Umowa zlecenie oraz umowa o dzieło to dwie odmienne formy umów cywilnoprawnych, które często budzą wątpliwości. Poznaj szczegółowe różnice i podobieństwa, aby wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie.
Czym jest umowa o dzieło?
Umowa o dzieło jest zawierana pomiędzy zlecającym dzieło a przyjmującym zamówienie. Przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, natomiast zlecający do zapłaty określonego w umowie wynagrodzenia. Przedmiotem umowy o dzieło muszą być czynności dające konkretny, namacalny rezultat - zarówno materialne, np. wykonanie stołu czy krzeseł, jak i niematerialne, np. zaprojektowanie strony internetowej. Zatem przedmiotem umowy o dzieło może być wytworzenie przedmiotów bądź ich przerobienie oraz naprawa przedmiotów już istniejących. Umowa o dzieło jest umową rezultatu, która przeważnie ma charakter twórczy. Praca na umowie o dzieło musi doprowadzić do osiągnięcia konkretnego efektu, niezależnie od tego, czy jest on materialny czy nie. W umowie o dzieło strony ustalają określony efekt bądź produkt, który wykonawca dzieła zobowiązuje się dostarczyć zamawiającemu. Może to być rzecz materialna bądź niematerialna. Zamawiającego interesuje konkretny efekt, dlatego nie ma tutaj miejsca na takie dokumenty, jak lista obecności w zakładzie pracy. Dla umowy o dzieło charakterystyczne jest to, że ma prowadzić do konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu. W umowie o dzieło osoba, która wykonuje tę umowę, odpowiada za osiągnięcie rezultatu. Nie jest ważne, czy dołożyła należytej staranności przy wykonywaniu dzieła.
W przypadku umowy o dzieło jej wykonawca odpowiada za rezultat swojej pracy. Strona zlecająca dzieło ma prawo do reklamacji w przypadku wad wykonanego dzieła i może żądać od wykonawcy naprawienia szkody. Zgodnie z art. 638 Kodeksu cywilnego przepisy o rękojmi i gwarancji przy sprzedaży mają zastosowanie przy odpowiedzialności za wady dzieła. Jeżeli zamawiający wykryje, że dzieło jest wykonane wadliwie lub sprzecznie z umową, może wezwać wykonawcę do poprawek w wyznaczonym terminie. Umowę o dzieło można rozwiązać tylko w ściśle określonych przypadkach, co odróżnia ją od umowy zlecenia, gdzie wypowiedzenie może nastąpić praktycznie w każdej chwili. Zatem umowa o dzieło może być rozwiązana: gdy wykonawca opóźnia się z rozpoczęciem lub ukończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, aby zdołał je wykonać w umówionym terminie, gdy wykonawca wykonuje dzieło w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową i pomimo wezwania nie poprawia swoich działań, a także w przypadku, gdy zleceniodawca ma uzasadnione obawy, że wykonawca nie wykona dzieła należycie, w umowie o dzieło można również przewidzieć konkretne okoliczności uprawniające do jej rozwiązania.
Pamiętaj! Decydując się na umowę o dzieło, musisz pamiętać o jednym dodatkowym obowiązku biurokratycznym. Od 2021 roku każdą umowę o dzieło (zawieraną z osobą niebędącą Twoim pracownikiem) należy zgłosić do ZUS na formularzu RUD. Masz na to 7 dni od zawarcia umowy. Brak zgłoszenia może wiązać się z karą grzywny do 5000 zł.
Czym jest umowa zlecenie?
Podpisanie umowy zlecenia zobowiązuje przyjmującego zlecenie do dokonania określonej czynności prawnej w zamian za określone świadczenie. Wykonawca umowy zlecenia nie jest ostatecznie odpowiedzialny za jej efekt. Założeniem takiej umowy jest, że jej wykonawca powinien wykonać ją osobiście i z należytą starannością. Umowa zlecenie to umowa starannego działania, w której aż tak bardzo nie liczy się efekt końcowy, co kroki podjęte w celu jego osiągnięcia. Całkiem inaczej kształtuje się cel pracy na podstawie umowy zlecenie. Jej przedmiotem będzie bowiem wykonywanie przez zleceniobiorcę określonych czynności na rzecz zleceniodawcy. Zobowiązuje się on zachować należytą staranność i rzetelność, ale nie gwarantuje konkretnego efektu. W przypadku umowy zlecenia przedmiotem umowy będzie świadczenie usług np. sprawowanie opieki nad dzieckiem, administrowanie bazą danych czy sprzątanie. Zleceniobiorca wykonuje pracę w sposób powtarzalny, a o liczbie godzin wykonywania zlecenia powinien poświadczać dokument, ponieważ powinna zostać wypłacona mu przynajmniej minimalna stawka godzinowa. W umowie zlecenia to zleceniobiorca odpowiada za brak należytej staranności przy wykonywaniu czynności, a nie za jej wynik. W umowie zlecenia ryzyko, że rezultat nie zostanie osiągnięty, obciąża zleceniodawcę. Zleceniobiorca nie odpowiada za brak rezultatu, do którego miały doprowadzić czynności, które wykonuje.
Umowa zlecenie może być wypowiedziana w dowolnym momencie przez każdą ze stron, co daje większą elastyczność niż w przypadku umowy o dzieło. Zgodnie z art. 750 kodeksu cywilnego, przepisy dotyczące zlecenia stosuje się również do innych umów, które obejmują świadczenie usług, jeżeli nie mają one charakteru umowy o dzieło lub innej umowy nazwanej.
Kluczowe różnice między umową zlecenia a umową o dzieło
Odpowiedzialność wykonawcy
Zasadnicza różnica pomiędzy umową o dzieło a umową zlecenie polega na odpowiedzialności za jej wykonanie. W ramach umowy o dzieło jej wykonawca odpowiada za rezultat swojej pracy, natomiast w przypadku umowy zlecenia zleceniobiorca zobowiązuje się jedynie do należytego wykonania czynności zawartej w umowie, nie biorąc odpowiedzialności za jej ostateczny efekt. Podobnie wygląda sprawa reklamacji. Co do umowy o dzieło to zleceniodawca ma szerokie uprawnienia w zakresie reklamacji, natomiast umowa zlecenie nie daje takiego prawa.
Kwestie wynagrodzenia - minimalna stawka godzinowa
W 2026 r. każdy zleceniobiorca musi być zatrudniony z zastosowaniem minimalnej stawki godzinowej, która wynosi 31,40 zł. W celu przestrzegania powyższej stawki wskazane jest ewidencjonowanie czasu pracy osób zatrudnionych na podstawie wyżej wymienionych umów. Oznacza to, że wynagrodzenie zleceniobiorców i osób świadczących usługi będzie stanowiło iloczyn stawki godzinowej i liczby przepracowanych godzin. Zmiany te obowiązują jednak tylko zleceniobiorców. Osoby zatrudnione na podstawie umowy o dzieło nie podlegają tym przepisom i ich wynagrodzenie stanowi kwotę, na którą umówiły się strony umowy. Dla umowy o dzieło nie mają zastosowania przepisy dotyczące minimalnej stawki godzinowej. Strony ustalają swobodnie stawkę. Umowa zlecenia jest natomiast objęta regulacjami w tym zakresie - zleceniodawca nie może zapłacić zleceniobiorcy mniej niż ustalona stawka.
Składki ZUS
Umowy te różnią się również ze względu na przysługujące w ramach tych umów świadczenia. W przypadku umowy o dzieło wykonawca nie ma prawa do ubezpieczeń emerytalnych, chorobowych, rentowych, wypadkowych ani zdrowotnych i nie opłaca z tego tytułu składek. Jednakże warto zwrócić uwagę, że konieczne jest zgłoszenie zawarcia umowy o dzieło do ZUS na formularzu RUD. Natomiast każda umowa zlecenie podlega obowiązkowemu oskładkowaniu, czyli od każdej umowy zlecenia należy odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) oraz ubezpieczenie zdrowotne do momentu przekroczenia przez zleceniobiorcę miesięcznego przychodu na poziomie wynagrodzenia minimalnego obowiązującego w danym roku. Przekroczenie przez zleceniobiorcę kwoty minimalnego wynagrodzenia z wszystkich posiadanych przez niego tytułów do ubezpieczeń powoduje, że kolejna umowa zlecenie obowiązkowo podlega jedynie składce zdrowotnej. W przypadku umów zawartych o dzieło stron nie obowiązują przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych bądź zdrowotnych. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, w której wykonawca dzieła jest pracownikiem zamawiającego. Każda inna umowa o dzieło nie gwarantuje świadczeń z ubezpieczenia społecznego, ale też nie wymaga odprowadzania składek. Umowa zlecenie wiąże się natomiast z obowiązkiem objęcia zleceniobiorcy ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, wypadkowym i zdrowotnym. W przypadku części osób pobierane są również składki na fundusze pracy oraz gwarantowanych świadczeń pracowniczych.
Koszty uzyskania przychodów i podatek dochodowy
Zarówno w przypadku umowy zlecenie, jak i umowy o dzieło istnieje możliwość obniżenia podstawy opodatkowania o zryczałtowane koszty uzyskania przychodów. Stawka podstawowa wynosi 20%, a podwyższona 50%, jeśli umowa zakłada korzystanie z praw autorskich. Ustalenie odpowiedniej stawki podatku regulowane jest na takich samych zasadach w przypadku obu umów. Jeśli wynagrodzenie brutto z tytułu umowy cywilnoprawnych (tzn. umowy o dzieło lub umowy zlecenia) nie przekracza 200 zł, to należy zastosować 12% zryczałtowany podatek dochodowy. Jeśli jednak wynagrodzenie jest wyższe, to stosuje się opodatkowanie na zasadach ogólnych. Tzw. "kontrakty B2B" (samozatrudnienie) to w świetle Kodeksu cywilnego najczęściej właśnie umowy o świadczenie usług, do których stosujemy przepisy o zleceniu.
Warunki rozwiązania umowy
Zdecydowane różnice występują również w założeniach tych umów, przykładowo umowa zlecenie może być co do zasady wypowiedziana w każdej chwili, natomiast umowa o dzieło określa konkretne warunki, w jakich może dojść do wypowiedzenia. Chodzi tu przede wszystkim o sytuację, gdy np. Główną zaletą dla którego zawierane są umowy o dzieło, jest brak obowiązku opłacania składek ZUS. Umowę zlecenie można wypowiedzieć w dowolnym momencie jej trwania. Aby postąpić tak w przypadku umowy o dzieło, należy przedstawić konkretne powody, np. opieszałość w pracy (co grozi niedotrzymaniem terminu) czy też postępowanie niezgodne z zapisami umowy, nieprawidłowe i niestaranne wykonywanie dzieła.
Porównanie wynagrodzenia netto
Poniżej przedstawiono porównanie wynagrodzenia netto w przypadku umowy zlecenie i umowy o dzieło, przy założeniu wynagrodzenia brutto 2 500 zł dla osoby nieposiadającej innego zatrudnienia i która złożyła wniosek o nieprzedłużane terminów poboru zaliczki.
| Rodzaj umowy | Umowa zlecenie | Umowa o dzieło |
|---|---|---|
| Wynagrodzenie brutto | 2 500 zł | 2 500 zł |
| Ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe) | -281,50 zł | - |
| Składka zdrowotna | -199,67 zł | - |
| Podstawa opodatkowania (po KUP 20%) | 1 774,80 zł (zaokr. 1 775 zł) | 2 000 zł |
| Podatek (12%) | 213 zł | 240 zł |
| Wynagrodzenie netto | 1 805,83 zł | 2 260 zł |
| Całkowite koszty zatrudnienia (uwzględniające składki pracodawcy) | 3 012 zł | 2 500 zł |
Jak widać, koszt zatrudnienia jest najniższy w przypadku umowy o dzieło, która - co do zasady - nie jest oskładkowana. To oznacza, że pracodawca nie ponosi tzw. narzutów na wynagrodzenie, czyli składek finansowanych z własnych środków.
Umowa o dzieło vs umowa zlecenie - kiedy, jak i dlaczego? | Zapytaj prawnika #18
Pamiętaj! Ani umowa o dzieło, ani umowa zlecenie nie mogą zastąpić umowy o pracę. Zdarza się, że pracodawcy nie oferują np. umowy o pracę na okres próbny, tylko umowę zlecenie na 3 miesiące. Jednocześnie wymagają 8-godzinnej pracy w biurze od poniedziałku do piątku oraz wykonywania bieżących poleceń przełożonych. Z kolei umowy o dzieło są oferowane pracownikom, którzy otrzymują dodatkowe wynagrodzenie zamiast wynagrodzenia z dodatkiem za godziny nadliczbowe.
tags: #umowa #zlecenia #a #dzielo #sn