Ciąża to wyjątkowy stan, który może wiązać się z różnymi dolegliwościami, a nawet powikłaniami. W takich sytuacjach zwolnienie lekarskie (L4) dla kobiety w ciąży staje się nie tylko koniecznością, ale przede wszystkim prawem chronionym przez polskie prawo pracy i ubezpieczeń społecznych. Prawo bierze pod uwagę fakt, że samopoczucie ciężarnej pracownicy jest najważniejsze, dlatego też przysługuje jej w takim przypadku płatne zwolnienie lekarskie.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak długo kobieta w ciąży może być na L4?
- Kto wypłaca świadczenie za okres przebywania na L4 w ciąży?
- Ile płatne jest L4 w ciąży?
Wiele kobiet w ciąży decyduje się na kontynuowanie pracy zawodowej do ostatnich chwil przed porodem. Jednakże, ze względów zdrowotnych, wiele z nich przechodzi na L4 w ciąży. W tym okresie pracownica jest pod szczególną ochroną prawa.
L4 w ciąży - kiedy można iść na zwolnienie lekarskie?
Sam fakt bycia w ciąży nie uprawnia automatycznie do pójścia na zwolnienie lekarskie. Jeśli kobieta, która spodziewa się dziecka, źle się czuje lub istnieją ku temu wskazania medyczne, powinna zgłosić się do lekarza, który oceni jej stan zdrowia i w razie potrzeby wypisze L4. Na tej podstawie przysługuje jej wtedy płatna przerwa w pracy.
Lekarze wystawiają L4 w przypadku ciąży przebiegającej z powikłaniami, gdy istnieje ryzyko poronienia, lub gdy praca, jaką wykonuje ciężarna kobieta, jest zbyt obciążająca fizycznie lub psychicznie, by ją kontynuować. O zasadności zwolnienia lekarskiego każdorazowo decyduje lekarz.
Wskazówka: Zwolnienie lekarskie w czasie ciąży przysługuje tylko kobietom ubezpieczonym, które mają wtedy prawo do zasiłku chorobowego.
Jak długo można być na L4 w ciąży?
Kobieta w ciąży może przebywać na zwolnieniu lekarskim, pobierając zasiłek chorobowy przez maksymalnie 270 dni, co odpowiada 9 miesiącom. L4 przysługuje do dnia poprzedzającego poród, a zaraz po nim rozpoczyna się urlop macierzyński. Jak widać, kobieta w ciąży ma prawo do znacznie dłuższego okresu pobierania zasiłku chorobowego niż inni pracownicy, dla których standardowy czas przebywania na zwolnieniu wynosi maksymalnie 182 dni.
Pracownica ma prawo do wykorzystania 270 dni zwolnienia lekarskiego, co w praktyce daje 9 miesięcy. Może się więc zdarzyć tak, że cały okres ciąży pracownica przebywa na zwolnieniu. Co ważne, ma ona prawo do takiego okresu zwolnienia bez względu na to, czy choroba jest, czy nie jest bezpośrednio związana z ciążą. Oznacza to, że zwolnienie nie musi być wystawione jedynie przez lekarza ginekologa; równie dobrze może je wystawić internista, na przykład z powodu przeziębienia. Ważne jest to, że jeżeli choroba przypada w trakcie ciąży, pracownica zachowuje prawo do 100% świadczenia chorobowego.
Maksymalna długość zwolnienia lekarskiego z powodu ciąży wynosi 270 dni.
Kiedy można iść na L4 w ciąży w nowej pracy?
Jeśli kobieta była ubezpieczona, pracując na poprzednim stanowisku, a przechodząc do nowej pracy nadal opłaca składki na ubezpieczenie chorobowe, może iść na L4 w dowolnym momencie, jeśli tylko lekarz orzeknie, że taka jest konieczność. Zgodnie z Art. 4 ust. 1 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczona nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu, lub po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczona dobrowolnie.
Prawo do ubezpieczenia chorobowego nabywa się po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. W takim przypadku na L4 w ciąży można przejść po miesiącu od momentu rozpoczęcia opłacania składek. Jeśli przerwa w posiadaniu ubezpieczenia chorobowego nie przekroczyła 30 dni, do okresu tego wlicza się również dni z poprzedniego ubezpieczenia.
L4 w ciąży - ile płatne i kto za nie płaci?
Pracownicom w ciąży, będącym na zwolnieniu lekarskim, przysługuje 100% średniego miesięcznego wynagrodzenia. Mimo że zasiłek chorobowy wypłacany jest pracownikom zazwyczaj w wysokości 80% pensji, to kobieta w ciąży otrzyma całość tej kwoty. Aby możliwe było prawidłowe zidentyfikowanie zwolnienia lekarskiego jako choroby przypadającej w okresie ciąży, konieczne jest zamieszczenie na nim kodu literowego B. Brak kodu B na zwolnieniu, pomimo wiedzy pracodawcy o stanie pracownicy, będzie skutkował obniżeniem wysokości zasiłku do 80%.
Wysokość zasiłku chorobowego dla ciężarnej będzie zawsze wynosiła 100% wynagrodzenia. Zwolnienie lekarskie dla kobiety w ciąży może być wystawione nie tylko przez ginekologa, ale też przez internistę czy lekarza innej specjalizacji.
L4 w ciąży - jak obliczyć?
Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, zgodnie z art. 36 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Ta zasada odnosi się również do pracownic w ciąży - chorobowe w ciąży to 100% średniego (przeciętnego) wynagrodzenia chorobowego, wypłaconego pracownicy za okres ostatniego roku. Jeżeli pracownica była ubezpieczona krócej niż rok, pod uwagę bierze się średnie miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe trwania ubezpieczenia. Wlicza się do niego również premie oraz wynagrodzenie za np. pracę w godzinach nadliczbowych.
Do ustalenia podstawy zasiłku chorobowego, zgodnie z ustawą, najczęściej bierze się pod uwagę pełne 12 miesięcy poprzedzające okres zwolnienia lekarskiego (w przypadku osób zatrudnionych min. 12 miesięcy). Dla osób zatrudnionych krócej stosuje się inny system wyznaczania okresu branego pod uwagę przy określaniu wysokości zasiłku chorobowego. Do podstawy zasiłku chorobowego zalicza się nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, lecz także inne premie, dodatki czy nagrody, od których były odprowadzane składki na ubezpieczenie chorobowe.
Składniki zaliczane do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego to między innymi:
- Premia uznaniowa (miesięczna, kwartalna, roczna).
- Wynagrodzenie za czas urlopu.
- Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe.
- Ekwiwalent za pracę w nocy.
Jak policzyć wynagrodzenie chorobowe „na piechotę” | BRANŻA TRANSPORTOWA
L4 w ciąży - kto płaci?
Zasady są takie, że przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy pracownica w ciąży (a także każdy inny pracownik) otrzymuje wynagrodzenie chorobowe, za którego wypłatę odpowiedzialny jest pracodawca. Po upływie tego czasu obowiązek wypłaty świadczenia (zasiłku chorobowego) przechodzi na ZUS. Jeśli kobieta w ciąży jest zatrudniona na umowie zleceniu, wypłatą zasiłku chorobowego zajmuje się ZUS przez cały okres, w którym pracownica jest niezdolna do pracy.
Jeżeli pracodawca zatrudnia więcej niż 20 pracowników, w dalszym ciągu to on wypłaca zasiłek, gdyż jest do tego zobowiązany jako płatnik zasiłków. Jeśli pracodawca jest płatnikiem zasiłków, to on będzie wypłacał w imieniu ZUS-u zasiłek chorobowy, o który zostanie pomniejszona kwota składek do zapłaty w rozliczeniu ZUS DRA. W dużych firmach zasiłek chorobowy w czasie ciąży wypłacany jest przez ZUS, ale za pośrednictwem pracodawcy. Przelew wynagrodzenia następuje więc nadal z konta pracodawcy, który uzyskuje później zwrot z ZUS za wypłacony zasiłek.
Jeśli kobieta prowadzi własną działalność gospodarczą, a otrzymuje zwolnienie L4 w ciąży, prawo do zasiłku chorobowego przysługuje jej jedynie, jeśli zdecydowała się na opłacanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Kiedy ZUS wypłaca L4 w ciąży?
ZUS powinien wypłacić zasiłek chorobowy za L4 w ciąży niezwłocznie, a dokładnie nie później niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnienia do zasiłku. Odkąd funkcjonują e-zwolnienia, czyli elektroniczne L-4, cała procedura związana ze zwolnieniami i świadczeniami powinna się skracać.
Zasiłek chorobowy otrzymujemy od 34. dnia niezdolności do pracy. Świadczenie wypłacane jest ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Ochrona pracownicy w ciąży
Zgodnie z art. 177 Kodeksu pracy, pracodawca nie może prowadzić przygotowań do wypowiedzenia ani rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy z kobietą w ciąży, a także nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.
Pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę (na czas nieokreślony lub na czas określony dłuższy niż wyznaczony termin porodu) z ciężarną pracownicą oraz w okresie trwania jej urlopu macierzyńskiego. Przepis ten nie ma jednak zastosowania do umów zawartych na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca oraz umów na zastępstwo. Umowy zawarte na czas określony lub okres próbny przekraczający jeden miesiąc, które uległyby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, automatycznie ulegają przedłużeniu do daty porodu.
Jeśli pracownica otrzymała wypowiedzenia od pracodawcy, a zajdzie w ciążę w tym okresie, zostanie ono uznane za bezskuteczne. Do pisma pracownicy odwołującego się od tej decyzji należy dołączyć zaświadczenie lekarskie, które potwierdza ciążę i wskazujące jej datę początkową. W takim przypadku pracodawca ma obowiązek cofnąć złożone oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, a zatrudnienie pracownicy w ciąży jest kontynuowane.
Kontrola ZUS pracownicy a zwolnienie lekarskie w trakcie ciąży
Często dokonywana jest kontrola pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim. Dotyczy to również kobiet przebywających na zwolnieniu z powodu ciąży. Głównym celem zwolnienia lekarskiego jest usprawiedliwienie nieobecności pracownika w pracy w czasie choroby. Pracodawca oraz ZUS mają prawo przeprowadzić niezapowiedzianą kontrolę w celu ustalenia, czy pracownik wykorzystuje zwolnienie lekarskie L4 w ciąży zgodnie z jego przeznaczeniem. Ustalenie konkretnego miejsca przebywania w czasie choroby pracownika oraz czynności przez niego wykonywanych jest podstawą do zmniejszenia lub całkowitego odebrania zasiłku chorobowego, zwłaszcza jeśli zostanie udowodnione, że w trakcie zwolnienia lekarskiego pracownik wykonuje inną pracę zarobkową.
Ciężarna na L4 powinna także powiadomić ZUS lub jednostkę wypłacającą jej zasiłek chorobowy o zmianie miejsca pobytu w trakcie zwolnienia, po wcześniejszym skonsultowaniu się z lekarzem prowadzącym. Jeśli lekarz prowadzący ciążę nie widzi przeciwwskazań, kobieta przebywająca na zwolnieniu L4 może w okresie oczekiwania na poród podjąć lub kontynuować edukację na studiach podyplomowych czy szkoleniach. Dotyczy to jednak wyłącznie L4 wystawionych z kodem B.
W trakcie zwolnienia L4 w ciąży nie wolno pracować, nawet zdalnie, w domu. Jeżeli lekarz prowadzący nie widzi przeciwwskazań do zmiany miejsca pobytu ciężarnej, może ona wyjechać za granicę, decydując się na to nawet w trakcie przebywania na zwolnieniu dostarczonym już do pracodawcy. Ma ona jednak obowiązek dostarczyć do ZUS lub płatnika składek pisemną informację o zmianie miejsca pobytu.
Spodziewająca się dziecka pracownica może przebywać na zwolnieniu L4 w ciąży maksymalnie przez 270 dni. W tym czasie przysługuje jej zasiłek za czas choroby w ciąży w wysokości 100% dotychczasowej pensji. Prawo do zasiłku w trakcie zwolnienia L4 w ciąży przysługuje, jeśli pracodawca ciężarnej opłaca jej składkę chorobową, niezależnie od tego, czy zatrudniona jest na umowie o pracę czy na umowie-zleceniu.
tags: #czy #pracodawca #moze #zwlekac #z #wyplata