Urlop wychowawczy stanowi szczególną formę wolnego od pracy, której głównym celem jest umożliwienie rodzicowi sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. W praktyce jednak wielu rodziców zastanawia się, czy podczas korzystania z tego urlopu można posłać dziecko do żłobka lub przedszkola. Podstawowym założeniem urlopu wychowawczego jest zapewnienie stałego, możliwie nieprzerwanego kontaktu rodzica z dzieckiem. W tym czasie pracownik co do zasady nie powinien świadczyć pracy, ponieważ byłoby to sprzeczne z naturą tego urlopu.
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, urlop wychowawczy stanowi szczególne uprawnienie pracownicze, które ma na celu umożliwienie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do tego 6-miesięcznego okresu zatrudnienia wliczają się wszystkie poprzednie okresy zatrudnienia u różnych pracodawców.
Urlop wychowawczy - kluczowe informacje
- Cel urlopu: Zapewnienie osobistej opieki nad dzieckiem.
- Długość urlopu: Do 36 miesięcy.
- Uprawnieni: Pracownicy zatrudnieni co najmniej 6 miesięcy.
- Płatność: Urlop wychowawczy jest niepłatny, z wyjątkiem możliwości pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem.
- Wiek dziecka: Urlop można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 6. roku życia (lub 18. roku życia w przypadku dzieci niepełnosprawnych).
- Podział urlopu: Urlop przysługuje łącznie obojgu rodzicom i może być dzielony między nich.
Urlop wychowawczy może być udzielony maksymalnie w 5 częściach, przy czym każdorazowo składa się wniosek. Nie określono przy tym minimalnej ani maksymalnej długości jednej części. Pracownik ma więc w tym przedmiocie dowolność.
Ważnym aspektem jest również możliwość podjęcia pracy zarobkowej w czasie urlopu wychowawczego. Kodeks pracy przewiduje taką możliwość. Zgodnie z przepisami, w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie. Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym może podejmować dodatkową pracę zarobkową lub prowadzić działalność gospodarczą, pod warunkiem, że nie wykluczy to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Czy można posłać dziecko do żłobka podczas urlopu wychowawczego?
Pytanie o możliwość posłania dziecka do żłobka lub przedszkola podczas korzystania z urlopu wychowawczego jest jednym z najczęściej zadawanych przez rodziców. Część rodziców przebywających na urlopach wychowawczych nie chce poświęcać całego swojego czasu wyłącznie opiece nad dzieckiem. Wielu z nich decyduje się na kontynuację zatrudnienia w innej firmie lub wykonywanie dodatkowych zleceń, głównie na podstawie umów cywilnoprawnych.
Posłanie dziecka do żłobka lub przedszkola podczas urlopu wychowawczego jest prawnie dopuszczalne, ale musi być oceniane w kontekście konkretnych okoliczności sprawy. Ocena dopuszczalności takiego postępowania musi uwzględniać przede wszystkim czas przebywania dziecka w placówce oraz aktywność rodzica w tym okresie.
Stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydało oficjalne stanowisko w sprawie możliwości posłania dziecka do żłobka lub przedszkola podczas korzystania z urlopu wychowawczego. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa z 18 stycznia 2019 roku, przepis art. 1862 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Zdaniem Departamentu Prawa Pracy, sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza konieczności ciągłego, nieprzerwanego kontaktu z dzieckiem. Ministerstwo podkreśla, że sprawowanie opieki osobiście nie można utożsamiać z 24-godzinnym i nieprzerwanym przebywaniem z dzieckiem. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, Departament stwierdził, że nie ma przeszkód prawnych, aby w czasie urlopu wychowawczego pracownika dziecko mogło uczęszczać do żłobka lub przedszkola.
Ministerstwo jednocześnie zastrzega, że prezentowane opinie nie mają charakteru wiążącego dla pracowników, pracodawców, organów kontroli ani sądów.
Orzecznictwo sądowe a urlop wychowawczy
Ważnym elementem interpretacji przepisów dotyczących urlopu wychowawczego jest orzecznictwo sądowe. Sąd podkreślił, że w takiej sytuacji niezbędne jest wykazanie, iż pobyt dziecka w placówce rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. To stanowisko sądu jest zbieżne z opinią Ministerstwa i potwierdza, że kluczowe znaczenie ma ocena konkretnych okoliczności każdej sprawy.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 maja 2014 r. (sygn. akt II SA/Go 311/14) stwierdził, że "Jedynie umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę nad dzieckiem w okresie dłuższym niż 5 dni w tygodniu uzasadnia odmowę przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego [...]. Natomiast fakt korzystania przez dziecko z opieki dziennej w placówce szkolno-wychowawczej, takiej jak żłobek czy też przedszkole nie mogą stanowić bezpośredniej podstawy do odmowy przyznania tego świadczenia. W takiej sytuacji niezbędnym jest wykazanie, iż uniemożliwia to sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem."
Kiedy pracodawca może odebrać urlop wychowawczy?
Naruszenie zasad korzystania z urlopu wychowawczego może mieć poważne konsekwencje dla pracownika. Pracodawca może wezwać pracownika do stawienia się do pracy, jeśli ustali, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Ta regulacja prawna jest bardzo niejednoznaczna i w praktyce powoduje znaczne problemy interpretacyjne.
Kluczowe znaczenie ma zatem właściwe rozumienie pojęcia "sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem". Pracodawca musi wykazać, że pracownik rzeczywiście trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Przykłady praktyczne
Przykład 1: Pracownica przebywa na urlopie wychowawczym w związku z opieką nad swoim 2-letnim synem. Przez pierwsze 4 miesiące urlopu przebywała z dzieckiem cały czas w domu i sama zajmowała się wszystkimi obowiązkami związanymi z opieką. Teraz chciałaby oddać dziecko do żłobka na 3 godziny dziennie po to, by podjąć się dodatkowych zleceń - nie chce jednak rezygnować z przysługującego jej urlopu wychowawczego. W opisanej sytuacji możliwa jest kontynuacja urlopu wychowawczego, ponieważ dziecko nie traci opieki ze strony matki w podstawowym zakresie. Zapewniony jest stały, codzienny kontakt z rodzicem, nawet gdy przez kilka godzin dziennie dziecko przebywa w żłobku.
Przykład 2: Pracownica przebywa na urlopie wychowawczym w związku z opieką nad swoją 4-letnią córką. Przez pierwszy rok urlopu wraz z mężem sprawowała opiekę nad dzieckiem. Obecnie chciałaby, aby córka chodziła do przedszkola publicznego czynnego od 6:00 do 17:00 przez cały ten okres. W czasie pobytu dziecka w placówce matka chce podjąć dodatkowe zatrudnienie w nowym miejscu pracy, nie rezygnując z urlopu wychowawczego u dotychczasowego pracodawcy. Po przyjściu dziecka z przedszkola ma się nim zajmować babcia, tak by pracownica mogła dokończyć swoje obowiązki zawodowe. W tej sytuacji pracodawca może odebrać urlop wychowawczy swojej pracownicy, ponieważ z okoliczności sprawy wynika jasno, że nie będzie ona sprawować osobistej opieki nad dzieckiem, lecz zrobi to za nią przedszkole oraz babcia. Co więcej, w czasie, gdy córka będzie przebywała z dala od matki, ta zamierza aktywnie wykonywać swoją pracę zawodową na rzecz innej firmy. Urlop wychowawczy nie powinien być więc udzielony takiej osobie.
Żłobek i klub dziecięcy - przepisy ogólne
Ustawa z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 reguluje zasady funkcjonowania żłobków i klubów dziecięcych. Opieka w żłobku jest sprawowana nad dziećmi w wieku od ukończenia 20 tygodnia życia. Zapewnia się opiekę nad dzieckiem w wymiarze do 10 godzin dziennie względem każdego dziecka. Opieka w klubie dziecięcym jest sprawowana nad dziećmi w wieku od ukończenia 1 roku życia. Liczba miejsc w klubie dziecięcym nie może być większa niż 30.
W żłobku i klubie dziecięcym zapewnia się opiekę nad dzieckiem w wymiarze do 10 godzin dziennie względem każdego dziecka. Skład personelu zatrudnionego w żłobku lub klubie dziecięcym jest dostosowany do liczby dzieci uczęszczających do żłobka lub klubu dziecięcego. Lokal, w którym tworzony i prowadzony jest żłobek lub klub dziecięcy, posiada co najmniej jedno pomieszczenie. Żłobek oraz klub dziecięcy mogą być prowadzone w lokalu, który spełnia wymagania lokalowe i sanitarne zawarte w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy. Powierzchnia lokalu musi być dostosowana do liczby dzieci. Dla dzieci w liczbie 3-5 minimalna powierzchnia to 16 m2.
Ważne zasady w kuchni żłobka w 5 minut
Dzienny opiekun sprawuje opiekę nad dziećmi w wieku od ukończenia 20 tygodnia życia.
Warto pamiętać, że okres urlopu wychowawczego wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Urlop wychowawczy jest również okresem składkowym, co oznacza, że ZUS finansuje składki rentowe, emerytalne i zdrowotne, a czas urlopu liczy się do emerytury.
tags: #urlop #wychowawczy #a #zlobek #publiczny