W związku ze zmianami przepisów, które zaczęły obowiązywać od 2016 roku, dotyczących zbiegów tytułów do ubezpieczeń, również w przypadku emerytów i rencistów należy zastosować te zmiany.
W momencie zatrudnienia osoby, która ma prawo do renty lub emerytury na podstawie umowy zlecenia, umowa w całości podlega obowiązkowym składkom na ubezpieczenie społeczne. Jeśli emeryt lub rencista posiada kilka umów zleceń, wszystkie one podlegają ubezpieczeniom społecznym, do momentu gdy suma wszystkich tytułów do ubezpieczeń nie przekroczy minimalnego wynagrodzenia.
Ważne! Przy ustalaniu tytułów do ubezpieczenia nie uwzględnia się przychodu z tytułu renty lub emerytury.
Jeżeli nie możesz wykonywać pracy zarobkowo z powodu złego stanu zdrowia ZUS może Ci przyznać rentę z tytułu niezdolności do pracy. Osoba niezdolna do pracy wskutek utraty zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, której stan zdrowia nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu, może otrzymać rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Rentę z tytułu niezdolności do pracy pobierało w grudniu 2021 r. ponad 145 tys. osób, aż 66% z nich stanowili mężczyźni - wynika z ostatnich dostępnych danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Największy odsetek rencistów (28,4%) otrzymywał świadczenia w wysokości 3-4 tys. zł, ale przeszło 40% mogło liczyć na wypłatę mniejszej wartości.
Od początku marca 2025 r. do końca lutego 2026 r. ZUS wypłaci 1409,18 zł, a nawet 1878,91 zł renty z tytułu niezdolności do pracy. Od 1 marca 2026 r. Zakład tłumaczy zasady wyliczania wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy.
Rodzaje renty z tytułu niezdolności do pracy
Istnieją 3 rodzaje renty z tytułu niezdolności do pracy:
- Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy - przysługuje osobie, która jest całkowicie niezdolna do pracy.
- Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy - przysługuje osobie, która jest częściowo niezdolna do pracy.
- Renta szkoleniowa - jeśli lekarz orzecznik ZUS uzna, że możesz pracować, ale nie w swoim zawodzie (wskaże celowość zmiany zawodu). Dzięki takiej rencie masz czas na przygotowanie się do nowej pracy.
Warunki uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy
Aby uzyskać rentę z tytułu niezdolności do pracy, należy spełnić następujące warunki:
- Posiadanie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy.
- Spełnienie wymogów dotyczących stażu ubezpieczeniowego. Wymagany staż ubezpieczeniowy wynosi:
- 1 rok - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku do 20 lat.
- 2 lata - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku od 20 do 22 lat.
- 3 lata - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku od 22 do 25 lat.
- 4 lata - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku od 25 do 30 lat.
- 5 lat - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
Jednak te 5 lat stażu ubezpieczeniowego powinno przypadać na ostatnie 10 lat przed złożeniem wniosku o rentę lub przed dniem, w którym powstała niezdolność do pracy.
Okresy nieskładkowe w stażu ubezpieczeniowym nie mogą być dłuższe niż jedna trzecia okresów składkowych.
Przykład: przez 5 lat studiujesz (okres nieskładkowy), a następnie przez 3 lata pracujesz na umowie o pracę (okres składkowy) - twój staż ubezpieczeniowy wynosi 4 lata: wszystkie 3 lata okresu składkowego + tylko 1 rok okresu nieskładkowego (a nie wszystkie 5 lat, bo okresy nieskładkowe muszą stanowić jedną trzecią okresów składkowych).
Procedura ubiegania się o rentę
Aby ubiegać się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, należy:
- Udowodnić swój staż ubezpieczeniowy. Zbierz wszystkie potrzebne dokumenty.
- Złożyć dokumenty w ZUS. Dokumenty możesz złożyć osobiście albo skorzystać z pomocy pełnomocnika.
- Złożyć wniosek przez internet za pomocą Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) - w tym celu załóż konto na PUE ZUS. Potrzebujesz do tego profilu zaufanego lub certyfikatu kwalifikowanego.
Pracownik ZUS przyjmie Twój wniosek i inne niezbędne dokumenty od razu.
Wysokość renty
Nie ma stałej kwoty renty. ZUS wylicza wysokość renty indywidualnie.
Umowa zlecenie a możliwość dorabiania do renty
Osoby, które pobierają rentę z ZUS i jednocześnie pracują, a nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, od grudnia będą mogły dorobić więcej do budżetu domowego.
Czy można pracować i nie stracić renty ZUS? Można!
Jeśli posiadasz rentę socjalną, możesz pracować bez obawy o jej utratę, jeśli Twój dochód nie przekracza 70% przeciętnego wynagrodzenia brutto. Punktem odniesienia jest zawsze średnia wysokość z poprzedniego kwartału.
Przydatna informacja! Pamiętaj jednak, że w przypadku jednorazowego przekroczenia tego progu, nie musisz się martwić.
Po osiągnięciu przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, renta z tytułu niezdolności do pracy ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia.
Posiadasz rentę rodzinną, ale chcesz podjąć pracę? Nie martw się! Możesz pracować i pobierać rentę, jeśli Twój przychód nie przekroczy 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
Odpowiedzialność płatnika składek
Należy mieć na uwadze, że to po stronie płatnika leży odpowiedzialność za odpowiednie odprowadzenie składek od umowy. W związku z czym musi on być absolutnie pewny, że zleceniobiorca uzyskuje wynagrodzenie minimalne i dzięki temu może zostać zwolniony z oskładkowania umowy. Co za tym idzie, samo oświadczenie zleceniobiorcy może nie być wystarczające. Zleceniodawca może wymagać udowodnienia innymi dokumentami faktu otrzymywania przychodu w wysokości minimum 2000 zł.
Ważne! Zleceniobiorca zawsze, na swój dobrowolny wniosek, może zgłosić do ubezpieczeń społecznych również te umowy, które nie stanowią obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia.
Zmiany w przepisach dotyczące umów cywilnoprawnych
Wprowadzenie pełnego oskładkowania umów zleceń było dyskutowane od wielu lat. W I kwartale 2023 roku planowane jest wprowadzenie rewolucyjnych zmian dotyczących umów cywilnoprawnych. Objęcie ZUS-em umów zlecenie i umów o dzieło było jednym z tzw. kamieni milowych wyznaczonych przez UE jako warunek dla odblokowania KPO. Rząd zapowiedział, że się zastosuje do unijnych zaleceń jednak na deklaracjach póki co się skończyło.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiada, ze Państwowa Inspekcja Pracy uzyska nowe kompetencje w walce z fikcyjnym samozatrudnieniem. W określonych okolicznościach inspektorzy PIP będą mogli nakazać zmianę istniejących umów cywilnoprawnych na umowy o pracę.
Od 1 lipca 2024 r. zmieni się wysokość minimalnej stawki godzinowej przy wykonaniu zlecenia. Stawka ta wyniesie 28,10 zł. W związku z tym konieczne jest udokumentowanie liczby godzin wykonania zlecenia.
Umowa zlecenie, czy umowa o dzieło?
Od 2026 r. zmienią się zasady ustalania stażu pracy. W projekcie nowelizacji Kodeksu pracy, przygotowywanej przez MRPiPS, do okresu zatrudnienia wliczane będą nie tylko okresy świadczenia pracy na podstawie umów o pracę, ale także okresy wykonywania umów zlecenia czy prowadzenia działalności pozarolniczej.
Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2024 r. dotyczy problemu, co należy zrobić jak osoba poszkodowana w wypadku stara się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, a z okoliczności sprawy wynika, że powinna taka osoba zmienić kwalifikacje zawodowe i otrzymać rentę szkoleniową.
Nie można zastępować umów o pracę umowami zlecenia. Mimo to zdarza się, że pracodawcy zastępują umowy o pracę umowami zlecenia lub traktują je jak uzupełnienie stosunku pracy, co może być potraktowane jako próba obejścia prawa. Za takie praktyki grozi kara grzywny do 30 tys.
tags: #umowa #zlecenie #a #renta #z #tytulu