Umowa na czas nieokreślony cieszy się dużym uznaniem wśród pracowników. Nic dziwnego - gwarantuje ona największą stabilizację zawodową, a przez to zwiększa poczucie bezpieczeństwa, co jest istotne zwłaszcza w niepewnych czasach. Związane z nią kwestie podlegają oczywiście stosownym regulacjom. Umowa na czas nieokreślony jest wciąż jedną z najbardziej pożądanych form zatrudnienia z perspektywy pracowników. Daje im ona najwięcej przywilejów i praw oraz najpełniej ich chroni.
Umowa na czas nieokreślony to inaczej bezterminowa umowa o pracę. Te nazwy dobrze oddają charakter takiego rozwiązania. Zgodnie z przepisami, w tego typu dokumencie po prostu nie zawiera się terminu zakończenia jego obowiązywania. Oczywiście umowa na czas nieokreślony może zostać rozwiązana. Konieczne jest jednak podjęcie konkretnych działań ze strony pracownika lub pracodawcy. Zgodnie z przepisami, istnieją trzy możliwości zakończenia współpracy.
Zdecydowana większość pracowników liczy, iż kolejny kontrakt z danym pracodawcą zostanie zawarty na czas nieokreślony. Umowa na czas nieokreślony to najbardziej pożądana forma zatrudnienia przez pracowników i najmniej chętnie stosowany rodzaj umowy przez pracodawców.
Kiedy umowa na czas nieokreślony? Ograniczenia umów terminowych
W przypadku standardowego wypowiedzenia konieczne jest odbycie stosownego okresu wypowiedzenia. Jeśli chodzi o okres wypowiedzenia przy umowie na czas nieokreślony, jego długość zależy od tego, ile czasu konkretna osoba była zatrudniona w danej firmie. Ściśle określone okresy wypowiedzenia mogą być dla pracownika zarówno wadą, jak i zaletą umowy na czas nieokreślony. Z jednej strony chronią przed nagłą utratą pracy z dnia na dzień.
Często chętniej stosowanym przez pracodawców rozwiązaniem od umowy na czas nieokreślony jest ta terminowa. Warto jednak wiedzieć, że w tej kwestii istnieją pewne ograniczenia. Po pewnym okresie umowa terminowa automatycznie staje się umową bezterminową. Prawo wyznacza tutaj konkretne zasady. A zatem po jakim czasie umowa na czas nieokreślony zaczyna przysługiwać? Zgodnie z regulacjami, możliwe jest podpisanie tylko 3 kolejnych umów terminowych z danym pracownikiem. Czwarta stanie się od razu umową na czas nieokreślony.
Dodatkowo istnieje limit czasowy umów terminowych. Trzeba przy tym zaznaczyć, że powyższe przepisy nie dotyczą każdej sytuacji. Wiadomo już, kiedy umowa na czas nieokreślony musi być zawarta w przypadku wcześniejszych umów terminowych.
Na szczęście, w celu zrównoważenia interesów obu stron stosunku pracy, ustawodawca przewidział mechanizm przeciwdziałający nadmiernemu korzystaniu z umów terminowych przez pracodawców - znajduje się on w art. 251 Kodeksu pracy. Na podstawie wskazanego przepisu strony stosunku pracy mogą zawrzeć maksymalnie trzy umowy na czas określony. Jednak nie dzieje się tak zawsze. Powyższa reguła nie ma zastosowania w przypadku umów zawartych:
- na zastępstwo,
- w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym,
- w celu wykonywania pracy przez okres kadencji.
Dodatkowo sytuacja taka może wystąpić, gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie do zawarcia umowy wykraczającej poza wskazany limit. Przekształcenie czwartej umowy na czas określony w umowę na czas nieokreślony następuje z mocy samego prawa, bez konieczności składania przez strony umowy dodatkowych oświadczeń. Jednakże przez wzgląd na fakt, iż omawiana regulacja przewiduje przesłanki, których wystąpienie wyklucza wspomniane przekształcenie, pracodawcy mogą próbować wykorzystać je do "obejścia" wymienionego art. 251.
Umowa na czas nieokreślony czy są sposoby na jej uniknięcie lub odroczenie?
Jakich sposobów mogą próbować pracodawcy, aby podpisać więcej niż trzy umowy na czas określony? Przed nowelizacją przepisów wystarczyło sztuczne przedłużenie odstępów między jedną a drugą umową, tak aby wynosiły one więcej niż 1 miesiąc. Po zmianach przerwa pomiędzy umowami nie ma znaczenia - każda umowa terminowa zawarta z danym pracodawcą zmniejsza limit zarówno ilościowy, jak i czasowy.
Nie ma możliwości ominięcia limitu trzech umów na czas określony zawieraniem aneksów przedłużających stosunek pracy, gdyż są one traktowane jak zawarcie kolejnej umowy oraz pomniejszają odpowiednio ograniczenie 33 miesięcy. Nieskuteczna może być również próba zastąpienia czwartej umowy przez nawiązanie cywilnoprawnego stosunku pracy. Jeżeli okaże się, iż sposób wykonywania pracy przez pracownika będzie taki sam jak dotychczas, to stosunek prawny nawiązany na podstawie umowy cywilnej może zostać uznany za stosunek pracy. W takiej sytuacji zamiast pracownika świadczącego pracę w ramach np. umowy zlecenia, może okazać się, iż pracodawca zatrudnia pracownika na czas nieokreślony.
Pracodawca zatrudniający pracownika na podstawie umów o prace na czas określony powinien liczyć się z faktem, że w końcu osobom tym przysługiwać będzie umowa na czas nieokreślony z mocy prawa. Od 22 lutego 2016 r. obowiązują przepisy dotyczące ograniczeń w stosowaniu umów na czas określony. Obecnie pracodawca może zatrudniać pracownika na umowie na czas określony tylko przez określony okres, później zobowiązany jest do zatrudnienia na czas nieokreślony. Maksymalny okres zatrudnienia u tego samego pracodawcy na czas określony wynosi 33 miesiące. Do tego okresu nie wlicza się trzymiesięcznej umowy na okres próbny. Łącznie więc na podstawie umów terminowych pracownika można zatrudniać przez 36 miesięcy. Przekroczenie limitu (bez względu na to, czy umowy będą zawierane jedna po drugiej - jeśli będzie ich kilka) będzie skutkowało przekształceniem się umowy w umowę na czas nieokreślony, bez konieczności podejmowania jakichkolwiek czynności przez pracodawcę oraz niezależnie od woli stron umowy.
Zgodnie z przepisami, pracodawca może zawrzeć z pracownikiem maksymalnie trzy umowy na czas określony. Kolejna, czwarta umowa będzie umową na czas nieokreślony. Umowa na okres próbny nie jest wliczana do limitu trzech umów.
Umowa na okres próbny a limity umów
Warto tutaj wspomnieć, że umowa na okres próbny nie wlicza się ani do limitu 3 umów, ani do limitu 33 miesięcy. Pracodawca może zawrzeć umowę na okres próbny w celu sprawdzenia, czy dana osoba posiada odpowiednie umiejętności pozwalające wykonywać pracę na danym stanowisku. Możliwe jest zawarcie kilku umów na okres próbny jednak tylko w przypadku zatrudnienia pracownika w celu wykonywania innego rodzaju pracy.
Umowa o pracę na czas nieokreślony, zgodnie z jej nazwą, zawiera się ją bezterminowo, bez ustalania daty jej wygaśnięcia. M.in. to różni ją od umowy na czas określony czy też na okres próbny. Umowa na czas nieokreślony w największym stopniu daje pracownikowi bezpieczeństwo zatrudnienia.
Dobra wiadomość - umowa o pracę na czas nieokreślony może być zawarta od razu w momencie zatrudniania nowego pracownika. Oczywiście jest to kwestia ustaleń z pracodawcą. Wielu z nich woli najpierw sprawdzić nowego pracownika, podpisując z nim umowę na okres próbny, a następnie na czas określony - np. na 1 rok.
Jednak w tym przypadku pracodawcę obowiązują pewne ograniczenia. Jakie? Zgodnie z art. 25¹ Kodeksu pracy „okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech”.
Tak więc w sytuacji, gdy upłyną 33 miesiące, współpracy lub pracodawca zawrze z pracownikiem 4. umowę, automatycznie uznaje się, że podwładny zostaje zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas. Zasady tej nie stosuje się w przypadku umów o pracę na czas określony zawartych:
- w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
- w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym,
- w celu wykonywania pracy przez okres kadencji,
- w przypadku gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie.
Prawa pracownicze z umową na czas nieokreślony
Umowa o pracę na czas nieokreślony gwarantuje pracownikowi wszystkie przywileje zawarte w Kodeksie pracy, takie jak: ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i zdrowotne, ochronę wynagrodzenia, ochronę czasu pracy, trwałość stosunku pracy, uprawnienia urlopowe, czy też ochronę dla grup takich jak młodociani i niepełnosprawni.
W ramach umowy na czas nieokreślony obowiązuje pełna ochrona kobiet w ciąży - prawo do urlopów związanych z rodzicielstwem czy też zasiłku macierzyńskiego. Pracodawca nie może rozwiązać umowy pracownicy w ciąży, a także przebywającej na urlopie macierzyńskim, rodzicielskim czy też wychowawczym.
Umowa na czas nieokreślony - wypowiedzenie
Zgodnie z Kodeksem pracy, umowę o pracę na czas nieokreślony rozwiązuje się:
- na mocy porozumienia stron,
- przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem),
- przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia).
Przy składaniu wypowiedzenia pracownik nie musi podawać przyczyny zakończenia współpracy. Inaczej jest w przypadku pracodawcy, który ma taki obowiązek. Dodatkowo musi poinformować pracownika o prawie do odwołania się do sądu pracy.
Umowę o pracę na czas nieokreślony można rozwiązać również bez zachowania okresu wypowiedzenia, w trybie natychmiastowym. W tej sytuacji muszą zostać jednak spełnione określone przesłanki (chodzi np. o ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych).
Okres wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony
W 2016 roku okres wypowiedzenia umów na czas określony i nieokreślony został ujednolicony. Jego obecną długość przedstawiamy w tabeli poniżej.
| Okres zatrudnienia | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| Poniżej 6 miesięcy | 2 tygodnie |
| Co najmniej 6 miesięcy | 1 miesiąc |
| Co najmniej 3 lata | 3 miesiące |
Jak rozwiązać umowę?
tags: #pgt #sa #umowa #na #czas #nieokreslony