Utrata pracy to stresująca sytuacja, która może znacząco wpłynąć na stabilność finansową. W takich momentach świadczenie dla bezrobotnych, potocznie zwane „kuroniówką”, może stanowić kluczowe wsparcie. Jednak nie każda osoba pozostająca bez zatrudnienia ma do niego prawo. Aby móc skorzystać z tego świadczenia, należy spełnić szereg wymagań i przejść przez określone procedury. Kluczowe jest zrozumienie, jak umowa zlecenie wpływa na możliwość otrzymania zasiłku dla bezrobotnych, ile czasu należy przepracować oraz jakie warunki trzeba spełnić.
Obecnie w Rządzie trwają prace legislacyjne nad projektem nowelizacji Kodeksu Pracy. Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks Pracy oraz niektórych innych ustaw zakłada, że okresy wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenie, świadczenia usług, czy samozatrudnienia wliczać będą się do stażu pracy danej osoby. Celem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest wyrównanie uprawnień pracowniczych osób zatrudnionych na podstawie innych umów niż umowa o pracę. Zgodnie z zapowiedziami ze strony rządzących wprowadzenia omawianych zmian spodziewać można się w styczniu 2026 roku. Projekt przewiduje, że nowe przepisy będą obowiązywały od 1 stycznia 2026 r. W 2024 roku rozpoczęto prace nad nowelizacją przepisów dotyczących umów zlecenia. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiedziało, że do stażu pracy mają wliczać się okresy zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia oraz indywidualnej działalności gospodarczej. 29 stycznia 2025 roku rząd przyjął uchwałę Rady Ministrów w sprawie zmian Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odprorności (IC12). Reforma, do której rząd zobowiązał się w KPO, dotyczyła ozusowania wszystkich umów zlecenie. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opracowało zbiór przepisów, których wprowadzenie ma wydłużyć listę aktywności zawodowych, które wliczać będą się do stażu pracy. Zgodnie z zapowiedziami, po wprowadzonych zmianach, do stażu pracy wliczać będą okresy pracy na podstawie umowy zlecenie, umowy agencyjnej czy samozatrudnienia, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne oraz okresy, które zwolnione były z opłacania składek na podstawie odrębnych przepisów (np. osoby uczące się do 26. roku życia). Warto jeszcze raz podkreślić, że obecnie w 2025 roku umowa zlecenie nie wlicza się do stażu pracy, na którego podstawie określić można datę przejścia na emeryturę oraz prawo do emerytury. Zgodnie z obowiązującymi dzisiaj przepisami umowy zlecenia oraz okres prowadzenia działalności gospodarczej nie wliczają się do stażu pracy. W praktyce oznacza to, że osoba pracująca przez kilka czy kilkanaście lat wyłącznie na umowie zlecenie, ma w świetle prawa niższy staż pracy, niż osoba zatrudniona na etacie np. przez rok. W ocenie Ministerstwa Pracy jest to niesprawiedliwe, a przyjęty właśnie przez Stały Komitet Rady Ministrów projekt ma na celu wyrównanie szans w dostępie do niektórych świadczeń pracowniczych - jak prawo do dłuższego urlopu czy nagród jubileuszowych, ale też do stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął 22 maja 2025 roku projekt Ministerstwa Pracy zakładający, że okresy prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej oraz wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia będą wliczały się do stażu pracy. Do tej pory liczyły się tylko lata przepracowane "na etacie".
Aby ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych, kluczowe jest zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy. Podstawowym wymogiem ustawowym jest wykazanie, że w ciągu 18 miesięcy poprzedzających rejestrację osoba ta przepracowała minimum 365 dni, osiągając przy tym wynagrodzenie nie niższe niż ustawowe minimum krajowe. Okres ten może obejmować nie tylko zatrudnienie na umowie o pracę, ale również inne formy aktywności, od których odprowadzano składki.
Kryteria kwalifikacji do zasiłku dla bezrobotnych
Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy, jeśli w ciągu ostatnich 18 miesięcy przepracowano co najmniej 365 dni. Ustalono konkretne warunki, które obejmują różne formy pracy, takie jak umowy o pracę, umowy cywilnoprawne czy działalność gospodarczą z opłacanymi składkami. Okresy takie jak odbywanie służby wojskowej, urlopy wychowawcze czy pobieranie świadczeń z ZUS (np. zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne czy zasiłek macierzyński) również mogą być wliczane, pod warunkiem, że podstawa ich wymiaru była równa lub wyższa od minimalnego wynagrodzenia.
Dla umów cywilnoprawnych, takich jak umowa-zlecenie czy agencyjna, znaczenie ma wysokość wynagrodzenia i fakt odprowadzania odpowiednich składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy. Zleceniodawca zatrudniający zleceniobiorcę zobligowany jest do odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do ZUS. Obowiązek ten znika, gdy zleceniobiorca posiada inny tytuł do ubezpieczenia, którego kwota jest równa lub wyższa niż minimalna krajowa. Należy podkreślić, że umowa zlecenie nie chroni pracownika w takim samym stopniu, jak umowa o pracę.
Podstawowym i niezbędnym warunkiem uzyskania zasiłku jest udokumentowanie co najmniej 365 dni pracy lub innych okresów składkowych, przypadających na ostatnie 18 miesięcy przed rejestracją. Dlatego zanim złożysz wniosek, warto dokładnie przeanalizować swoją historię zatrudnienia. Praca na pół etatu, jeśli spełnia kryteria dochodowe i składkowe, również jest brana pod uwagę.
Zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje m.in. osobie, która:
- po skierowaniu nie podjęła szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac lub innej formy pomocy,
- w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w urzędzie pracy rozwiązała stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia w przypadku, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków,
- odbywa odpłatną praktykę absolwencką i otrzymuje z tego tytułu miesięczne świadczenie pieniężne w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę,
- otrzymała odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
- w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w urzędzie pracy została z tą osobą rozwiązana umowa o pracę bez wypowiedzenia (zwolnienie dyscyplinarne).
Warto pamiętać, że prawo do zasiłku może zostać utracone lub odsunięte w czasie, jeśli umowa została rozwiązana w sposób niepożądany z punktu widzenia urzędu pracy. Jeśli wypowiesz umowę lub rozwiążesz ją za porozumieniem stron, otrzymasz prawo do zasiłku dopiero po 90 dniach. Skróceniu ulegnie również okres pobierania świadczenia. W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego, zasiłek przysługuje dopiero po 180 dniach od daty rejestracji, a okres wypłaty świadczenia ulega skróceniu.
Wysokość i czas trwania zasiłku dla bezrobotnych
Wysokość zasiłku dla bezrobotnych zależy od Twojego stażu pracy. Kuroniówka jest wypłacana przez okres od 6 do 12 miesięcy. Może mieć wysokość podstawową, obniżoną (80% podstawy) lub podwyższoną (120% podstawy). Wysokość zasiłku podlega waloryzacji 1 czerwca każdego roku.
Poniższa tabela przedstawia orientacyjne kwoty zasiłku brutto i netto za okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. w zależności od stażu pracy:
| Rodzaj zasiłku | Pierwsze 3 miesiące prawa do zasiłku | Pozostały okres prawa do zasiłku |
|---|---|---|
| Podstawowy (100% podstawy) (staż pracy od 5 do 20 lat) | 1721,90 zł brutto (1567 zł netto) | 1352,20 zł brutto (1230 zł netto) |
| Obniżony (80% podstawy) (staż pracy poniżej 5 lat) | 1377,60 zł brutto (1253,62 zł netto) | 1081,76 zł brutto (984,49 zł netto) |
| Podwyższony (120% podstawy) (staż pracy wynoszący co najmniej 20 lat) | 2066,28 zł brutto (1880 zł netto) | 1622,64 zł brutto (1477 zł netto) |
Standardowo zasiłek jest przyznawany na 6 miesięcy. Jednak w przypadku osób mieszkających w powiatach, których stopa bezrobocia przekracza 150% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, okres ten wydłuża się do 12 miesięcy. Zasiłek przez rok mogą pobierać również bezrobotni po 50. roku życia z co najmniej 20-letnim okresem uprawniającym do zasiłku. Ostatnia grupa, która może liczyć na 365 dni zasiłku, to bezrobotni mający na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat (gdy małżonek również jest bezrobotny i utracił już prawo do zasiłku). Prawo do zasiłku zostanie także przedłużone w przypadku mamy, która urodziła dziecko w trakcie pobierania zasiłku (lub miesiąc po jego zakończeniu). Czas pobierania zasiłku wydłużany jest o okres, przez który przysługiwałby zasiłek macierzyński.
Zmiany w przepisach dotyczące umów zlecenie a staż pracy
Obecne przepisy dotyczące wliczania okresów pracy do stażu pracy nie uwzględniają umów zlecenie. Jednakże, jak wspomniano, trwają prace nad nowelizacją Kodeksu Pracy, która ma to zmienić. Celem jest wyrównanie uprawnień osób zatrudnionych na różnych umowach. Zgodnie z zapowiedziami, zmiany te mają wejść w życie od stycznia 2026 roku. Po wprowadzonych zmianach, do stażu pracy wliczać będą się okresy pracy na podstawie umowy zlecenie, umowy agencyjnej czy samozatrudnienia, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne.
Umowa zlecenia a staż pracy od 2026 r. – kiedy się liczy, a kiedy nie?
Należy pamiętać, że samo zarejestrowanie jako bezrobotny bez prawa do zasiłku nie jest uwzględniane w stażu pracy. Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych jest natomiast wliczany do stażu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych, a także do okresów składkowych uwzględnianych przy ustalaniu prawa do emerytury.
Ważne jest, aby przed złożeniem wniosku o zasiłek dokładnie przeanalizować swoją historię zatrudnienia i upewnić się, że spełnia się wszystkie wymagane kryteria. W przypadku wątpliwości warto skonsultować się z pracownikiem urzędu pracy.
tags: #ile #trzeba #pracowac #na #umowe #zlecenie