Wprowadzenie do referendum strajkowego
Referendum strajkowe stanowi kluczowy etap w procesie rozwiązywania sporów zbiorowych, poprzedzający ewentualną akcję strajkową. Zgodnie z przepisami ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, strajk zakładowy może zostać ogłoszony przez organizację związkową po uzyskaniu zgody większości głosujących pracowników. Ważne jest, aby w głosowaniu wzięło udział co najmniej 50% pracowników zakładu pracy oraz osób wykonujących pracę zarobkową, ale niebędących pracownikami w ścisłym tego słowa znaczeniu (np. usługodawcy, osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą).
Przepisy ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych precyzyjnie określają etapy rozwiązywania sporów zbiorowych. Postępowanie mediacyjne jest obligatoryjne - musi zostać przeprowadzone po impasie rokowań. Mediacja jest również procedurą, która poprzedza inne metody rozstrzygania sporów zbiorowych: akcję strajkową lub postępowanie przed kolegium arbitrażu społecznego, w przypadku nieskorzystania z prawa do strajku.
Akcje protestacyjne i strajki są często postrzegane jako najbardziej widowiskowe formy działalności związkowej. Nie są one jednak spontanicznymi zrywami, lecz finałem formalnej procedury, która wymaga przejścia przez określone etapy prawne.
Termin przeprowadzenia referendum strajkowego
Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych nie daje jednoznacznej odpowiedzi co do optymalnego terminu przeprowadzenia referendum strajkowego. Jedynym pewnikiem jest to, że zgoda załogi musi być uzyskana przed ogłoszeniem strajku, co wynika wprost z art. 20 ust. 3 ustawy. Ogłoszenie strajku powinno nastąpić co najmniej 5 dni przed jego rozpoczęciem, co oznacza, że referendum powinno odbyć się do tego terminu.
Jednocześnie, zgodnie z art. 15 ustawy, nieosiągnięcie porozumienia w postępowaniu mediacyjnym uprawnia do podjęcia akcji strajkowej. Oznacza to, że dopiero brak porozumienia przed mediatorem daje organizacji związkowej prawo do podjęcia kroków zmierzających bezpośrednio do akcji strajkowej.
W praktyce organizacje związkowe często przeprowadzają referenda strajkowe w trakcie mediacji, a nawet przed jej rozpoczęciem, np. na etapie rokowań. Takie działanie jest jednak powszechnie uznawane za nieprawidłowe.
Referendum w czasie mediacji - kontrowersje i argumenty
Kwestia przeprowadzania referendum strajkowego w czasie mediacji budzi wiele kontrowersji. Z jednej strony, niektóre głosy doktryny wskazują, że dopiero nieosiągnięcie porozumienia przed mediatorem uprawnia organizację związkową do podjęcia referendum strajkowego. Wynika to z wykładni funkcjonalnej przepisów, które umiejscawiają referendum w kontekście dalszych etapów sporu zbiorowego, po mediacji.
Argumentuje się, że pracownicy decydujący w referendum o kwestiach będących przedmiotem mediacji mogą nie mieć pełnego obrazu sytuacji. Stanowiska stron w trakcie mediacji mogą ulec zmianie, a strony mogą nawet zakończyć spór podpisaniem porozumienia. Przeprowadzenie referendum w trakcie procedur pokojowych narusza ich polubowny charakter.
Dodatkowo, przeprowadzenie referendum na wczesnym etapie sporu, np. na etapie rokowań, może służyć jedynie demonstracji siły związkowej, nie uwzględniając w pełni stanowiska pracodawcy i argumentów przemawiających przeciwko realizacji żądań związkowych.
Legalność referendum strajkowego i kontrola wyników
Mimo że ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych nie przewiduje wprost możliwości weryfikacji wyników referendum przez pracodawcę, sąd jest uprawniony do badania prawidłowości jego przeprowadzenia w ramach postępowania dotyczącego legalności strajku. Jest to istotne dla ustalenia, czy strajk miał charakter legalny.
Brak możliwości zweryfikowania wyników referendum przez pracodawcę jest krytykowany, ponieważ może prowadzić do wątpliwości co do ich prawdziwości, erozji zaufania między stronami sporu i poczucia bezkarności wśród działaczy związkowych.
Nowe propozycje zmian w przepisach dotyczących sporów zbiorowych
Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej pracuje nad nową ustawą o sporach zbiorowych, która ma wprowadzić szereg zmian. Jedną z kluczowych nowości jest możliwość przeprowadzenia referendum strajkowego już na etapie rokowań lub mediacji, a także możliwość uprzedniego badania legalności samego referendum, a nie tylko sporu.
Projekt zakłada również wprowadzenie możliwości prowadzenia sporu z podmiotem dominującym w grupie kapitałowej, co ma ułatwić związkom zawodowym dochodzenie swoich praw wobec firm, w których decyzyjność znajduje się w spółce matce.
Wprowadzone zostaną również krótsze terminy dla pracodawcy na udzielenie informacji o innych organizacjach związkowych oraz na powiadomienie o liczbie osób wykonujących pracę zarobkową, co ma usprawnić prowadzenie sporu.
Donald Tusk w ostrych słowach, że nie pozwoli na POLEXIT. Wskazał wrogów Polski.
Kontrowersje wokół proponowanych zmian
Proponowane zmiany budzą jednak kontrowersje. Pracodawcy wskazują na prozwiązkowy charakter nowych regulacji i obawiają się wzrostu liczby sporów zbiorowych. Krytykowana jest m.in. brak możliwości sądowej kontroli legalności wszczynania sporów oraz przepisy ułatwiające strajki ostrzegawcze.
Związkowcy z kolei wskazują, że nowe przepisy nie rozwiązują wszystkich problemów, np. nadal pozbawieni prawa do strajku są pracownicy organów władzy państwowej, a brak alternatywnych mechanizmów rekompensujących to ograniczenie.
Podsumowanie
Referendum strajkowe jest ważnym narzędziem w rękach pracowników i organizacji związkowych, jednak jego przeprowadzenie wymaga ścisłego przestrzegania przepisów ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Choć prawo nie precyzuje jednoznacznie terminu jego przeprowadzenia, większość ekspertów skłania się ku stanowisku, że powinno ono nastąpić po zakończeniu mediacji, aby pracownicy mieli pełny obraz sytuacji i mogli podjąć świadomą decyzję.
Zmiany w przepisach dotyczące sporów zbiorowych mają na celu usprawnienie procedur i zwiększenie uprawnień związków zawodowych, jednak budzą obawy o zachowanie równowagi między interesami pracodawców a pracowników.
tags: #czy #powinno #sie #przeprowadzic #referendum #przed