrzymała od rodziców i uczniów liczne skargi na nauczycielkę matematyki, która prowadziła lekcje w sposób nieprzejrzysty i traktowała uczniów nierówno. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zebraniu dowodów, dyrektor dokonał negatywnej oceny pracy nauczycielki, co stanowiło podstawę do rozwiązania z nią umowy o pracę za wypowiedzeniem.
Rozwiązanie umowy o pracę z nauczycielem zatrudnionym na czas nieokreślony jest możliwe, jednak wymaga spełnienia ściśle określonych warunków prawnych. Kluczowe jest wskazanie rzeczywistej, konkretnej i znanej nauczycielowi przyczyny wypowiedzenia. Sama utrata zaufania może być uzasadnieniem tylko wtedy, gdy została wcześniej zakomunikowana i oparta na konkretnych zdarzeniach. Jeśli masz wątpliwości dotyczące rozwiązania umowy o pracę z nauczycielem lub potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu odpowiednich dokumentów, skorzystaj z naszej oferty porad prawnych online.
tags: #nauczyciel #czas #nieokreslony #zwolanie #z #pracy