Urlop wypoczynkowy jest niezbywalnym prawem każdego pracownika, zagwarantowanym przepisami Kodeksu pracy. W sytuacji, kiedy dochodzi do rozwiązania umowy o pracę, wielu pracowników zaczyna mieć wątpliwości, co dzieje się z niewykorzystanym urlopem. Czy przy zmianie pracy ten niewykorzystany urlop wypoczynkowy „przechodzi” do nowej pracy? Czy może były pracodawca wypłaci jego równowartość?
Ogólne zasady udzielania urlopów wypoczynkowych
Urlop wypoczynkowy jest niezbywalnym prawem każdego pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Przepisy Kodeksu pracy bardzo szczegółowo określają zasady udzielania czasu wolnego. Poniżej przedstawiamy kilka najważniejszych warunków prawidłowego korzystania z urlopu wypoczynkowego i udzielania go przez pracodawcę:
- Urlop wypoczynkowy udzielany jest na wniosek pracownika.
- Pracownik musi uzyskać zgodę pracodawcy na korzystanie z urlopu wypoczynkowego.
- Co do zasady urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany w całości, jednak na wniosek pracownika może być wykorzystywany w częściach (z czego jedna część nie może być krótsza niż 14 dni).
- Niewykorzystany w danym roku urlop wypoczynkowy przechodzi na rok kolejny jako urlop zaległy, który należy wykorzystać do 30 września kolejnego roku, za który przysługuje.
Zmiana pracy a urlop - czy urlop przechodzi do nowego pracodawcy?
Wielu pracowników zastanawia się, co się stanie z ich urlopem, jeśli zmienią pracę w trakcie roku. Ustalenie wymiaru urlopu w roku zakończenia umowy. Jeśli umowa zostaje zakończona lub wygasa w trakcie roku, to za ten rok przysługuje urlop proporcjonalny.
Ustalając wymiar urlopu wypoczynkowego w sytuacji zakończenia umowy o pracę, należy to zrobić na ostatni dzień trwania umowy, czyli z uwzględnieniem okresu wypowiedzenia. Jeśli pracownik posiada również urlop zaległy, należy w całości doliczyć go do wymiaru urlopu, za który pracodawca musi się rozliczyć z pracownikiem.
Rozliczenie urlopu wypoczynkowego wraz z zakończeniem umowy
W przypadku rozwiązania umowy o pracę, gdy pracownik posiada niewykorzystany urlop wypoczynkowy, pracodawca ma obowiązek rozliczyć się z pracownikiem w tym zakresie. W tym celu może wybrać jedną z dwóch opcji:
- Udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego.
- Wypłacić mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni urlopowe.
Należy podkreślić, że o ile urlop wypoczynkowy jest uprawnieniem pracownika, o tyle w okresie wypowiedzenia to pracodawca ma decydujący wpływ na sposób, który wybierze. Może również połączyć obydwie formy rozliczenia urlopu. Jednak bez względu na to, na którą się zdecyduje, ważne jest, aby zakończyć wszystkie kwestie z tym związane przed ustaniem stosunku pracy.
Art. 1671 Kodeksu pracy stanowi: „W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu. W takim przypadku wymiar udzielonego urlopu, z wyłączeniem urlopu zaległego, nie może przekraczać wymiaru wynikającego z przepisów art. 1551 [wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika w razie ustania stosunku pracy].”
Podstawowym celem urlopu wypoczynkowego jest zapewnienie pracownikowi wypoczynku. Dlatego też w pierwszej kolejności pracodawca w okresie wypowiedzenia powinien wysłać pracownika na urlop. W tym przypadku nie jest potrzebna zgoda pracownika. Dopiero w sytuacji szczególnej, kiedy pracodawca z ważnych i obiektywnych przyczyn nie może udzielić urlopu w trakcie wypowiedzenia, zobowiązany jest do wypłaty ekwiwalentu za urlop.
Urlop wypoczynkowy a wypowiedzenie umowy o pracę
W związku z przysługującymi pracodawcy prawami do rozwiązania kwestii związanych z niewykorzystanym urlopem wypoczynkowym przez pracownika, przedstawiamy kilka przykładów omawiających to zagadnienie.
Przykład 1. Panu Janowi w dniu złożenia wypowiedzenia (obowiązujący 2-tygodniowy okres wypowiedzenia) zostało do wykorzystania 6 dni urlopu wypoczynkowego. Czy pracodawca może wysłać pana Jana na urlop? Pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu w dowolnym terminie, ponieważ jest to jego jednostronna decyzja, jednak nie później niż ustaje stosunek pracy. Tzn. nie może on wysłać pracownika na 6-dniowy urlop wypoczynkowy, zaczynając np. na 2 dni przed końcem okresu wypowiedzenia.
Przykład 2. Pani Anna otrzymała wypowiedzenie od pracodawcy z 2-tygodniowym okresem wypowiedzenia. Przysługuje jej 20 dni urlopu i nie wykorzystała ona w danym roku jeszcze żadnego dnia. Czy pracodawca może wysłać panią Annę na urlop? Pracodawca może wysłać pracownicę na dwutygodniowy urlop wypoczynkowy (10 dni urlopu - gdyż tyle było dni roboczych do końca okresu wypowiedzenia), za pozostałe 10 dni musi wypłacić ekwiwalent.
Wyjątek, kiedy niewykorzystany urlop wypoczynkowy może zostać przeniesiony na kolejną umowę
Kodeks pracy przewiduje jedną sytuację, która stanowi wyjątek od wyżej przedstawionych zasad. Zgodnie z art. 17 § 3 Kodeksu pracy:
„Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w § 1, w przypadku gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.”
Kodeks pracy wskazuje, że jeśli zostanie zawarta kolejna umowa o pracę z tym samym pracodawcą bezpośrednio po wygaśnięciu lub rozwiązaniu poprzedniego stosunku pracy, to pracodawca może zawrzeć porozumienie z pracownikiem. Tym samym za zgodą obu stron możliwe będzie przeniesienia niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę. Co ważne, między kolejnymi umowami nie może dojść do żadnej przerwy. Nawet 1-dniowa przerwa w zawartych umowach uniemożliwia zawarcie takiego porozumienia.
Odpowiadając na pytanie naszego czytelnika, jeśli zmienia on pracodawcę w trakcie roku, to z poprzednim pracodawcą należy rozliczyć urlop wypoczynkowy i nie może on zostać przeniesiony do innego pracodawcy.
Niewykorzystany urlop wypoczynkowy a przejęcia zakładu pracy
Możliwa jest sytuacja, kiedy zakład pracy przechodzi na innego pracodawcę w drodze przejęcia zakładu pracy. Pracownicy mają wtedy wiele obaw i wątpliwości. Jedną z nich jest, co z urlopem wypoczynkowym pracowników? Otóż przejęcie zakładu pracy nie wpływa na wymiar urlopu wypoczynkowego. Pracownicy zachowują dokładnie taki sam wymiar jak posiadali u poprzedniego pracodawcy.
Urlop wypoczynkowy - jaki wpływ na niego ma staż pracy?
Prawo do urlopu wypoczynkowego oraz jego wymiar zależą od:
- Okresów poprzedniego zatrudnienia - należy zaznaczyć, że nie mają tutaj znaczenia ani przerwy w zatrudnieniu, ani to w jaki sposób rozwiązano stosunek pracy.
- Zdobytego wykształcenia.
Odnośnie wykształcenia - Kodeks pracy wymienia jakie okresy nauki można uwzględniać przy obliczaniu stażu urlopowego. I tak do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza się z tytułu ukończenia:
- Zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata.
- Średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat.
- Średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat.
- Średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata.
- Szkoły policealnej - 6 lat.
- Szkoły wyższej - 8 lat.
Jeżeli pracownik w tym samym czasie pozostawał w stosunku pracy i pobierał naukę, to do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza się tylko jeden z tych okresów. Przy czym wybrać należy okres, który jest dla pracownika korzystniejszy.
Urlop wypoczynkowy może wynosić odpowiednio:
- 20 dni w przypadku, gdy staż urlopowy jest krótszy niż 10 lat.
- 26 dni, jeżeli łączny staż urlopowy wynosi co najmniej 10 lat.
Urlop wypoczynkowy - kiedy pracownik nabywa do niego prawo?
Osoba zatrudniona nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego wraz z rozpoczęciem pierwszej pracy. Jednakże tutaj wygląda to nieco inaczej niż podczas kolejnych lat pracy. W pierwszym roku pracy urlop nabywany jest z dołu. Oznacza to, że prawo do urlopu w wysokości 1/12 wymiaru uzyskuje się dopiero po przepracowaniu pełnego miesiąca.
W pierwszym roku pracy pracodawca nie ma obowiązku zaokrąglania wysokości urlopu wypoczynkowego w górę. Jednakże nie ma przeszkód, aby taką czynność wykonać. Zależy to wyłącznie od woli pracodawcy.
Kolejne zatrudnienie a urlop wypoczynkowy
Urlop wypoczynkowy w pełnym wymiarze pracownik uzyskuje wraz z nadejściem kolejnego roku, czyli od 1 stycznia roku następującego po roku, w którym rozpoczął pierwszą pracę. W odróżnieniu od urlopu w pierwszym roku pracy, kolejny urlop wypoczynkowy pracownik nabywa z góry. Jeśli pracownik rozpoczyna nową pracę w trakcie roku, to prawo do urlopu nabywa z pierwszym dniem pracy.
Wymiar urlopu wypoczynkowego i urlop liczony proporcjonalnie - odcinek 4
Urlop wypoczynkowy rozliczany jest odrębnie dla każdego okresu zatrudnienia - to, że te same strony nawiązują kolejny stosunek pracy, bezpośrednio po zakończeniu poprzedniego, nie oznacza, że oba te okresy tworzą jedno ciągłe zatrudnienie. Stosunek pracy nawiązuje się w dniu określonym w umowie o pracę jako dzień rozpoczęcia pracy (art. 26 Kodeksu pracy, dalej: k.p), a kończy w dniu rozwiązania lub wygaśnięcia umowy. W zakresie rozliczeń urlopowych każdy zaś z okresów zatrudnienia traktowany powinien być odrębnie. Wpływa to na wymiar wyliczonego urlopu.
W przypadku rozwiązania stosunku pracy, a pracownik nie wykorzystał przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, pracodawca zobowiązany jest do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Należy podkreślić, że brak jest podstaw prawnych do automatycznego „przeniesienia” niewykorzystanego urlopu do stosunku pracy nawiązanego na podstawie nowej umowy, nawet jeżeli została ona zawarta bezpośrednio po zakończeniu poprzedniego stosunku pracy. Wyjątkiem, który powoduje, że pracodawca nie jest zobowiązany do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jest sytuacja, w której strony zawierają porozumienie, na podstawie którego postanawiają o wykorzystaniu przez pracownika urlopu w naturze w trakcie kolejnego stosunku pracy zawartego z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę.
tags: #ciaglosc #pracy #a #urlop