Słowacki rynek pracy jest w dużej mierze uzależniony od zatrudnienia cudzoziemców, a wiele sektorów gospodarki zmaga się z brakiem wykwalifikowanych pracowników. Pomimo rosnącego zapotrzebowania, proces zatrudniania obcokrajowców wciąż pozostaje skomplikowany i czasochłonny. Przed zagranicznymi wydziałami policji tworzą się długie kolejki, a procedury przetwarzania wniosków są powolne. Miała to zmienić nowelizacja ustawy o pobycie cudzoziemców, która weszła w życie 15 grudnia 2024 r.
Podstawową zmianą, jaką wprowadza nowelizacja, jest elektroniczne przetwarzanie wniosków. Jednak ten, kto spodziewał się, że wyeliminuje to irytującą biurokrację w zagranicznych wydziałach policji, mylił się. W praktyce nie do końca tak to działa. Problem polega na tym, że aby skorzystać z drogi elektronicznej, cudzoziemiec musi posiadać dokument pobytowy z aktywowanym osobistym kodem bezpieczeństwa (BOK). Dodatkowo, nawet po aktywowaniu BOK i złożeniu wniosku elektronicznie, nadal pozostaje konieczność udania się na policję w celu pobrania danych biometrycznych. Proste sprawy w dalszym ciągu pozostają jedynie na papierze, a urzędy muszą jeszcze przyjąć wniosek i zaczekać na jego rozpatrzenie.
Nowelizacja przyniosła także istotne informacje dla pracodawców. Częścią zmian było wprowadzenie nowych dokumentów dla posiadaczy zezwolenia na pobyt czasowy. Teraz otrzymają oni dokumenty w postaci dowodów osobistych. Te karty, zgodne ze standardami europejskimi, zwiększają bezpieczeństwo, ułatwiają kontrolę i proces przedłużania zezwoleń.
Zatrudnianie obcokrajowców na Słowacji w dalszym ciągu jest procesem problematycznym. W firmie ProfiDeCon od ponad dziesięciu lat pomagamy słowackim firmom w zatrudnianiu pracowników z zagranicy.
Słowacja na tle innych krajów Europy Środkowej
Słowacja, oficjalnie znana jako Republika Słowacka, jest atrakcyjnym miejscem dla ekspatów ze względu na wysokodochodową gospodarkę, rosnący poziom życia i odporność na stosunkowo niedawny kryzys finansowy. Jeśli Twoja firma planuje ekspansję lub outsourcing operacji w tym europejskim kraju, musisz upewnić się, że wszyscy zagraniczni pracownicy, którzy planują relokację, posiadają odpowiednie zezwolenia i wizy, aby legalnie tam mieszkać i pracować.
Z roku na rok do Polski i państw sąsiadujących przyjeżdża coraz więcej cudzoziemców spoza UE w poszukiwaniu pracy. Podobnie jak w Czechach czy na Słowacji, również w Polsce najbardziej brakuje pracowników fizycznych. Eksperci OTTO Work Force porównali przepisy administracyjne obowiązujące w każdym z tych trzech krajów.
W Polsce nie tylko rośnie liczba pracowników z zagranicy, ale w tej grupie coraz więcej decyduje się pracować legalnie. Jak podaje ZUS, już niemal 610 tys. cudzoziemców płaci w Polsce składki na ubezpieczenia społeczne. W tym czasie liczba Ukraińców wzrosła aż trzynastokrotnie, z 35,5 tys. na początku 2014 roku do 454,5 tys. obecnie. Białorusinów mamy obecnie pięć razy więcej - z 6,5 tys. ich liczba zwiększyła się do 36 tys. Liczba Mołdawian wzrosła niemal siedmiokrotnie, osiągając liczbę prawie 9 tys. Natomiast pracowników z Indii ubezpieczonych w ZUS mamy obecnie ponad czterokrotnie więcej niż na początku 2014 roku i uzupełniają oni ponad 6 tys. wakatów na polskim rynku pracy.
Jak wskazują eksperci z OTTO Work Force, w Polsce procedura jest uproszczona. Cudzoziemcy chcący legalnie pracować w Polsce powinni posiadać zezwolenie na pracę. Jest ono wydawane na czas określony, nie dłuższy niż 3 lata. Zezwolenie na pracę uzyskuje się w Urzędzie Wojewódzkim. Ustawowy okres oczekiwania na zezwolenie na pracę to 30 dni, na zezwolenie na pobyt i pracę - 3 miesiące. W rzeczywistości jednak okresy oczekiwania na decyzje są o wiele dłuższe. Nieco łatwiej mają obywatele Ukrainy, Rosji, Gruzji, Białorusi, Armenii oraz Mołdawii - dla nich obowiązuje procedura uproszczona. Zdarza się, że mogą oni podjąć pracę już w ciągu kilku dni od przyjęcia oferty. Zgodnie ze zmianą przepisów, przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy nie muszą oni posiadać zezwolenia na pracę. Takie oświadczenie, jeszcze przed podjęciem pracy przez cudzoziemca, powinien uzyskać pracodawca, który zdecyduje się na zatrudnienie obywateli wymienionych państw. Termin oczekiwania na dokument to zgodnie z ustawą 7 dni, jednakże w niektórych urzędach to nawet 14 dni. Istnieje możliwość przedłużenia pracy i pobytu poprzez wyrobienie zezwolenia na pracę lub zezwolenia jednolitego - czyli na pobyt i pracę. Okres oczekiwania na decyzję waha się od minimum 2 miesięcy w przypadku zezwoleń na pracę do nawet 18 miesięcy w przypadku zezwoleń jednolitych. O ile procedura uproszczona przyspiesza moment zatrudnienia pracownika na okres 6 miesięcy, o tyle kwestia przedłużenia pobytu może się ciągnąć miesiącami.
Procedury legalizacji zatrudnienia u naszych czeskich sąsiadów uważane są za mniej skomplikowane, ale okres uzyskania właściwego dokumentu jest dłuższy niż w Polsce. W Czechach kandydaci spoza Unii Europejskiej mogą ubiegać się o tzw. „employee card”, czyli kartę pracownika. Karta umożliwia pracownikowi pobyt oraz pracę przez okres nie dłuższy niż 2 lata. Ambasada w ciągu 60 dni rozpatruje wniosek o nadanie karty pracownika. Początkowo karta pracownika wydawana jest na okres 3 miesięcy z możliwością przedłużenia na miejscu na 2 lata. Pula kart pracownika, które mogą zostać wydane, jest stale zwiększana. Pensje w Czechach są wyższe niż w Polsce. Zgodnie z najnowszymi danymi Eurostatu, w 2018 roku przeciętne wynagrodzenie godzinowe wynosiło w Czechach 9,2 euro, w Polsce 8,3 euro.
Z kolei u naszego południowego sąsiada procedura legalizacji zatrudnienia wydaje się stosunkowo prosta. Jeśli cudzoziemcy planują pobyt dłuższy niż 3 miesiące, muszą zgłosić się do miejscowego oddziału policji i ubiegać się o pobyt stały. Cudzoziemiec otrzymuje kartę pobytu, która ważna będzie przez 5 lat - po upływie tego czasu może przedłużyć ją o kolejne 10 lat. Na podstawie karty pobytu może podjąć zatrudnienie. Po zeszłorocznej liberalizacji przepisów w zakresie zatrudniania cudzoziemców, słowackie firmy mogą także bez urzędowego zezwolenia organizować w zakładach produkcyjnych szkolenia dla potencjalnych pracowników. Słowackie urzędy pracy mają 6 tygodni na to, by zadecydować, czy osoby te mogą nadal pracować w kraju.
Czesi i Słowacy, ze względu na postępujący deficyt pracowników, rekrutują obcokrajowców na dużo większą skalę niż miało to miejsce jeszcze parę lat temu. Dla cudzoziemców duże znaczenie ma procedura legalizacji pobytu i zatrudnienia, a także związana z tym możliwość sprowadzenia do kraju swojej rodziny - nie bez przyczyny państwa liberalizują procedury zatrudnienia.
Rodzaje wiz pracowniczych w Republice Słowackiej
Republika Słowacka jest częścią strefy Schengen. Oznacza to, że obywatele państw spoza strefy bezwizowej będą potrzebowali wizy Schengen, aby wjechać na Słowację. Dostępnych jest kilka kategorii wiz Schengen, ale trzy najczęstsze typy to:
- Wiza tranzytowa lotniskowa: Pozwala ona obcokrajowcom na podróż przez Słowację w drodze do innego miejsca docelowego.
- Wiza wjazdowa: Umożliwia obcokrajowcom wjazd do Republiki Słowackiej w celach krótkoterminowych.
- Wiza długoterminowa: Pozwala obcokrajowcom na pozostanie w Republice Słowackiej przez dłuższy okres.
- Wiza krajowa: Pozwala wysoko wykwalifikowanym obcokrajowcom na życie i pracę w Republice Słowackiej przez okres do jednego roku.
Osoby zamierzające pracować na Słowacji będą musiały uzyskać słowackie zezwolenie na pracę oraz zezwolenie na pobyt.
Wymagania dotyczące uzyskania słowackich wiz pracowniczych
Aby ubiegać się o słowacką wizę Schengen, obcokrajowcy będą potrzebować następujących dokumentów:
- Wypełniony formularz wniosku
- Ważny paszport zawierający co najmniej dwie puste strony
- Dwie aktualne fotografie paszportowe
- Dowód posiadania wystarczających środków finansowych
- Dowód posiadania ubezpieczenia medycznego na czas pobytu na Słowacji
- Umowa o pracę z firmą z siedzibą w Republice Słowackiej
Aby ubiegać się o zezwolenie na pracę w Republice Słowackiej, obcokrajowcy powinni być przygotowani do złożenia następujących dokumentów:
- Ważny paszport
- Podpisany formularz wniosku wypełniony w języku słowackim
- Umowa o pracę lub oficjalna oferta pracy od pracodawcy z siedzibą na Słowacji
- Oficjalnie przetłumaczone dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe i wykształcenie kandydata na dane stanowisko
Słowacki Urząd Pracy może wymagać dodatkowych dokumentów w zależności od indywidualnego przypadku.
Proces aplikacyjny
Zanim zagraniczny pracownik będzie mógł ubiegać się o słowackie zezwolenie na pracę, pracodawca musi zgłosić ofertę pracy do Urzędu Pracy. Daje to Urzędowi Pracy możliwość znalezienia odpowiedniego obywatela Słowacji na dane stanowisko. Po 15 dniach roboczych pracownik może przejść do procesu składania wniosku o zezwolenie na pracę.
Osoby spoza Słowacji mogą rozpocząć proces składania wniosku w słowackiej ambasadzie lub konsulacie w swoim kraju zamieszkania. Bardziej powszechne jest jednak, że pracodawca inicjuje proces w imieniu pracownika. Pracodawcy mogą składać wnioski o zezwolenie na pracę bezpośrednio w Ministerstwie Pracy, Spraw Socjalnych i Rodziny Republiki Słowackiej.
Oprócz zezwolenia na pracę, obcokrajowcy będą potrzebować zezwolenia na pobyt. Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Europejskich jest odpowiedzialne za wydawanie zezwoleń na pobyt dla obcokrajowców zamierzających mieszkać i pracować na Słowacji. Podobnie jak w przypadku zezwolenia na pracę, zagraniczni pracownicy powinni złożyć ten wniosek przed opuszczeniem swojego kraju zamieszkania i udaniem się na Słowację.
Po wydaniu odpowiednich zezwoleń na pracę i pobyt, obcokrajowcy będą mogli podróżować do Republiki Słowackiej i rozpocząć pracę dla Twojej firmy.
Inne ważne kwestie
Słowacja jest pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej (UE). Dlatego obywatele innych państw członkowskich UE lub krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są zwolnieni z wymogów dotyczących zezwolenia na pracę i wiz. Pracodawca nadal będzie musiał zarejestrować ich przyjazd w odpowiednich urzędach w ciągu tygodnia od rozpoczęcia zatrudnienia. Obywatele UE i EOG będą również potrzebowali potwierdzonego adresu na Słowacji do celów podatkowych.
W Polsce tylko obywatele 5 państw mogą legalnie pracować bez zezwolenia na pracę. Dotyczy to osób pochodzących z Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii oraz Ukrainy. Istnieje również kilka innych warunków umożliwiających zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia na pracę. Zatrudnienie obcokrajowca w firmie bez zezwolenia na pracę jest możliwe, jeśli jest on członkiem rodziny obywatela UE, EOG lub Szwajcarii lub posiada zezwolenie na pobyt czasowy związane z zawarciem związku małżeńskiego.
Osoby pochodzące z terenów Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii mogą pracować w Polsce bez konieczności ubiegania się w urzędzie o zezwolenie na pracę. W Polsce zatrudnianie cudzoziemców pochodzących z Austrii, Belgii, Bułgarii, Chorwacji, Cypru, Czech, Danii, Estonii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Litwy, Luksemburga, Łotwy, Malty, Niemiec, Portugalii, Rumunii, Słowenii, Słowacji, Szwecji, Węgier, Włoch odbywa się na ogólnie przyjętych przepisach w ramach Prawa pracy. To znaczy, że zatrudnienie obcokrajowców wymaga przestrzegania przepisów dotyczących legalności umów, wysokości minimalnych wynagrodzeń w kraju, godzin pracy oraz bezpiecznych warunków zatrudnienia.
Konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy i związany z nim masowy napływ obywateli tego kraju do Polski sprawił, że wprowadzono przepisy znacznie ułatwiające zatrudnienie obywateli Ukrainy w RP. Obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r. i deklarują chęć pozostania w Polsce są objęci ochroną czasową i ich pobyt jest uznany za legalny do 4 marca 2024 r. Również ważność dokumentów pobytowych obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski przed 24 lutego 2022 r. wydłuża się do 4 marca 2024 r. Termin do opuszczenia RP oraz termin dobrowolnego powrotu obywateli Ukrainy zostały wydłużone do tej samej daty. Nie oznacza to jednak, że pracodawca nie ma obowiązku ustalenia legalnego pobytu obywatela Ukrainy. Ponadto, zatrudnienie obywatela Ukrainy, który nie jest na podstawie polskich przepisów zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, wymaga wysłania powiadomienia do urzędu pracy w ciągu 14 dni od zatrudnienia. Wysłanie powiadomienia nie wymaga uiszczenia żadnej opłaty.
Podstawową zasadą obowiązującą polskich pracodawców, którzy chcą zatrudnić cudzoziemca jest: legalna praca = legalny pobyt + zezwolenie na pracę. Najprościej sytuacja wygląda, gdy polski pracodawca chce zatrudnić cudzoziemca z jednego z krajów UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii. W tym przypadku nie są wymagane żadne dodatkowe formalności (obywatele wyżej wymienionych państw traktowani są na polskim rynku pracy jak Polacy). Podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest sprawdzenie legalnego pobytu cudzoziemca. Pracodawcy powinni również wiedzieć, że kopię takiego dokumentu należy przechowywać przez cały okres pracy cudzoziemca. Jeżeli ważność dokumentu się skończy, a cudzoziemiec nie uzyska kolejnego tytułu do pobytu, zatrudnienie w tym okresie (po zakończeniu ważności dokumentu pobytowego) również będzie nielegalne.
Zezwolenia na pracę w Polsce
Przedsiębiorca, który ma firmę w Polsce i chce zatrudnić cudzoziemca spoza UE, EOG lub Szwajcarii, musi najpierw uzyskać zezwolenie na wykonywanie przez niego pracy typu A lub B. Zezwolenie typu A jest wydawane dla cudzoziemca wykonującego pracę na terytorium Polski, na podstawie umowy z podmiotem (pracodawcą), którego siedziba, miejsce zamieszkania lub oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium Polski.
Cudzoziemiec nie może rozpocząć pracy, jeśli nie ma zezwolenia. Jeśli masz trudności ze złożeniem wniosku w formie elektronicznej, możesz zgłosić się do właściwego urzędu. Automat biletowy w wyznaczonych przez urząd godzinach wydaje numerki, które wyznaczają kolejność obsługi interesantów. Automat wydaje tyle numerków, ilu zainteresowanych w danym dniu jest w stanie obsłużyć urząd. Osoby, które nie zdążą zarejestrować się w systemie kolejkowym - nie zostaną w danym dniu obsłużone, dlatego warto nie odkładać wizyty na „koniec dnia pracy” urzędu. Zazwyczaj powinieneś pobrać tyle numerków, ile wniosków chcesz złożyć.
Można również składać wnioski za pośrednictwem platformy internetowej, do której odnośnik będzie znajdować się na stronie internetowej urzędu wojewódzkiego. Po utworzeniu swojego profilu, możesz spośród dostępnych terminów wizyt w urzędzie (do wyboru dzień i godzina) zarezerwować ten, który najbardziej Ci odpowiada na złożenie wniosku. Konto w systemie teleinformatycznym może założyć osoba upoważniona do reprezentowania pracodawcy.
Zezwolenie na pracę typu A oraz B wydawane jest w formie decyzji administracyjnej. Opłatę należy wpłacić na konto urzędu wojewódzkiego, do którego składasz wniosek o zezwolenie. Okres oczekiwania na decyzję nie przekracza miesiąca. Jeśli wojewoda wydał decyzję odmawiającą wydania zezwolenia na pracę, można się od niej odwołać. Odwołanie składa się do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, za pośrednictwem wojewody, który wydał decyzję.
Pracodawca jest obowiązany do przekazania urzędowi kopii umowy zawartej z cudzoziemcem przed powierzeniem pracy.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks pracy. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. O świadczeniach rodzinnych. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. W sprawie szczegółowych warunków realizacji niektórych zadań rodziny.
Wszystko, co musisz wiedzieć o zezwoleniach na pracę na Słowacji w 2025 roku
Zatrudnienie nowego pracownika z innego kraju wymaga dopełnienia szeregu formalności urzędowych. Co zatem trzeba zrobić, aby zatrudnianie cudzoziemców przebiegło sprawnie i co najważniejsze - legalnie? Przygotowaliśmy poradnik, w którym wyjaśniamy, jak zatrudnić cudzoziemca i przygotować oświadczenie o powierzeniu pracy.
Jeśli zamierzasz zatrudniać cudzoziemców w swojej firmie, możesz skorzystać ze wsparcia agencji zatrudnienia. W Gi Group realizujemy projekty związane z zatrudnieniem pracowników z zagranicy, zarówno pracowników z Ukrainy, jak i z dalszych kierunków jak Filipiny, Kolumbia, Nepal czy Indonezja. Kompleksowo zajmujemy się rekrutacją, zatrudnieniem oraz obsługą zatrudnionych cudzoziemców.
Jakie dokumenty uprawniają do pobytu w RP? Jeżeli chodzi o pobyt długoterminowy, są to: wiza krajowa typu D oraz zezwolenie na pobyt m.in. Pobyt krótkoterminowy zapewniają przede wszystkim paszport lub paszport biometryczny - w przypadku państw, których obywatele są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich na pobyt nie dłuższy niż 90 dni w okresie 180 dni. Ponadto cudzoziemiec może przebywać w Polsce w ramach pobytu krótkoterminowego (90 dni w ciągu 180 dni), jeżeli posiada wizę Schengen typu C wydaną przez polski organ, wizę Schengen typu C wydaną przez inne państwo obszaru Schengen, dokument pobytowy wydany przez inne państwo obszaru Schengen (np. kartę pobytu).
Pieczątka (odcisk stempla), którą cudzoziemiec otrzymuje w paszporcie po złożeniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE, legalizuje pobyt cudzoziemca od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna. Dopiero cudzoziemiec, który ma legalny pobyt w Polsce może być legalnie zatrudniony w RP.
Polski pracodawca, który chce zatrudnić cudzoziemca przebywającego w swoim kraju i dopiero planującego przyjazd do pracy do Polski, powinien uzyskać dla niego zezwolenie na pracę / zezwolenie na pracę sezonową (zaświadczenie o wpisie wniosku do ewidencji wniosków w sprawie pracy sezonowej) lub oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Na podstawie jednego z tych dokumentów cudzoziemiec może starać się o wizę. Jeżeli cudzoziemiec po zakończeniu ważności wizy będzie chciał nadal pracować w Polsce i nie będzie chciał wyjeżdżać do swojego kraju po kolejną wizę, może w urzędzie wojewódzkim (właściwym dla miejsca swojego pobytu) złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w związku z pracą (tzw. karta pobytu). Warto również sprawdzić, czy cudzoziemiec, który przebywa w Polsce legalnie nie jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, np. ze względu na to, że jest absolwentem polskiej szkoły ponadpodstawowej lub studiów stacjonarnych na polskiej uczelni. Jeżeli jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, można go zatrudnić tak jak obywatela polskiego.
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których zezwolenie na pracę wydaje się bez znaczenia.
tags: #zatrudnienie #cudzoziemca #slowacji