Umowa zlecenie stanowi jedną z najczęściej stosowanych form zatrudnienia w Polsce, obejmując szerokie grono osób. Bardzo często zatrudnieni wykorzystują właśnie ten sposób rozliczania ze zleceniodawcą. Zanim jednak zdecydujesz się na podpisanie takiego porozumienia, kluczowe jest zrozumienie jego specyfiki i zasad, które nim rządzą. Przed złożeniem podpisu warto jednak znać specyfikę takiego porozumienia. Dowiedz się, czym dokładnie jest umowa zlecenie.
Warto podkreślić, że umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna. To oznacza, że zastosowanie mają w jej przypadku przepisy kodeksu cywilnego (art. 734-751), zarówno przy jej zawieraniu, jak i wykonywaniu, a także rozwiązywaniu czy rozstrzyganiu ewentualnych sporów. Umowa zlecenie jest jedną z popularnych form zatrudnienia. Takie rozwiązanie charakteryzuje się większą elastycznością niż np. umowa o pracę i pozwala na wykonywanie obowiązków poza siedzibą zleceniodawcy. Ponadto, zleceniobiorcy nie muszą opłacać składek na ubezpieczenie chorobowe, co stanowi ważną korzyść dla wielu osób. Warto jednak pamiętać, że umowa zlecenie ma swoje wady. Przede wszystkim brak ochrony, którą zapewnia Kodeks Pracy, może być poważnym problemem dla zleceniobiorców. Natomiast, jeśli w ramach umowy będą wykonywane czynności lub usługi, w wyniku których mogą powstać utwory, to postanowienia dotyczące udzielenia licencji wyłącznej lub przeniesienia autorskich praw majątkowych wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Czym jest umowa zlecenie?
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną, uregulowaną przez Kodeks cywilny, a nie przez Kodeks pracy. W ramach umowy zlecenia zleceniobiorca zobowiązuje się, że wykona określoną pracę, a zleceniodawca - że za tę pracę zapłaci. Umowa zlecenie stanowi podstawę do wykonania określonych czynności prawnych dla dającego zlecenie. Taki zakres (przedmiot) umowy zlecenia wynikający z art. 734 Kodeksu cywilnego różni się od powszechnego rozumienia umowy zlecenia. W życiu codziennym przez umowę zlecenie rozumie się raczej umowę o świadczenie usług (a tak naprawdę umowę zbliżoną do umowy o pracę). Przepisy kodeksu cywilnego przewidują, że do tej umowy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Umowa zlecenie jest umową, w związku z tym do jej zawarcia dochodzi w momencie, w którym dwie strony (zleceniodawca oraz zleceniobiorca) wyrażą zgodę na jej zawarcie. Ze względu na szczególny charakter umowy zlecenia, art. 736 Kodeksu cywilnego przewiduje, że odmowa zawarcia umowy zlecenie przez przyjmującego zlecenie zajmującego się zawodowo załatwieniem czynności dla innych osób (co dotyczy na przykład adwokata albo pośrednika nieruchomości) powinna zostać dokonana niezwłocznie, a przyjmujący zlecenie powinien o tym zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie. Podczas gdy umowa zlecenie dotyczy dokonania określonej czynności prawnej, umowa o świadczenie usług dotyczy wykonywania czynności faktycznych takich (na przykład realizowanie usług marketingowych). Umowa zlecenie jest bardzo często wykorzystywana jako forma “zatrudnienia”, jako pewnego rodzaju zamiennik (substytut) umowy o pracę. Teoretycznie, umowa zlecenie różni się od umowy o pracę przede wszystkim tym, że biorący zlecenie przy realizowaniu przedmiotu umowy (rzadko kiedy dotyczy to dokonywania określonych czynności prawnych, a w zdecydowanej większości przypadków wykonywania innych czynności) samodzielnie organizuje swoje działania niezbędne do wykonania zlecenia. Znaczna część umów zlecenia nosi cechy umowy o pracę. Musisz pamiętać o tym, że to nie nazwa umowy decyduje o tym, czy dana umowa jest umową zlecenie, czy umową o pracę. Decyduje o tym przede wszystkim rzeczywista treść umowy, która uwidacznia się poprzez rzeczywisty sposób wykonywania umowy o pracę.
Umowa zlecenie jest jedną z najpopularniejszych form zatrudnienia w Polsce. Wiele osób z niej korzysta, ponieważ jest to łatwy i szybki sposób na podjęcie pracy. W przeszłości umowy cywilnoprawne były rzadko wykorzystywane przez przedsiębiorców, ale obecnie sytuacja się zmieniła. Wśród najczęściej spotykanych umów można wskazać właśnie umowę zlecenie, która jest chętnie oferowana przez wiele firm.
Co powinna zawierać umowa zlecenie?
Podpisując umowę zlecenie, warto wiedzieć, jakie elementy powinny się w niej znaleźć. Wśród nich powinno być oznaczenie stron - zleceniodawcy i zleceniobiorcy. Koniecznie trzeba też określić przedmiot zlecenia oraz ustalić wysokość wynagrodzenia. Jeżeli umowa jest nieodpłatna, wówczas trzeba to zaznaczyć. Forma zapłaty jest opcjonalna, ale warto ją uwzględnić w umowie. Nie zapomnijmy też o podpisach obu stron, ponieważ są one ważnym elementem treści. To wszystko powinno znaleźć się w umowie zlecenie.
Umowa zlecenie powinna być zawarta w formie pisemnej (po jednym egzemplarzu dla każdej ze stron) i określać co najmniej: rodzaj umowy, datę jej rozpoczęcia i zakończenia, charakterystykę pracy, wartość wynagrodzenia, informację o tym, czy zleceniobiorca będzie korzystał z praw autorskich, przy których zastosowane są 50% koszty uzyskania przychodu.
Umowa zlecenie - jakie składki należy odprowadzić?
Podpisując umowę zlecenie, pracodawca musi odprowadzać składki na ubezpieczenie rentowe, emerytalne, wypadkowe, opiekę zdrowotną. Jeśli umowa zlecenie stanowi jedyny tytuł ubezpieczenia zleceniobiorcy, to osoba ta musi być objęta obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym.
Zleceniodawca ma obowiązek naliczania i odprowadzania składek do ZUS na ubezpieczenia społeczne zleceniobiorcy - chyba że zleceniobiorca posiada inne tytuły do ubezpieczenia, a ich kwota jest równa lub wyższa od najniższej krajowej. W takim wypadku obowiązkowo opłaca się tylko składkę zdrowotną. Od tej reguły jest jeszcze jeden wyjątek - jeśli zleceniobiorcą jest student do 26. roku życia, zleceniodawca nie ma obowiązku zgłaszać go do ZUS-u. W pozostałych przypadkach musi on zgłosić zleceniobiorcę do składek ZUS w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy zlecenie za pomocą formularza ZUS ZUA.
Oto procentowa wysokość składek na ubezpieczenia ZUS z tytułu umowy zlecenia:
- Emerytalna - 19,52% podstawy wymiaru składek (po 9,76% od zleceniodawcy i zleceniobiorcy)
- Rentowa - 8% podstawy wymiaru (6,5% od zleceniodawca i 1,5% od zleceniobiorcy)
- Chorobowa - 2,45% podstawy (w całości opłaca ją zleceniobiorca)
- Wypadkowa - od 0,67% do 3,86% w zależności od stopnia ryzyka (w całości opłaca ją zleceniodawca)
- Zdrowotna - 9% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, pomniejszone o 13,71% (czyli składki finansowane przez zleceniobiorcę, wliczając w to składkę na ubezpieczenie chorobowe).
Czy umowa zlecenie wlicza się do emerytury?
Wiele osób zastanawia się, czy umowa wpłynie na ich emeryturę. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, umowa zlecenie nie wlicza się do stażu pracy, który jest jednym z kryteriów pozwalających na uzyskanie prawa do emerytury. Oznacza to, że osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia nie będą mogły liczyć na emeryturę z tego tytułu. Wysokość emerytury zależy od okresu i wysokości odprowadzanych składek na ubezpieczenie emerytalne.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia są obowiązkowo objęte ubezpieczeniem społecznym, w tym ubezpieczeniem emerytalnym. Oznacza to, że pracodawca ma obowiązek odprowadzania składek na emerytalne ubezpieczenie społeczne dla zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia. Warto jednak zaznaczyć, że zwolnienie z obowiązku opłacania składek społecznych następuje dopiero w momencie, gdy zleceniobiorca posiada inne tytuły do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, których podstawa w miesiącu wynosi przynajmniej wartość minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to, że w momencie gdy osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia będzie miała również inne tytuły do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, to składki na ubezpieczenie emerytalne z umowy zlecenia przestaną być odprowadzane.
Okres pracy na podstawie umowy zlecenie wlicza się do okresów składkowych, które dają prawo do emerytury, jeśli z tego tytułu odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne. To oznacza, że nawet wtedy, gdy pracujesz na zleceniach, możesz przejść na emeryturę po osiągnięciu odpowiedniego wieku (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). Jednak umowa zlecenie nie wlicza się do stażu pracy. On z kolei ma wpływ na ustalenie kapitału początkowego, czyli odtworzonej kwoty składek na ubezpieczenie emerytalne przed 1 stycznia 1999 roku. Ta kwota wpływa zaś na wysokość świadczenia emerytalnego osób urodzonych po 1948 roku.
Umowa zlecenie a ubezpieczenie i L4
Każda osoba, która jest ubezpieczona, ma prawo do zasiłku chorobowego, niezależnie od tego, czy jest to ubezpieczenie obowiązkowe czy dobrowolne. W przypadku osób zatrudnionych na umowę zlecenie, zleceniobiorca ma prawo do płatnego zwolnienia lekarskiego, o ile przystąpił do ubezpieczenia chorobowego. W przeciwnym razie zleceniobiorca może złożyć wniosek o takie ubezpieczenie do zleceniodawcy, który jest zobowiązany do rejestracji w ZUS.
Zleceniobiorca ma prawo do ubezpieczeń emerytalnych, chorobowych, rentowych, wypadkowych i zdrowotnych. Nie ma prawa do urlopu wypoczynkowego, macierzyńskiego ani wychowawczego. Nie ma również prawa do zasiłku opiekuńczego.
Umowa zlecenie a urlop
Umowy zlecenia regulowane są przez kodeks cywilny, co oznacza, że osoby pracujące na takiej podstawie są pozbawione uprawnień pracowniczych, takich jak np. urlop wypoczynkowy. Mają taką możliwość tylko wówczas, gdy została zapisana w umowie. Z kolei pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę mają prawo do płatnych dni wolnych na odpoczynek lub uczestnictwo w ważnych uroczystościach.
Zleceniobiorca nie ma prawa do urlopu wypoczynkowego, macierzyńskiego ani wychowawczego.
Umowa zlecenie - wymiar czasu pracy i stawka godzinowa
W 2022 roku minimalna stawka godzinowa za pracę na umowie zlecenie wynosiła 19,70 zł brutto, co oznacza, że zleceniobiorcy przysługuje minimum 19,70 zł za godzinę pracy. W przypadku umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia, przepisy Kodeksu Pracy nie mają zastosowania, co oznacza, że wymiar czasu pracy nie jest ograniczony. Dzienny czas wykonywania zlecenia zależy od ustaleń między zleceniodawcą a zleceniobiorcą.
Minimalna stawka godzinowa na umowie zlecenie 2025 wynosi 30,50 zł brutto za godzinę pracy. Od 1 stycznia 2026 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 31,40 zł brutto za godzinę pracy. Co istotne - minimalnej stawki godzinowej nie stosuje się do tych umów zlecenie, przy których o miejscu i czasie wykonywania pracy decyduje zleceniobiorca, a jego wynagrodzenie ma charakter wyłącznie prowizyjny.
Kodeks cywilny nie ogranicza ani okresu obowiązywania umowy zlecenia, ani liczby godzin wykonywania zlecenia w ciągu miesiąca. Nie mamy do czynienia z normami czasu pracy, które obowiązują osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę.
Brutto a netto - ile dostanę na rękę?
Dokładne wyliczenie wynagrodzenia brutto i netto zależy od wielu czynników. W przypadku umowy zlecenia pomiędzy zleceniobiorcą a firmą, w której jest zatrudniony, osoba otrzymująca 22 zł brutto na godzinę otrzyma wynagrodzenie netto wynoszące 17 zł.
Przedłużanie umowy zlecenie
Umowa zlecenia jest elastyczna i umożliwia wprowadzanie zmian. Jednak modyfikacje wymagają porozumienia obu stron. Aneks do umowy musi być przygotowany na takich samych zasadach jak pierwotna umowa. Kodeks cywilny, regulujący takie porozumienia, nie ogranicza czasu, na jaki może zostać zawarta umowa. Czas trwania zależy od indywidualnych ustaleń stron. Podsumowując, umowę tę można modyfikować poprzez aneks, o ile obie strony wyrażają na to zgodę.
Zawarcie aneksu do tego typu umowy jest możliwe w każdej chwili, jednak wymaga zgody obu stron. Aneks musi być przygotowany w takiej samej formie, co umowa zlecenia. Podczas podpisywania takiego dokumentu warto pamiętać o kilku ważnych kwestiach.
Rozwiązywanie umowy zlecenie
Umowa zlecenie jest elastyczną umową, która może zostać wypowiedziana przez obie strony w każdym czasie bez wymaganego okresu wypowiedzenia. Kodeks cywilny nie określa minimalnego ani maksymalnego czasu trwania umowy zlecenia, a okres ten zależy od indywidualnych ustaleń między zleceniodawcą a zleceniobiorcą. W przypadku wypowiedzenia umowy zlecenia przez zleceniodawcę bez uzgodnionego okresu wypowiedzenia musi on wypłacić zleceniobiorcy wynagrodzenie za okres wypowiedzenia.
Każda ze stron umowy zlecenia może stosunkowo szybko doprowadzić do zakończenia umowy, składając wypowiedzenie. Dotyczy to również umów na czas oznaczony. Przepisy nie wymagają nawet stosowania terminów wypowiedzenia. Aby zapewnić umowie większą stabilność, można w jej treści wprowadzić obostrzenia w zakresie możliwości i zasad ich wypowiadania. Mają one wpływ na rozliczenie stron, jeśli umowa zostanie wypowiedziana bez ważnych powodów.
Sytuacja, gdy umowę wypowiada dający zlecenie, jest uregulowana w art. 746 § 1 Kodeksu cywilnego. Wynika z niego, że dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jeśli jednak się na to zdecyduje, to powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia. Gdy zlecenie było odpłatne, to powinien zapłacić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom. Analogicznie wygląda sprawa, gdy umowę wypowiada przyjmujący zlecenie. Może to zrobić w każdym czasie.
Ponieważ Kodeks cywilny pozwala każdej ze stron wypowiedzieć umowę i to ze skutkiem natychmiastowym, bardzo często w umowach wprowadza się ograniczenia w tym zakresie, mające zapobiec zrywaniu kontraktów z dnia na dzień. Kodeks cywilny przewiduje takie modyfikacje. Wprowadza tylko jedno ograniczenie: nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów. Nie ma natomiast przeszkód, aby wprowadzić do umowy terminy wypowiedzenia, również wtedy, gdy wypowiedzenie następuje z ważnych powodów. Można też ograniczyć możliwości wypowiedzenia umowy. Warto o tym pamiętać szczególnie w przypadku umów na czas oznaczony. Jeśli bowiem nie zadbano o odpowiednie zapisy w umowie, to zawarcie jej na czas oznaczony nie gwarantuje, że nie zostanie ona za chwilę wypowiedziana, i to ze skutkiem natychmiastowym.
W przepisie dotyczącym wypowiedzenia zlecenia mowa jest o tym, że jeśli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, to druga strona może żądać odszkodowania. Trzeba przy tym pamiętać, że ogólnym warunkiem odpowiedzialności odszkodowawczej jest poniesienie szkody. Nawet jeśli wypowiedzenie umowy nastąpiło z dnia na dzień bez ważnych powodów, to może się okazać, że druga strona nie poniosła w związku z tym żadnej szkody i odszkodowanie w związku z tym jej nie przysługuje.
Wypowiedzenie umowy zlecenia
tags: #kodeks #prawa #cywilnego #umowa #zlecenie