Wynagrodzenie chorobowe to świadczenie, które przysługuje pracownikowi za okres niezdolności do pracy, potwierdzonej zwolnieniem lekarskim. Jego wysokość oblicza się według tych samych zasad, co podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. Choć przepisy regulujące tę kwestię nie są nowe, ich stosowanie w praktyce nadal może przysparzać trudności, zwłaszcza w sytuacjach nietypowych, takich jak długa nieobecność w pracy czy niepełny miesiąc zatrudnienia.
Pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia chorobowego, jeśli jest objęty ubezpieczeniem chorobowym, a jego niezdolność do pracy potwierdza otrzymane od lekarza zaświadczenie lekarskie, potocznie nazywane zwolnieniem L4. Za pierwsze 33 dni choroby osobie zatrudnionej przysługuje wynagrodzenie chorobowe finansowane ze środków pracodawcy. Wyjątek stanowią pracownicy, którzy ukończyli 50. rok życia - wtedy wynagrodzenie chorobowe przysługuje przez pierwsze 14 dni. Po upływie tego okresu wypłacany jest zasiłek chorobowy, finansowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wspomniane 33 lub 14 dni nie muszą wystąpić nieprzerwanie; okres wypłaty wynagrodzenia chorobowego przez pracodawcę ustala się, sumując poszczególne okresy niezdolności do pracy w roku kalendarzowym.
Ustalenie podstawy wynagrodzenia chorobowego
Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego wyliczana jest na tej samej zasadzie co podstawa wymiaru zasiłku chorobowego. Sposób jej obliczania reguluje Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 36 tej ustawy, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Od tej kwoty odlicza się składki finansowane przez pracownika - łącznie 13,71%.
W praktyce oznacza to:
- Przyjęcie pełnych miesięcy kalendarzowych, w których pracownik podlegał ubezpieczeniu chorobowemu.
- W przypadku krótszego zatrudnienia - uwzględnienie tylko miesięcy faktycznie przepracowanych.
- Jeżeli choroba wystąpi w pierwszym miesiącu pracy - podstawą jest wynagrodzenie z umowy.
Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego za jeden dzień niezdolności do pracy stanowi jedna trzydziesta część wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku.
Kiedy należy ustalić podstawę zasiłku na nowo?
Podstawy wymiaru świadczeń nie przelicza się na nowo, jeżeli między kolejnymi nieobecnościami nie wystąpiła pełna przerwa obejmująca co najmniej jeden miesiąc kalendarzowy. Nowe ustalenie podstawy jest konieczne w przypadkach:
- Przerwy w nieobecności trwającej minimum jeden pełny miesiąc kalendarzowy.
- Zmiany wymiaru etatu - wówczas do obliczeń przyjmuje się wynagrodzenie po zmianie.
Przykład 2. Pani Maria przebywała na zwolnieniu lekarskim od 1 do 5 października. Kolejne L4 otrzymała od 28 do 30 listopada. Czy podstawa zasiłku będzie ustalana na nowo? Podstawa zasiłku nie będzie ustalona na nowo, ponieważ nie było pełnego miesiąca kalendarzowego przerwy między kolejnymi nieobecnościami.
Przykład 3. Pan Jan korzystał ze zwolnienia lekarskiego w grudniu 2024 roku. Od stycznia 2025 roku otrzymał aneks obniżający wymiar czasu pracy z pełnego do ½ etatu. Pracownik zachorował ponownie w marcu 2025 roku. Podstawa zasiłku musi zostać ustalona na nowo, uwzględniając wynagrodzenie po zmianie etatu.
Jakie miesiące wyłącza się z podstawy chorobowego?
Z obliczeń należy wyłączyć miesiące, w których pracownik przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy. Do okresu przepracowanego zalicza się również:
- Urlopy wypoczynkowe.
- Usprawiedliwione nieobecności.
- Płatne zwolnienia z pracy (np. oddawanie krwi, urlopy okolicznościowe).
- Zwolnienia na opiekę nad dzieckiem (art. 188 k.p.).
Jeżeli takich miesięcy było kilka, podstawę ustala się na podstawie pozostałych, faktycznie przepracowanych okresów. Jeśli jednak składniki wynagrodzenia, uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłku przysługują, lecz nie zostały wypłacone do czasu ostatecznego sporządzenia listy wypłat zasiłków, do podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się te składniki w wysokości wypłaconej za poprzednie okresy.
Przykład 4. Pani Ewelina miała wypadek w pracy w kwietniu 2025 roku. Podstawę zasiłku należy obliczyć, przyjmując przeciętne wynagrodzenie z miesięcy od stycznia 2024 roku do marca 2025 roku. W ciągu tych dwunastu miesięcy pani Ewelina miała dużo absencji, w związku z czym przy obliczeniach nie zostaną przyjęte miesiące: maj 2024 roku (choroba od 10 maja do 31 maja), sierpień 2024 roku (opieka nad dzieckiem od 15 sierpnia do 31 sierpnia), grudzień 2024 roku (urlop bezpłatny od 5 grudnia do 23 grudnia). Podstawę będzie więc stanowiło przeciętne wynagrodzenie z 9 miesięcy poprzedzających miesiąc choroby.
Wynagrodzenie chorobowe po długiej nieobecności w pracy
Szczególne zasady stosuje się, gdy przed powstaniem niezdolności do pracy pracownik przez dłuższy czas przebywał na urlopie wychowawczym, bezpłatnym albo odbywał służbę wojskową. W takich sytuacjach:
- Stałe wynagrodzenie - do podstawy przyjmuje się kwotę określoną w umowie.
- Wynagrodzenie zmienne - podstawę stanowi przeciętne wynagrodzenie wypłacone w miesiącu choroby pracownikom na podobnym stanowisku.
- Urlopy macierzyńskie i rodzicielskie - jeżeli między ich zakończeniem a chorobą wystąpił choć jeden miesiąc pracy, do podstawy przyjmuje się wynagrodzenie za ten okres; jeżeli choroba nastąpiła wcześniej, obowiązuje podstawa zasiłku macierzyńskiego.
Przykład 5. Pan Jakub odbywał czynną służbę wojskową przez 12 miesięcy (od lutego do końca stycznia 2025 roku). W umowie zostało określone stałe wynagrodzenie w wysokości 6000 zł brutto. Zaraz po powrocie do pracy pan Jakub zachorował i otrzymał zwolnienie lekarskie od 15 do 20 lutego. Do podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się wynagrodzenie z umowy w wysokości 6000 zł.
Przykład 6. Pani Joanna korzystała z urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego od 14 maja 2024 do 12 kwietnia 2025 roku. Po ich zakończeniu złożyła wniosek o urlop wypoczynkowy od 13 kwietnia do końca maja. W czerwcu wróciła do pracy, jednak w okresie 25-27 czerwca otrzymała zwolnienie lekarskie na opiekę nad dzieckiem. Do ustalenia podstawy zasiłku opiekuńczego należy przyjąć przeciętne wynagrodzenie za kwiecień (przepracowała więcej niż połowę czasu pracy) i maj.
Przykład 7. Pani Agata powróciła z urlopu i macierzyńskiego i rodzicielskiego 11 stycznia 2025 roku. W lutym pracodawca otrzymał zwolnienie lekarskie. W tej sytuacji podstawa do zasiłku chorobowego jest taka sama jak dla zasiłku macierzyńskiego.
Wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca
Jeśli pracownik w danym miesiącu przepracował tylko część miesiąca, to jego wynagrodzenie powinno być naliczone proporcjonalnie do czasu przepracowanego. Co ważne, aby prawidłowo obniżyć wynagrodzenie pracownika za czas nieobecności, należy szczególnie zwrócić uwagę na przyczynę tej nieobecności.
Sposób wyliczenia wynagrodzenia ustalonego w stałej miesięcznej stawce za przepracowaną część miesiąca w przypadku nieobecności z przyczyn innych niż choroba lub podjęcia/zakończenia zatrudnienia w trakcie miesiąca ustala się w następujący sposób:
- Miesięczną stawkę wynagrodzenia należy podzielić przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu.
- Otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę godzin nieprzepracowanych.
- Otrzymaną kwotę odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.
Przykład 1. Pracownik ze stałym wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 3 500,00 zł brutto (zatrudnienie na 3/4 etatu) był niezdolny do pracy z powodu choroby przez 10 dni kalendarzowych w okresie 08.04.2025 r. - 17.04.2025 r. Za ten okres pracodawca wypłaci wynagrodzenie chorobowe. Natomiast wynagrodzenie za przepracowany okres należy wyliczyć w następujący sposób: (3 500,00 zł : 30) x 10 dni = 1 166,67 zł. 3 500,00 zł - 1 166,67 zł = 2 333,33 zł → wynagrodzenie brutto za przepracowaną część miesiąca.
Przykład 2. Pracownica podejmuje zatrudnienie na pełen etat (praca od poniedziałku do piątku) od dnia 24.06.2025 r. Stałe miesięczne wynagrodzenie wynosi 4 700,00 zł brutto. W czerwcu 2025 r. liczba godzin do przepracowania to 160 h. Wynagrodzenie za okres 24.06.2025 r. - 30.06.2025 r. oblicza się proporcjonalnie do przepracowanych dni.
Przykład 3. Pracownik pracujący na 1/2 etatu ze stałym wynagrodzeniem 3 800,00 zł brutto w okresie 01.11.2025 r. - 08.11.2025 r. był nieobecny z powodu choroby (8 dni kalendarzowych). Natomiast pod koniec miesiąca w dniu 30.11.2025 r. przebywał na urlopie bezpłatnym (w tym dniu praca była zaplanowana na 8 godzin). Wynagrodzenie za ten miesiąc należy wyliczyć w następujący sposób: Pomniejszenie wynagrodzenia za okres choroby: (3 800,00 zł : 30) x 8 dni = 1013,34 zł. Kwota zmniejszająca stałe wynagrodzenie za nieprzepracowany okres urlopu bezpłatnego: 3 800,00 zł : 144 h = 26,39 zł. 26,38 zł x 8 h = 211,12 zł. Wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca: 3 800,00 zł - (1 013,34 zł + 211,12 zł) = 2 575,54 zł.
Wynagrodzenie chorobowe i zasiłki na liście płac – obliczenia krok po kroku!
W sytuacji, o której mowa w pytaniu, pracownikowi przysługiwało wynagrodzenie za jeden dzień przepracowany w maju 2024 r., ustalone na podstawie stawki godzinowej z tego miesiąca i liczby godzin przepracowanych przez pracownika. Sposób obliczania stałego wynagrodzenia miesięcznego przy absencji chorobowej przez część miesiąca określają przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań (...). Jak przewiduje § 11 powołanego rozporządzenia, w celu obliczenia wynagrodzenia, ustalonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości, za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik za pozostałą część tego miesiąca otrzymał wynagrodzenie określone w art. 92 K.p. tak obliczoną kwotę wynagrodzenia odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w przypadku nieobecności pracownika w pracy, w okresie której przysługuje mu zasiłek przewidziany w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub w przepisach o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Stosując wskazaną regulację w miesiącu, w którym występuje 31 dni, z których pracownik przez 30 jest chory, a jeden dzień przepracuje, może okazać się, że w tym miesiącu pracownik nie nabędzie w ogóle prawa do wynagrodzenia, gdyż z wyliczeń wychodzi 0. Pozostaje to jednak w sprzeczności z zasadą, że za wykonaną pracę pracownikowi przysługuje wynagrodzenie (art. 80 K.p.). W kwestii tej wypowiedział się Główny Inspektorat Pracy w stanowisku w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia za jeden dzień wykonywania pracy (znak: GPP-87-4560-64/09/PE/RP). Stwierdził w nim, że w sytuacji przepracowania przez pracownika jednego dnia w miesiącu liczącym 31 dni i choroby przez pozostałe 30 dni tego miesiąca, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas przepracowany. W celu ustalenia wynagrodzenia za ten dzień należy podzielić stałe miesięczne wynagrodzenie pracownika przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu (wymiar nominalny), a następnie otrzymaną stawkę za jedną godzinę pracy pomnożyć przez liczbę godzin przepracowanych przez pracownika w tym miesiącu (tu: dniu).
Przyjmujemy dane przedstawione w pytaniu i dodatkowo zakładamy, że wynagrodzenia za dany miesiąc są w zakładzie wypłacane 10. dnia następnego miesiąca. 4.242 zł : 160 godz. = 26,51 zł/godz. 26,51 zł × 8 godz. = 212,08 zł. Ponadto za czas choroby pracownikowi przysługuje wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek.
tags: #jak #obliczyc #wynagrodzenie #chorobowe #po #stazu