Kwestie związane z urlopem macierzyńskim i zasiłkiem dla kobiet w ciąży oraz wychowującej dziecko mogą być niejasne, zwłaszcza w kontekście umów cywilnoprawnych. Kobiety w ciąży są szczególnie chronione przez przepisy prawa pracy, o ile pozostają w zatrudnieniu na umowę o pracę. W okresie okołoporodowym i po urodzeniu dziecka przysługuje im między innymi urlop macierzyński. Powstaje pytanie, czy takie same uprawnienia mają rodzice zatrudnieni na umowie zlecenie. Przepisy regulujące kwestię udzielania urlopów macierzyńskich znajdują się w ustawie Kodeks pracy i dotyczą one wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Jednakże, mimo braku możliwości skorzystania z urlopu macierzyńskiego w rozumieniu Kodeksu pracy, istnieje prawo do zasiłku macierzyńskiego pod pewnymi warunkami dla osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia.
Podstawa prawna umowy zlecenia
Umowa zlecenie, mimo iż nie jest uregulowana w Kodeksie pracy, często stanowi podstawę zatrudnienia. Instytucja umowy zlecenia jest uregulowana w Kodeksie cywilnym. Przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Ważne jest wykonywanie na rzecz zleceniodawcy pracy, która niekoniecznie prowadzi do określonego rezultatu. Umowa zlecenie powinna być zawarta na piśmie i podpisana przez obie strony - zleceniobiorcę i zleceniodawcę. Jej zaletą jest swoboda w zakresie ustalenia miejsca, czasu i sposobu wykonywania zadania, inaczej niż w umowie o pracę. Zleceniodawca ma jednak obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków wykonywania obowiązków zleceniobiorcy. W przypadku umów zleceń, jeśli nie ustalono inaczej, zleceniobiorca ma możliwość rozwiązania umowy z dnia na dzień. Nie można w stosunku do niego stosować kar porządkowych. Należy wskazać, że zleceniobiorca nie korzysta z urlopów wypoczynkowych ani wynagrodzenia za okres choroby, chyba że strony uregulowały coś indywidualnie w treści umowy.
Składki odprowadzane na podstawie umowy zlecenia
Za zleceniobiorcę zleceniodawca odprowadza do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych następujące składki: na ubezpieczenie emerytalne, na ubezpieczenie rentowe, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na ubezpieczenie wypadkowe. Wymienione ubezpieczenia są obowiązkowe. W zakresie ubezpieczeń nieobligatoryjnych pozostaje ubezpieczenie chorobowe. Aby z niego skorzystać, niezbędne jest jednak objęcie zleceniobiorcy obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalno-rentowymi. Warto pamiętać, że w przypadku gdy zleceniobiorca jest równocześnie zatrudniony na podstawie umowy o pracę i ma w niej zagwarantowane co najmniej minimalne wynagrodzenie, wówczas to tamten pracodawca odprowadza składki na ubezpieczenie emerytalne oraz rentowe i nie musi tego robić zleceniodawca. Uczniowie i studenci do 26. roku życia nie podlegają ubezpieczeniom w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, nie są za nich odprowadzane składki. Składki są odprowadzane od wskazanego w umowie wynagrodzenia.
Urlop macierzyński zleceniobiorcy - wymiar i zasiłek
Osobie zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia nie przysługuje urlop macierzyński ani rodzicielski w rozumieniu Kodeksu pracy - takie uprawnienie przeznaczone jest wyłącznie dla pracujących w ramach stosunku pracy. Należy jej się jednak tzw. „urlop macierzyński zleceniobiorcy”. Zleceniobiorczyni może otrzymać zasiłek macierzyński za czas określony przepisami jako okres wspomnianych urlopów. Warunkiem jest, aby w dniu porodu była zgłoszona do ubezpieczenia chorobowego. Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczonej przysługuje zasiłek macierzyński, jeśli w czasie ubezpieczenia chorobowego urodziła dziecko, przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 14 lat i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia, lub przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej dziecko w wieku do 7 (lub 10) roku życia.
Czas trwania zasiłku macierzyńskiego przysługującego zleceniobiorczyni zależy od liczby urodzonych przy jednym porodzie dzieci (lub dzieci przyjętych na wychowanie) i wynosi odpowiednio:
- 20 tygodni - w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie jednego dziecka przy jednym porodzie;
- 31 tygodni - w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie dwojga dzieci przy jednym porodzie;
- 33 tygodni - w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie trojga dzieci przy jednym porodzie;
- 35 tygodni - w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie czworga dzieci przy jednym porodzie;
- 37 tygodni - w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.
Po okresie urlopu macierzyńskiego zleceniobiorczyni przysługuje także prawo do urlopu rodzicielskiego. Aby z niego skorzystać, najpierw należy w całości wykorzystać urlop macierzyński. Czas trwania urlopu rodzicielskiego również jest uzależniony od liczby dzieci urodzonych przy porodzie i wynosi:
- 41 tygodnie w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie jednego dziecka;
- 43 tygodnie w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie dwojga lub większej liczby dzieci podczas porodu;
- 38 tygodni, w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec, którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10 roku życia albo dziecko w wieku do 14 roku życia i wystąpiono do sądu w sprawie jego przysposobienia.
Jeżeli dziecko posiada zaświadczenie o którym mowa w ustawie o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego przysługuje w wymiarze do:
- 65 tygodni, w przypadku urodzenia jednego dziecka;
- 67 tygodni, w przypadku urodzenia dwojga lub większej liczby dzieci podczas porodu.
- 62 tygodni, w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10 roku życia albo dziecko w wieku do 14 roku życia i wystąpiono do sądu w sprawie jego przysposobienia.
Ze wskazanego wymiaru urlopu rodzicielskiego każdemu z rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Stąd też na zadane w nagłówku pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej - kobiecie świadczącej pracę na podstawie umowy zlecenia, za którą odprowadzane są składki obowiązkowe i dodatkowo podlega ona, na swój własny wniosek, ubezpieczeniu chorobowemu, przysługuje urlop macierzyński zleceniobiorcy.
Zasiłek macierzyński. Czy warto podnieść składki ZUS?
Wysokość zasiłku macierzyńskiego w przypadku zleceniobiorcy
Zasiłek macierzyński przysługuje zleceniobiorczyni w czasie urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego, a wypłacany jest co miesiąc przez ZUS. Stanowi on 100% podstawy wymiaru zasiłku, czyli średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy pracy. Jeśli umowa zlecenie wykonywana była krócej niż 12 miesięcy, to do średniej uwzględnia się tylko te pełne miesiące, w których umowa była rzeczywiście realizowana. Podstawę wymiaru stanowi średnia podstawa wymiaru składki chorobowej z 12 pełnych miesięcy poprzedzających miesiąc porodu. Jeśli umowa trwała krócej niż rok, średnia uwzględnia tylko miesiące, gdy umowa była rzeczywiście wykonywana lub wynagrodzenie brutto z jednego miesiąca, gdy umowa zawarta została tylko miesiąc przed porodem.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego, za czas urlopu rodzicielskiego jest zaś uzależniona od momentu złożenia wniosku o skorzystanie z tego urlopu:
- 100 proc. podstawy wymiaru - przysługuje, jeżeli kobieta nie zamierza skorzystać z urlopu rodzicielskiego; 100 proc. zasiłku przysługuje przez cały okres urlopu macierzyńskiego;
- 80 procent podstawy wymiaru - przysługuje, jeżeli kobieta po urodzeniu dziecka będzie wnioskowała o urlop rodzicielski; wniosek musi złożyć nie później niż 21 dni po porodzie; 80 proc. podstawy wymiaru przysługuje podczas urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego;
- 60 procent podstawy wymiaru - przysługuje, jeżeli kobieta przekroczy 21-dniowy termin złożenia wniosku o urlop rodzicielski; 100 proc. zasiłku przysługuje podczas urlopu macierzyńskiego, a 60 proc. podczas urlopu rodzicielskiego.
Wysokość przysługującego ojcu w trakcie urlopu ojcowskiego wynosi 100%. Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego pracownika to przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop albo - przy krótszym okresie ubezpieczenia - pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
Czy ojcu-zleceniobiorcy przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego - ojcowskiego?
Ojciec dziecka, który pracuje na podstawie umowy zlecenia, może skorzystać z zasiłku macierzyńskiego za czas określony przepisami Kodeksu pracy jako czas urlopu ojcowskiego. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy ojcu przysługuje urlop ojcowski w wymiarze do 2 tygodni. Można z niego skorzystać, jeśli dziecko nie ukończyło 12 miesięcy lub nie upłynęło 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka i nie dłużej niż do ukończenia przez nie 14 roku życia. Ojciec-zleceniobiorca musi mieć ubezpieczenie chorobowe, aby skorzystać z tej możliwości. Następnie niezbędne jest złożenie wniosku o urlop ojcowski w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Zleceniodawca obowiązany jest udzielić tego urlopu. 2 tygodnie urlopu ojcowskiego może być wykorzystane jednorazowo lub nie więcej niż w dwóch częściach, które muszą być równe - po 1 tygodniu. Również w tym zakresie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej na zadane w nagłówku pytanie.
Zasiłek macierzyński po umowie zlecenie - podsumowanie
Kobieta świadcząca pracę na umowie zlecenie/o świadczenie usług, za którą odprowadzane są składki obowiązkowe i dodatkowo podlega ona, na swój własny wniosek, ubezpieczeniu chorobowemu, ma prawo do zasiłku macierzyńskiego. Jeśli jest uczniem lub studentem do 26 roku życia, nie ma takiego prawa, gdyż nie płaci składek do ZUS. Podstawowym warunkiem pobierania jest podleganie ubezpieczeniu chorobowemu. W przypadku umowy o pracę ma ono charakter obowiązkowy, a przy umowie zlecenia dobrowolny. Zasiłek macierzyński zostanie przyznany kobiecie na zleceniu, jeśli była ubezpieczona w dniu porodu, czyli była wtedy zatrudniona na podstawie umowy zlecenia. Jeśli umowa wygaśnie przed urodzeniem się dziecka, prawo nie chroni kobiety - nie przysługuje jej więc zasiłek. Natomiast jeśli umowa wygaśnie już po urodzeniu dziecka - wypłatę świadczenia za pracodawcę przejmuje ZUS. Przy umowie zlecenia nie obowiązuje okres wyczekiwania - kobieta zatrudniona na zleceniu otrzyma zasiłek macierzyński od pierwszego dnia ubezpieczenia. Wystarczy, że osoba wykonująca pracę na podstawie umowy-zlecenia i zgłoszona do ubezpieczenia chorobowego urodzi dziecko, a otrzyma zasiłek macierzyński bez względu na długość okresu, w jakim opłacała składki.
Pobieranie zasiłku macierzyńskiego stanowi odrębny tytuł do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Oznacza to, że w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego osoba podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania tego zasiłku. Nie jest natomiast objęta ubezpieczeniami chorobowym, wypadkowym i zdrowotnym. Pobieranie zasiłku macierzyńskiego jest tytułem, który - pod względem ubezpieczeniowym - ma pierwszeństwo przed umową zlecenia. Oznacza to, że osoba pobierająca zasiłek macierzyński, która jednocześnie wykonuje umowę zlecenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu pobierania zasiłku. Z tytułu umowy zlecenia obowiązkowa jest dla niej tylko składka zdrowotna. Jeśli chce, może przystąpić ze zlecenia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. W przypadku podjęcia takiej decyzji ubezpieczenie wypadkowe będzie obowiązkowe.
Umowa zlecenie wykonywana przez osobę pobierającą zasiłek macierzyński stanowi tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Bez wpływu na wysokość pobieranego zasiłku macierzyńskiego pozostaje dodatkowe zatrudnienie w okresie urlopu macierzyńskiego w przypadku świadczenia pracy w ramach umowy zlecenia.
tags: #czy #jest #platne #macierzynskie #jesli #skonczylo