Wielu pracodawców wysyłających swoich pracowników w podróże służbowe za granicę zastanawia się nad kwestiami ubezpieczenia zdrowotnego. Kluczowe w tym kontekście stają się Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) oraz formularz A1. Zrozumienie, kto i kiedy powinien o nie wystąpić, jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pracownika i uniknięcia nieprzewidzianych kosztów.
Czym jest EKUZ i do czego uprawnia?
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) to dokument potwierdzający prawo do korzystania z niezbędnych świadczeń zdrowotnych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (UE) lub Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Opieka medyczna udzielana na podstawie EKUZ musi być niezbędna do tego, aby ubezpieczony mógł kontynuować pobyt w danym państwie bez konieczności wcześniejszego powrotu. Decyzję o tym, czy dane świadczenie jest niezbędne, podejmuje lekarz. EKUZ pozwala na pokrycie niezbędnych i nieplanowanych kosztów leczenia za granicą w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej danego państwa, na tych samych zasadach, co obywatele tego kraju.
Za EKUZ nic nie płacisz. Karta ta uprawnia do wszystkich świadczeń zdrowotnych za granicą, które będą niezbędne w Twoim stanie zdrowia do końca pobytu w danym kraju. Korzystając z EKUZ za granicą, pamiętaj, że podlegasz obowiązkom i korzystasz z praw wynikających z przepisów państwa pobytu na tych samych warunkach, co ubezpieczeni w tym państwie. Prawo do leczenia przysługuje Ci na tych samych zasadach, na jakich korzystają z niego obywatele kraju, do którego się udajesz. Jeśli w danym państwie jest np. obowiązek opłacenia części kosztów za wizytę u lekarza, to i Ty za nią zapłacisz. NFZ tego nie pokryje.
Należy jednak pamiętać, że EKUZ nie pokrywa kosztów powrotu do kraju w związku z nagłym zachorowaniem. Ponadto, nie wszystkie świadczenia są nią objęte - na przykład nie obejmuje ona pomocy udzielanej przez ratowników górskich po wypadkach narciarskich, ponieważ jest to uznawane za świadczenie prywatne. EKUZ dotyczy ubezpieczenia zdrowotnego i nie jest kartą dla całej rodziny.
Najczęściej rozliczanie leczenia odbywa się między instytucjami (NFZ i jego odpowiednikiem w danym kraju). Może być też tak, że - chociaż masz ze sobą EKUZ - musisz najpierw zapłacić za leczenie i dopiero po powrocie do Polski składasz wniosek o refundację. Podobnie jak w Polsce, za granicą nie wszyscy lekarze mają umowy z ubezpieczalnią. Z tą kartą nie licz na bezpłatną operację plastyczną ani planowany zabieg korekty zaćmy. Jeśli nagle rozboli Cię ząb, dentysta Ci pomoże, ale wyłącznie w zakresie, który obowiązuje w danym kraju (np. dostaniesz tańsze wypełnienie).
Kto występuje o EKUZ w przypadku podróży służbowej?
W przypadku pracownika, który wyjeżdża w delegację do jednego z krajów Unii Europejskiej (EU) lub Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), warto zapewnić mu Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). EKUZ pozwala pracodawcy na częściowe zminimalizowanie ryzyka związanego z finansowaniem leczenia pracownika w razie wypadku w UE/EFTA. Odmiennie rysuje się sytuacja, w przypadku delegacji do pozostałych państw świata - wówczas EKUZ nie ma zastosowania.
Jeśli pracodawca nie chce narazić pracownika na problemy związane z pokryciem przez NFZ ewentualnych kosztów leczenia za granicą, powinien wystąpić o zaświadczenie A1 i EKUZ dla pracownika, także jeżeli wysyła pracownika w podróż służbową. Pracownik delegowany do pracy w innym państwie UE powinien posiadać nie tylko wydany przez ZUS dokument A1 (zaświadczenie dotyczące właściwego ustawodawstwa), ale także kartę EKUZ (Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego). Karta ta uprawnia go do korzystania z bezpłatnej opieki zdrowotnej w danym państwie (w którym pracownik tymczasowo wykonuje pracę) w nagłych przypadkach.
Uzyskanie EKUZ na wyjazd do pracy jest już trudniejsze, gdyż Narodowy Fundusz Zdrowia wymaga, aby osoba ubiegająca się o EKUZ na wyjazd do pracy przedłożyła właśnie zaświadczenie A1, które wydaje ZUS. Potwierdza to praktyka wielu firm, których dotyczy ten problem, jak i oficjalna informacja na stronie internetowej NFZ. Dla pracowników delegowanych obowiązuje bowiem specjalny rodzaj wniosku o wydanie karty EKUZ, na którym pracownik wyraźnie potwierdza, że wyjeżdża za granicę właśnie w charakterze pracownika delegowanego.
Właściciele firm, których działalność opiera się w znacznej mierze na podróżach zagranicznych pracowników, prędzej czy później zastanawiają się, w jaki sposób mogą zabezpieczyć siebie oraz zatrudnionego na wypadek nieszczęśliwego zdarzenia podczas pobytu poza krajem. Bo sama Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (w skrócie: EKUZ) to może być za mało. Jedną z odpowiedzi jest ubezpieczenie podróży służbowych, czyli polisy oferowane przez prywatnych ubezpieczycieli.
Formularz A1 - kluczowy dokument dla pracownika delegowanego
Formularz A1 jest unijnym dokumentem wystawianym za każdym razem przez oddział ZUS, maksymalnie na okres 24 miesięcy dla jednego pracownika. Karta A1 potwierdza legalność zatrudnienia i to, że wszystkie składki delegowanego pracownika związane z krajowym ubezpieczeniem są opłacone w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Wniosek o zaświadczenie A1 ma prawo złożyć pracownik, pracodawca i również osoba, która pracuje na własny rachunek.
Pracodawca, który nie chce narazić pracownika na żadne nieprzyjemności za granicą, powinien za każdym razem, gdy wysyła pracownika do pracy za granicę, wystąpić do ZUS o zaświadczenie A1. Na tej podstawie można uzyskać w NFZ kartę EKUZ do pracy za granicą. Rozważania, czy mamy w danej sytuacji do czynienia z podróżą służbową czy też z oddelegowaniem, tracą na znaczeniu, jeżeli pracodawca nie chce narazić pracownika na nieprzyjemne konsekwencje związane z ewentualnym leczeniem za granicą.
Różnica między podróżą służbową a oddelegowaniem
Różnica między terminami „podróż służbowa” a „oddelegowanie” może wywoływać niepewność. Na podstawie orzeczeń sądowych, stwierdzić należy, że podróż służbowa musi mieć charakter okazjonalny, incydentalny i jedynie krótkotrwale wiązać się ze zmianą miejsca pracy. Miejsce rozpoczęcia i zakończenia podróży zawsze określa pracodawca, podobnie jak rodzaj transportu. W przypadku podróży służbowej pracownik zachowuje prawo do określonych przepisami świadczeń pieniężnych.
W przypadku oddelegowania, mówimy o stałej zmianie miejsca świadczenia pracy, które może wynikać np. z porozumienia zmieniającego warunki pracy. W przeciwieństwie do podróży służbowej pracownik oddelegowany nie ma prawa do dodatkowych świadczeń, chyba że pracodawca gwarantuje je na podstawie np. umowy.
Wielu przedsiębiorstwach regularne podróże służbowe i delegacje stanowią część codziennej rzeczywistości. W takiej sytuacji pracownicy wykonują swoje zadania w zupełnie innym miejscu, niż zawarte jest w treści umowy. Nie oznacza to jednak, że pracodawca nie ponosi za nich odpowiedzialności.
Koszty leczenia i odpowiedzialność pracodawcy
Do osób zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej stosowane jest Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. W §19 wyżej wymienionego Rozporządzenia, zawarte zostały rodzaje kosztów leczenia, do których zwrotu pracodawca jest zobligowany. Zwrot wyżej wymienionych wydatków następuje z budżetu pracodawcy. Wyjątek stanowią jedynie te, które przysługują pracownikowi w ramach świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, gwarantowanych przez EKUZ.
Jeśli pracownik zachoruje podczas podróży zagranicznej, ma prawo do zwrotu udokumentowanych niezbędnych kosztów leczenia za granicą. Zwrot ten, zgodnie z przytoczoną ustawą, następuje ze środków pracodawcy. Zatrudniający zobowiązany jest też do pokrycia kosztów transportu zwłok do kraju, jeśli dojdzie do tak tragicznej sytuacji.
Pracodawców najbardziej martwi to, że systemy opieki zdrowotnej w poszczególnych państwach różnią się - zarówno pod względem dostępności konkretnych świadczeń, jak i ich kosztów. W krajach europejskich, ale poza UE i EFTA, opłata za dobę spędzoną w szpitalu może zamknąć się w 100-200 zł, ale w USA, Australii czy Chinach to już koszt rzędu kilku tysięcy złotych. W porównaniu z tym cena polisy ubezpieczeniowej wydaje się niewielka i warta rozpatrzenia.
Dodatkowe ubezpieczenie - czy jest potrzebne?
Powszechnie uważa się, że jeśli pracownik zostaje wysłany do jednego z krajów UE lub EFTA, wystarczy, że ma ze sobą Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (w skrócie: EKUZ), by mógł korzystać na miejscu z darmowej opieki medycznej. Trzeba jednak pamiętać, że korzystając z EKUZ, pracownik podlega prawom i obowiązkom wynikającym z przepisów w danym kraju. Jeśli więc na przykład w Chorwacji pacjenci dopłacają do pewnych świadczeń medycznych, pracownik - a docelowo pracodawca - też będzie musiał. Ponadto EKUZ może nie obejmować zabiegów w prywatnych placówkach i nie pokryje kosztów transportu do Polski ani przewiezienia zwłok, jeśli dojdzie do wypadku śmiertelnego.
EKUZ jest więc dobrym fundamentem, ale do tego warto dołączyć dodatkowe ubezpieczenie podróży służbowej. Dobre ubezpieczenie podróży służbowej za granicę musi jednak pokrywać kilka podstawowych rzeczy: koszty leczenia i hospitalizacji pracownika, leczenie ambulatoryjne, koszty transportu, assistance i NNW. Takie ubezpieczenie daje pracodawcy wymierne korzyści, w tym między innymi: dodatkową poza EKUZ ochronę, jeśli dojdzie do konieczności leczenia pracownika za granicą - wtedy koszty tego pokrywa polisa, nie pracodawca z własnego budżetu; ubezpieczenie, które obowiązuje nie tylko w krajach UE, ale całej Europy, a nawet całego świata; pokrycie kosztów podróży pracownika zastępczego, na miejsce tego, który uległ nieszczęśliwemu wypadkowi, nagle zachorował lub gdy został skierowany na obowiązkową izolację (z pozytywnym wynikiem na COVID-19) i nie może już wykonywać swoich zawodowych obowiązków; zadowolonych pracowników, mających poczucie bezpieczeństwa i zaopiekowania przez pracodawcę - to zwiększa efektywność realizacji zadań oraz lojalność pracownika wobec firmy.
Korporacyjne ubezpieczenia podróżne 🚚 ubezpieczeniowyLIVE 15.11.2022
Procedura uzyskania EKUZ
Turystyczny wniosek o EKUZ złożysz on-line tylko przez IKP, mojeIKP lub ePUAP. Zaloguj się na IKP i wejdź w zakładkę „Moje konto”. Poniżej informacji o Twoim ubezpieczeniu zdrowotnym znajdziesz informację o karcie EKUZ. Stan EKUZ możesz zobaczyć na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) w zakładce „Moje konto”. Sprawdzisz tam, do kiedy jest ważna, i sprawdzisz, na jakim etapie procedowania jest Twój wniosek.
Jeśli Twój adres składa się z nazwy miejscowości i numeru domu, nie wpisujesz nazwy ulicy. W aplikacji zobaczysz też stan wniosku (w realizacji, zaakceptowany, odrzucony) oraz znajdziesz link „Śledź przesyłkę”, by sprawdzić, gdzie po wysyłce przez NFZ znajduje się Twoja karta. Jeśli natomiast karta została Ci już wydana, możesz zobaczyć, do kiedy jest ważna.
EKUZ dostajesz od ręki w przypadku składania wniosku osobiście. Jeśli wniosek składasz za pośrednictwem IKP lub ePUAP, możesz sprawdzić online jego status. Odbierz EKUZ osobiście lub przez pełnomocnika, którego do tego upoważnisz. Wyjątkiem są osoby powyżej 18. roku życia kontynuujące kształcenie i zgłoszone jako członek rodziny osoby ubezpieczonej - muszą one przedłożyć aktualny/ważny dokument potwierdzający kontynuację nauki, np. legitymację studencką.
W przypadku osób wskazanych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które nie ukończyły 18. roku życia, spełniają kryterium dochodowe do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej i są uprawnione na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń jest decyzja np. wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, dotycząca skierowania do pracy w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych, czy też skierowania do uczestnictwa w terapii. W takich przypadkach Twoje prawo do posługiwania się EKUZ lub Certyfikatem wygasa po 30 dniach.
Wypełniając wniosek przez Internetowe Konto Pacjenta otrzymasz informacje o przewidywanym okresie ważności nowej karty EKUZ. Pomyśl o środowisku! Każdy wniosek, który został przesłany pocztą/faksem/pocztą elektroniczną wymaga odesłania EKUZ pocztą na wskazany we wniosku adres (brak możliwości odbioru osobistego lub za pośrednictwem osoby upoważnionej). Wniosek o wydanie EKUZ w związku z pobytem czasowym w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim UE/EFTA, można składać drogą pocztową, elektroniczną i za pośrednictwem faxu wyłącznie do właściwego dla wnioskodawcy oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.
Jeśli wniosek o Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) został wysłany za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP), mojeIKP lub Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP), to można na bieżąco śledzić jego status. Wystarczy w przeglądarce statusu spraw wpisać unikalny numer identyfikacyjny sprawy.
Upoważnienie powinno zawierać numer dowodu osobistego lub innego dokumentu ze zdjęciem potwierdzającego tożsamość osoby upoważnionej. Upoważnienie jest wymagane również od pracodawców, którzy występują z wnioskiem dla swoich pracowników. Upoważniony pracodawca występując o EKUZ dla pracowników oddelegowanych, zamiast wniosków może przesłać pismo zawierające wykaz pracowników, którzy będą wykonywali na jego rzecz pracę w innym państwie członkowskim jako pracownicy oddelegowani oraz wykaz zawierający dane członków rodziny zgłoszonych przez pracownika do ubezpieczenia zdrowotnego, którzy będą towarzyszyli mu w państwie oddelegowania.
Na kartę EKUZ zazwyczaj czeka się od 3 do 5 dni roboczych od wysłania wniosku. Dokumenty do Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego należy złożyć do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ).
Właściciele firm, których firmy działają w coraz większym stopniu w formie pracy zdalnej, są więc kolejną grupą zainteresowaną ubezpieczeniem zagranicznych podróży służbowych. Nieszczęśliwy wypadek za granicą - to dotyczy nie tylko dużych firm, ale też małych i osób samozatrudnionych. Warto podkreślić, że opisane zagadnienia nie dotyczą wyłącznie średnich i dużych firm. Ubezpieczenie podróży służbowej za granicę interesuje bowiem również małych przedsiębiorców i osoby samozatrudnione, prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą.
Firmy ubezpieczeniowe oferują szerokie zakresy indywidualizacji polis. To dobrze, ponieważ w zależności od branży, w jakiej działa pracodawca, może on wybierać do ubezpieczenia pewne rodzaje ryzyk, a z innych rezygnować, nie opłacając nadprogramowo czegoś, co się nie przyda. Posiadanie ubezpieczenia podróży służbowej za granicę zdejmuje więc z barków pracodawcy ryzyko konieczności poniesienia bardzo dużych kosztów opieki medycznej nad pracownikiem, który doświadczył nieszczęśliwego wypadku za granicą w trakcie wykonywania swoich zawodowych obowiązków. A to odejmuje również stres i nerwy. Bo pracodawca ma obowiązek zapewniania takiej opieki swoim pracownikom - obligują go do tego przepisy prawa.
tags: #delegacja #kto #wystepuje #o #ekuz