Stawka referencyjna POLONIA (ang. Polish Overnight Index Average) to średnia ważona stawka oprocentowania jednodniowych depozytów w złotych na polskim rynku międzybankowym. Jest to średnia stopa procentowa, po której banki udzielają sobie nawzajem pożyczek na jeden dzień (overnight).
Po latach dyskusji o przyszłości WIBOR-u i konieczności jego zastąpienia bardziej przejrzystym wskaźnikiem, stawka referencyjna POLONIA wraca do gry jako jeden z potencjalnych kandydatów do większej roli na rynku finansowym. Stawka POLONIA to temat, który regularnie powraca w kontekście reformy wskaźników referencyjnych i zastąpienia WIBOR-u. Choć nie stała się jego bezpośrednim następcą, wciąż odgrywa istotną rolę w systemie finansowym i polityce pieniężnej NBP.
Czym różni się POLONIA od WIBOR-u?
W przeciwieństwie do WIBOR-u, stawka POLONIA opiera się na rzeczywistych transakcjach, a nie deklaracjach banków. Jest to kluczowa różnica, która wpływa na jej obiektywność i wiarygodność. Stawka referencyjna Polonia obliczana jest na podstawie stawek oraz kwot transakcji przeprowadzonych do godz. 16, pokazuje więc stan rynku depozytów w krótkim terminie O/N o wiele lepiej od stawki WIBOR, która ustalana jest o godz. 11, co w tym przypadku ma duże znaczenie.
Istotną różnicą między stawką POLONIA a WIBOR jest godzina przekazywania informacji do podmiotu publikującego wysokość stawki. Późniejsza godzina publikacji stawki POLONIA sprawia, że jest ona bardziej obiektywna, ponieważ bazuje na transakcjach z całego dnia, a nie z jego połowy.
Uczestnicy Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA, mają obowiązek przesłania do NBP do godziny 16:45 informacji na temat złożonych oraz przyjętych przez nie w danym dniu roboczym niezabezpieczonych depozytów międzybankowych o terminie O/N. W tej chwili stawka POLONIA opisuje średnio 57 proc. zawartych transakcji międzybankowych. Do indeksu liczą się więc codzienne transakcje O/N na średnio 3.5 mld PLN.
POLONIA jest więc obliczana jako średnia ważona ze stawek oraz kwot transakcji przekazanych przez uczestników rynku. W dniu Fixingu do godziny 16:45 każdy uczestnik zobowiązany jest do przekazania NBP wykazu transakcji zawartych i przesłanych do rozliczenia w danym dniu do godziny 16:30 na termin O/N. Skalkulowana w ten sposób stawka jest publikowana w serwisie informacyjnym NBP o godzinie 17:00.
W tej chwili stawka POLONIA opisuje średnio 57% zawartych transakcji międzybankowych. Do indexu liczą się wiec codzienne transakcje O/N na średnio 3.5 mld PLN. Pozostałe transakcje zawarte pomiędzy podmiotami nie będącymi uczestnikami fixingu nie wliczają się do fixingu.
Pierwsze doświadczenia ze stawką WIBOR wykorzystywaną przy zawieraniu transakcji OIS nie były dobre. Stawka WIBOR O/N, ale także wszystkie inne stawki referencyjne pokazują stan rynku o godzinie 11 tej. O ile w przypadku dłuższych terminów jest to wystarczające, to w przypadku transakcji O/N taka stawka nie oddaje dobrze tego, co się działo na rynku w ciągu dnia. Stawki O/N z reguły cechują się dużą zmiennością i jedno kwotowanie z godziny 11 tej to za mało, aby oddać zachowanie rynku.
Kto odpowiada za publikację stawki POLONIA?
Za publikację stawki POLONIA odpowiada NBP - Narodowy Bank Polski, który publikuje ją codziennie w serwisie „NBP Statystyka pieniężna i bankowa” ok. godz. 17:00.
Narodowy Bank Polski obejmuje funkcję Organizatora Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA, zgodnie z zawartym w dniu 23 października 2017 r. porozumieniem z ACI Polska Stowarzyszeniem Rynków Finansowych. W związku ze zmianą Organizatora Fixingu, od dnia 1 grudnia 2017 r. zaczął obowiązywać zmodyfikowany Regulamin Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA.
Narodowy Bank Polski informuje, iż z dniem 5 maja 2023 r., tj. wraz z wejściem w życie uchwały nr 24/2023 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 17 kwietnia 2023 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA” (Dz. Urz. NBP poz. 74) nastąpiła zmiana dotychczasowego Regulaminu - obowiązującego od dnia 1 grudnia 2017 r. Zmiana ta uzasadniona jest potrzebą dostosowania zapisów odnoszących się do awaryjnego sposobu przekazywania do NBP danych na potrzeby Fixingu (tj. zastąpienia faksu pocztą elektroniczną), jak również wprowadzenia dodatkowych modyfikacji o charakterze porządkowym i redakcyjnym.
Narodowy Bank Polski informuje, iż z dniem 8 września 2025 r. nastąpiło zastąpienie systemu SORBNET2 przez system SORBNET3. Zmiany te zaczęły obowiązywać od dnia 25 września 2025 r. wraz z wejściem w życie uchwały nr 32/2025 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 23 września 2025 r. zmieniającej uchwałę w sprawie wprowadzenia „Regulaminu Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA”. Treść Obwieszczenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 20 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Zarządu Narodowego Banku Polskiego w sprawie wprowadzenia „Regulaminu Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA”, uwzględniająca wprowadzone we wrześniu 2025 r. zmiany, dostępna jest w Dz. Urz. NBP z 2026 r. poz. 1.
Organizator Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA to Narodowy Bank Polski.
Potencjalne zastosowanie stawki POLONIA w kredytach hipotecznych
Premier Mateusz Morawiecki zapowiedział cztery filary wsparcia dla klientów banków. Jednym z nich jest zastąpienie wskaźnika WIBOR. - Od 1 stycznia 2023 r., razem z regulatorem rynku, ale przede wszystkim we współpracy z Sejmem, narzucimy obowiązek posługiwania się inną niż WIBOR, transparentną stawką pochodzącą z rynku międzybankowego depozytów overnight (dotyczącą transakcji jednodniowych - red.) - zapowiedział szef rządu. Może to być więc WIBOR O/N. Z nieoficjalnych informacji wynika, że możliwe jest też inne rozwiązanie, czyli zastąpienie WIBOR-u stawką POLONIA.
Prezes PFR Paweł Borys poinformował, że jeżeli nie uda się w tym terminie wypracować wskaźnika alternatywnego np. przez GPW Benchmark, to zamiast WIBORu w hipotekach będzie stosowana stawka POLONIA obliczana przez NBP. Minister rozwoju i technologii Waldemar Buda powiedział we wtorek, że byłaby to "procedura awaryjna".
Buda poinformował ponadto, że rząd może ustawowo usankcjonować stawkę POLONIA jako wskaźnik referencyjny w rozumieniu przepisów Unii Europejskiej, czyli rozporządzenia BMR, regulującego rynek wskaźników referencyjnych stopy procentowej.
Jeśli na mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego lub samodzielnych decyzji kredytodawców Stawka Referencyjna POLONIA zacznie być stosowana w kredytach hipotecznych jako element stopy procentowej rozumianej jako suma marży i indeksu, to tym samym spełniona będzie definicja legalna wskaźnika referencyjnego w rozumieniu BMR - poinformował Dyrektor Departamentu Komunikacji Społecznej UKNF Jacek Barszczewski.
KNF w prezentacji z czerwca 2019 r. podała, że stawka POLONIA nie spełniała legalnej definicji wskaźnika referencyjnego, gdyż nie była stosowana w określonych przez BMR umowach kredytu, nie była też stosowana w instrumentach finansowych lub funduszach inwestycyjnych. Jak wyjaśnia UKNF, spełnienie definicji indeksu zależy od obiektywnych cech publikowanej wartości i jest zależne od tego, w jaki sposób wartość jest ustalana przez podmiot opracowujący indeks. Z kolei spełnienie definicji wskaźnika referencyjnego zależy od tego, czy indeks jest stosowany w sposób określony w przepisach BMR - decydują o tym użytkownicy indeksu w ramach istniejących ram prawnych, a podmiot opracowujący indeks nie ma na wpływu na sposób jego stosowania. Wreszcie, nie każdy indeks jest wskaźnikiem referencyjnym, ale każdy wskaźnik referencyjny jest indeksem.
Obecnie stawka POLONIA wynosi 4,1 proc., czyli już o 1,65 pkt proc. mniej, niż WIBOR 3M. Zatem w takim stopniu zmalałoby oprocentowanie hipoteki w porównaniu do stanu obecnego i bazującego na bieżącym WIBOR 3M. Oznaczałoby to zmniejszenie wysokości raty z obecnych 2150 zł do nieco ponad 1,8 tys. zł. To oszczędność 330 zł miesięcznie, czyli blisko 4 tys. rocznie.
Polska mnie zaskoczyła - Ukrainka o życiu w Polsce
Zmiany w Regulaminie Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA
Narodowy Bank Polski informuje, iż od dnia 2 stycznia 2023 r. nastąpiły zmiany w Regulaminie Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA. Narodowy Bank Polski informuje, iż w związku ze zmianą nazwy Banku BFG SA na VeloBank SA, od dnia 10 listopada 2022 r. nastąpiła zmiana w wykazie uczestników Fixingu. W związku z decyzją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. (DPR.720.6.2021.256), na mocy której w dniu 30 września 2022 r. wszczęta została przymusowa restrukturyzacja wobec Getin Noble Bank SA oraz przeniesione zostało z dniem 3 października 2022 r. jej przedsiębiorstwo, nastąpiła zmiana w wykazie uczestników Fixingu.
Od dnia 1 grudnia 2017 r. obowiązuje zmodyfikowany Regulamin Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA. Modyfikacje wprowadzone w treści Regulaminu mają charakter porządkowy i odzwierciedlają zmianę podmiotu odpowiedzialnego za organizację Fixingu. Podmioty posiadające na dzień 30 listopada 2017 r. status Uczestnika Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA zachowają go pod warunkiem przekazania do Narodowego Banku Polskiego Deklaracji przystąpienia do Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA (stanowiącej załącznik nr 1 do Regulaminu obowiązującego od dnia 1 grudnia 2017 r.). Deklaracja powinna zostać przesłana do Narodowego Banku Polskiego do dnia 24 listopada 2017 r.
Narodowy Bank Polski informuje, iż od dnia 6 maja 2019 r. nastąpiła zmiana w wykazie uczestników Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA. W rezultacie, od dnia 6 maja 2019 r. obowiązuje nowy wykaz Uczestników Fixingu. Narodowy Bank Polski informuje, iż od dnia 15 kwietnia 2019 r. nastąpiła zmiana w wykazie uczestników Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA. W rezultacie, od dnia 15 kwietnia 2019 r. obowiązuje nowy wykaz Uczestników Fixingu.
Uczestnicy Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA, mają obowiązek przesłania do NBP do godziny 16:45 informacji na temat złożonych oraz przyjętych przez nie w danym dniu roboczym niezabezpieczonych depozytów międzybankowych o terminie O/N.
Stawka POLONIA jako wskaźnik referencyjny
Stawka referencyjna Polonia (Indeks Polonia) - określa średnią ważoną stawkę operacji przeprowadzanych w ciągu dnia na pieniężnym rynku międzybankowym o terminie O/N (overnight). Stawka referencyjna Polonia służy do wyznaczenia realnego kosztu pieniądza, czyli średniego oprocentowania depozytów overnight na rynku międzybankowym ważonego wielkością transakcji.
Stawka referencyjna POLONIA jest to średnia ważona transakcji O/N zawartych w każdym dniu roboczym. Banki, uczestnicy rynku przesyłają do NBP zestawienia transakcji zawartych w danym dniu do godz. 16, który dokonuje obliczeń stawki Polonia i publikuje ją o godz. 17. Stawka Polonia coraz częściej wykorzystywana jest do wyznaczania kosztu pieniądza.
Przepisy BMR identyfikują dwa pojęcia: indeks oraz wskaźnik referencyjny. Stawka Referencyjna POLONIA spełnia definicję indeksu. Jednakże indeks staje się wskaźnikiem referencyjnym dopiero wówczas, gdy stanowi odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego lub umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego bądź indeks jest stosowany w funduszach inwestycyjnych w sposób określony przepisami BMR. Spełnienie definicji wskaźnika referencyjnego zależy od tego, czy indeks jest stosowany w sposób określony w przepisach BMR - decydują o tym użytkownicy indeksu w ramach istniejących ram prawnych, a podmiot opracowujący indeks nie ma na wpływu na sposób jego stosowania.
Rząd poinformował, że chce wprowadzić od 1 stycznia 2023 r. nowy wskaźnik referencyjny dla kredytów hipotecznych oparty na stawce O/N w miejsce WIBORu. Prezes PFR Paweł Borys poinformował, że jeżeli nie uda się w tym terminie wypracować wskaźnika alternatywnego np. przez GPW Benchmark, to zamiast WIBORu w hipotekach będzie stosowana stawka POLONIA obliczana przez NBP.
Stawka referencyjna POLONIA wyznaczana jest jako średnia (ważona wolumenem poszczególnych transakcji) oprocentowania niezabezpieczonych depozytów międzybankowych zawartych na termin O/N w danym dniu roboczym do godziny 16.30.
tags: #co #to #jest #stawka #polonia