Obturacyjny Bezdech Senny: Kompleksowy Przewodnik

Bezdech senny to stan, w którym drogi oddechowe osoby śpiącej co jakiś czas ulegają zwężeniu lub zablokowaniu utrudniając oddychanie, co w rezultacie doprowadza do częstych wybudzeń. Bezdech oznacza przerwę w oddychaniu: podczas bezdechu sennego górne drogi oddechowe śpiącego człowieka zamykają się częściowo lub całkowicie na krótki czas. Powoduje to przerwy w oddychaniu, które - jeśli trwają nieco dłużej - prowadzą do zmniejszenia dopływu tlenu do organizmu. W efekcie sen nie przynosi odpoczynku. Osoby dotknięte tym problemem czują się w ciągu dnia zmęczone i pozbawione sił.

Zespół obturacyjnego bezdechu sennego (OBS) to najczęstsza postać zaburzeń oddychania podczas snu. Obturacyjny bezdech senny (OBS, OBPS) to najczęstsza postać zaburzeń oddychania podczas snu. OBPS charakteryzują powtarzające się zakłócenia drożności dróg oddechowych, które prowadzą do bezdechu lub spłycenia oddechu. Obturacyjny bezdech senny to choroba, w której podczas snu dochodzi do zatrzymana oddychania lub jego spłycenia. Bezdechy powtarzają się od wiele razy w ciągu każdej godziny snu, powodując liczne szkodliwe następstwa, m.in.: zmęczenie, problemy z koncentracją i nadciśnienie tętnicze. Obturacyjny bezdech senny to przewlekłe zaburzenie oddychania podczas snu. OBS cechują powtarzające się epizody bezdechu lub spłycenia oddechu, spowodowane całkowitą lub częściową blokadą górnych dróg oddechowych. Skutkuje to niedotlenieniem organizmu i wybudzeniami ze snu.

W przypadku potwierdzonego rozpoznania bezdechu sennego konieczne jest leczenie. Obturacyjny bezdech senny to choroba spowodowana powtarzającymi się wielokrotnie w czasie snu epizodami zatrzymania oddychania (bezdechów) lub jego znacznego spłycenia (hipowentylacji). Bezdechy powtarzają się od kilkunastu do kilkudziesięciu razy w ciągu każdej godziny snu, powodując liczne szkodliwe następstwa, m.in. zmęczenie, problemy z koncentracją i nadciśnienie tętnicze. Przyczyną choroby jest zamykanie się światła dróg oddechowych na poziomie gardła, co zatrzymuje przepływ powietrza, powodując przejściowe niedotlenienie.

Bezdech senny oznacza przerwanie oddychania podczas snu. W tym kontekście obturacyjny oznacza, że coś hamuje lub utrudnia oddychanie. Zespół obturacyjnego bezdechu sennego jest więc stanem, w którym drogi oddechowe osoby śpiącej co jakiś czas ulegają zwężeniu lub zablokowaniu utrudniając oddychanie, co w rezultacie doprowadza do częstych wybudzeń. Konsekwencją jest zmęczenie w ciągu dnia, zaburzenia uwagi i pamięci oraz choroby układu krążenia.

Przyczyny Obturacyjnego Bezdechu Sennego

W zespole obturacyjnego bezdechu sennego dochodzi do wielokrotnego zapadania się dróg oddechowych, co powoduje przejściowy niedobór tlenu i przerwanie snu. Przyczyniają się do tego różne mechanizmy:

• nadwaga
• warunki anatomiczne (krótka szyja)
• upośledzone napięcie mięśni gardła
• nocne przesuwanie płynu do górnej połowy ciała, zwłaszcza w przypadku osłabienia serca lub nerek.

Utrudnia to oddychanie i prowadzi do okresów zmniejszonego oddychania lub przerw w oddychaniu. Po takiej fazie zmniejszonego dostarczania tlenu osoby chore budzą się ponownie i to na krótko, aby ponownie zasnąć - i cykl się powtarza.

Bezdech senny może mieć wiele przyczyn, zarówno fizycznych, jak i emocjonalnych. Wśród nich wymienia się przede wszystkim:

• Zaburzenia drożności nosa spowodowana skrzywieniem przegrody nosa czy przerostem małżowin nosa;
• otyłość - nadwaga i otyłość mogą zwiększać ryzyko wystąpienia bezdechów sennych. Nadmiar tkanki tłuszczowej wokół szyi zmniejsza światło w obrębie górnych dróg oddechowych i utrudnia swobodny przepływ powietrza;
• anatomię gardła - niektórzy ludzie rodzą się z wąskimi drogami oddechowymi lub innymi anatomicznymi cechami gardła, które sprzyjają bezdechom;
• palenie papierosów - palenie tytoniu może prowadzić do stanu zapalnego w drogach oddechowych i powodować zwężenie ich światła;
• spożywanie alkoholu i leków nasennych - substancje te mogą prowadzić do rozluźnienia mięśni gardła i utrudniać swobodny przepływ powietrza.
• choroby układu oddechowego - bezdechom sprzyjają takie schorzenia jak: astma, przewlekłe obturacyjne zapalenie płuc (POChP) i alergie.

Powstawaniu OBS sprzyja obecność anomalii w budowie górnych dróg oddechowych, zwłaszcza takich jak:

• Deformacje i polipy nosa;
• Guzy twarzoczaszki;
• Przerost migdałków podniebiennych, gardłowego lub języczkowego;
• Makroglosja (powiększenie języka);
• Mikro i retrognacja (krótka, cofnięta żuchwa);
• Nadmierna wiotkość podniebienia miękkiego i języczka;
• Stany kliniczne przebiegające z upośledzeniem drożności nosa (włączając w to skrzywienie przegrody nosa, przewlekły nieżyt błony śluzowej nosa).

Gardło jest jedyną częścią dróg oddechowych która nie posiada chrzęstnego lub kostnego rusztowania i w sprzyjających warunkach (nadmiar tkanki tłuszczowej) na szyi u otyłych, może ulegać zapadnięciu którego objawem są bezdechy (epizody zatrzymania oddechu).

Często chorobie towarzyszą inne schorzenia, na przykład otyłość, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, spadek libido, uporczywe migreny.

Czynniki Sprzyjające Wystąpieniu Obturacyjnego Bezdechu Sennego

Czynniki wpływające na wystąpienie choroby:

• Płeć - choroba występuje 2>3 razy częściej u mężczyzn niż u kobiet;
• Wiek - u mężczyzn dochodzi do rozwoju choroby wcześniej (najczęściej po 35-40 roku życia), u kobiet najczęściej rozwija się po menopauzie;
• Otyłość - jest najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju OBS. Wśród osób z potwierdzoną chorobą 70-80% stanowią otyli;
• Choroba, krótka szyja - obwód szyi > 43 cm u mężczyzn jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby;
• Nieprawidłowości w budowie górnych dróg oddechowych - np. przerost języka, wydłużenie podniebienia miękkiego;
• Niedoczynność tarczycy - powoduje osłabienie mięśni gardła i towarzyszy jej otyłość, które sprzyjają wystąpieniu OBS;
• Palenie tytoniu - powoduje podrażnienie, obrzęk, stan zapalny w górnych drogach oddechowych, które predysponują do wystąpienia bezdechów;
• Alkohol, środki nasenne - zmniejszają napięcie mięśni gardła, nasilają występowanie bezdechów.

Czynniki sprzyjające wystąpieniu zespołu bezdechu sennego:

• Nadwaga.
• Chrapanie.
• Płeć męska.
• Kobiety w okresie menopauzy lub po menopauzie.
• Wiek.
• Alkohol.
• Palenie tytoniu.
• Predyspozycje rodzinne.

Palenie tytoniu sprzyja nie tylko występowaniu chrapania, ale zwiększa blisko 3-krotnie ryzyko zachorowania na OBS. Kolejnym czynnikiem ryzyka jest spożywanie alkoholu, które przyczynia się do wzrostu liczby bezdechów, nawet u osób zdrowych. Zaburzenia oddychania w czasie snu częściej dotykają także chorych na akromegalię i niedoczynność tarczycy.

Objawy Obturacyjnego Bezdechu Sennego

Obturacyjny bezdech senny prowadzi do bardzo niespokojnego i słabego snu z częstymi, krótkimi przebudzeniami w nocy. Te przerwy w oddychaniu mogą prowadzić do duszności. Typowe jest głośne i nieregularne chrapanie. Chrapanie lub przerwy w oddychaniu w czasie snu często zauważają partnerzy osób chorych.

Objawy obturacyjnego bezdechu śródsennego występują zarówno nocą, jak i za dnia. Jednym z głównych symptomów zaburzenia pojawiających się w ciągu dnia jest nadmierna senność. Występuje ona u 80% chorych. Osoby z OBS skarżą się również na poranne bóle głowy, trudności z koncentracją czy zaburzenia pamięci. Do nocnych symptomów OBPS zaliczamy głośne i nieregularne chrapanie. Występuje ono nawet u 95% osób z obturacyjnym bezdechem śródsennym. Ponadto zaburzenie objawia się przerwami w oddychaniu, wzmożoną potliwością oraz przebudzeniami z uczuciem duszności. Symptomami obturacyjnego bezdechu sennego są też trudności w zasypianiu i utrzymaniu snu oraz budzenie się niewypoczętym. Do objawów OBS należy również kołatanie serca i suchość w jamie ustnej po przebudzeniu. Chorzy mogą także odczuwać potrzebę oddawania moczu w nocy (to tzw. nokturia).

Objawy można podzielić na występujące nocą i podczas dnia:

Objawy Nocne

• Chrapanie - powrotowi skutecznego oddychania po zakończonym bezdechu towarzyszy nasilone chrapanie. Chrapanie chorego na OBS występuje podczas każdej nocy, jest zazwyczaj bardzo głośne, dotyczy większości czasu spędzonego w łóżku i stwierdza się je niezależnie od pozycji ciała we śnie ale jest najsilniejsze, gdy chory śpi na plecach;
• Bezdechy w czasie snu - zapadnięcie gardła powoduje zatrzymanie oddychania (bezdech) mimo, że mięśnie klatki piersiowej i brzucha nadal pracują. Osoby, które obserwują sen chorego na OBS dostrzegają coraz silniejsze ruchy oddechowe klatki piersiowej i brzucha, którym nie towarzyszy wdech i wydech powietrza. Bezdechy występują naprzemiennie z okresami chrapania;
• Przebudzenia - nadmierna praca mięśni oddechowych w czasie bezdechów doprowadza do wielokrotnych nieświadomych przebudzeń;
• Zwiększona aktywność ruchowa i potliwość - u około połowy chorych na OBS sen jest bardzo niespokojny, a nadmiernej aktywności ruchowej towarzyszy wzmożona potliwość górnej połowy ciała;
• Duszność, dławienie w czasie snu - niektórzy chorzy budzą się w nocy z uczuciem gwałtownej duszności, dławienia się, zatykania w gardle. Niekiedy chory jest tak bardzo przestraszony, że zrywa się z łóżka, biegnie do okna i głęboko oddycha;
• Oddawanie moczu w nocy - bezdechy powodują: zwiększone wydzielanie hormonu natriuretycznego, wzrost ciśnienia w jamie brzusznej oraz przebudzenia których wynikiem jest częste oddawanie moczu w nocy;
• Pozycja ciała w czasie snu - podczas spania na plecach bezdechy występują częściej, na boku lub brzuchu bezdechy występują rzadziej. Jeśli choroba jest bardzo ciężka, pacjent nią dotknięty może spać tylko na siedząco;
• Pozostałe objawy nocne - bóle w klatce piersiowej (głębokie niedotlenienia krwi mogą wywołać ból wieńcowy u pacjenta z chorobą niedokrwienną serca). Refluks żołądkowo - przełykowy (różnica pomiędzy ciśnieniem w żołądku i przełyku podczas bezdechów predysponuje do wystąpienia choroby refleksowej.

Objawy Dziennie

• Nadmierna senność dzienna - sen u chorego na OBS nie przynosi wypoczynku. Pacjent odczuwa zmęczenie, senność i zasypia wbrew własnej woli. W łagodnych postaciach OBS, chory zasypia w sytuacjach, które wymagają niewielkiej uwagi (czytanie, oglądanie telewizji). Jeśli chory ma bardzo dużo bezdechów, może zasnąć podczas jazdy samochodem, w pracy, w czasie posiłku. Praca zmianowa, współistnienie innych chorób lub stosowanie pewnych leków może nasilać objawy senności dziennej u chorego na OBS;
• Poranne zmęczenie - w wielu przypadkach chorzy na OBS wstają zmęczeni, niewyspani, boli ich głowa i najchętniej po wstaniu z łóżka położyliby się ponownie spać;
• Zaburzenia funkcji poznawczych i zmiany osobowości - zaburzenia struktury snu, zmęczenie w ciągu dnia i senność prowadzą do pogorszenia pamięci i koncentracji uwago oraz upośledzenia zdolności intelektualnych. Chorzy na OBS mogą być agresywni, rozdrażnieni, niespokojni. U części chorych dominuje podwyższony poziom lęku i depresja. Zaburzenia te mogą być przyczyną konfliktów rodzinnych lub w pracy;
• Upośledzenie libido i impotencja - zmniejszone wydzielanie testosteronu u chorych na OBS oraz nasilona senność dzienna i zmęczenie powodują obniżenie libido i impotencję.

W wyniku zaburzonego snu często występuje uczucie naasilonej senności w ciągu dnia. Powoduje to ograniczenia w życiu codziennym prywatnym i zawodowym, w tym zwiększone ryzyko wypadków komunikacyjnych. U takich osób może dodatkowo wystepować suchość ust, zatkany nos i nagłe parcie na mocz w nocy. Często występują trudności z koncentracją, zmęczenie, obniżona wydajność i poranny ból głowy. Prowadzi to do zaburzeń nastroju włącznie z zaburzeniami lękowymi i depresją.

Bezdech senny występuje też u dzieci i objawia się przede wszystkim problemami behawioralnymi, pogorszeniem koncentracji i rozdrażnieniem w ciągu dnia.

Następstwa i Powikłania Obturacyjnego Bezdechu Sennego

Następstwa bezdechów:

• Przebudzenia w czasie snu - Wielokrotnie powtarzające się bezdechy powodują przebudzenia w czasie snu, sen ulega fragmentacji, brakuje snu głębokiego i fazy REM (nawet trwający 12 godzin sen u chorego z ciężką postacią choroby nie przynosi wypoczynku). Chory wstaje rano, zasypia w ciągu dnia, ma trudności z pamięcią i koncentracją;
• Niedotlenienie w czasie snu - Powtarzające się niedotlenienie w czasie bezdechów niekorzystnie wpływają na czynność wielu narządów. Występuje niedotlenienie mięśnia sercowego, szczególnie u osób z chorobą wieńcową. Następstwem ciężkiego niedotlenienia krwi związanego z OBS mogą być zaburzenia rytmu serca i przewodzenia takie jak: bradykardia zatokowa, pobudzenie przedwczesne nadkomorowe i komorowe, migotanie przedsionków oraz bloki przedsionkowo - komorowe;
• Nadmierne obciążanie serca - Przebudzenie po zakończonym bezdechu powoduje przyspieszenie rytmu serca, wzrasta ciśnienie krwi i metabolizm serca w warunkach niedostatecznego dowozu tlenu. Ciśnienie tętnicze nie obniża się w nocy tak jak u osób zdrowych, a jeśli choroba jest nierozpoznana i nie leczona dochodzi do rozwoju nadciśnienia tętniczego;
• Choroby układu naczyniowo - mózgowego - Badania wykazały, że OBS jest istotnym czynnikiem ryzyka wystąpienia udaru, a jego obecność utrudnia rekonwalescencję po przebytym udarze;
• Cukrzyca typu II - Osoby cierpiące na bezdech senny są w większym stopniu zagrożone rozwinięciem odporności na insulinę, co może prowadzić do cukrzycy typu II. Badania kliniczne wykazały, że u chorych na cukrzycę typu II to zaburzenie snu występuje niezwykle często.

Powikłania:

• Nadciśnienie tętnicze;
• Choroba niedokrwienna serca;
• Niewydolność serca;
• Zaburzenia rytmu i przewodzenia;
• Udar mózgu;
• Zespół metaboliczny i cukrzyca;
• Zwiększone ryzyko wypadków komunikacyjnych;
• Zwiększone ryzyko zgonu (powikłania sercowo - naczyniowe i wypadki komunikacyjne są głównymi przyczynami większej śmiertelności chorych na OBS.

Zespół bezdechu sennego jest czynnikiem ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego, m.in. nadciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu serca, osłabienia serca, zwężenia tętnic wieńcowych (choroby wieńcowej), ostrego zespołu wieńcowego (OZW) (zawału serca), udaru mózgu oraz podwyższonego ciśnienia tętniczego w krążeniu płucnym. Zespół obturacyjnego bezdechu sennego wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia cukrzycy oraz zaburzeń lipidowych.

U osób cierpiących na obturacyjny bezdech senny (OBS) obserwuje się zwiększone ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, otyłości, a nawet udaru i zawału serca. Pojawiające się w przebiegu choroby problemy z koncentracją i nadmierną sennością w ciągu dnia nie tylko pogarszają jakość życia, lecz także zwiększają ryzyko wypadków komunikacyjnych i poważnych błędów w trakcie wykonywania obowiązków zawodowych.

Nieleczony obturacyjny bezdech śródsenny może prowadzić do wielu poważnych konsekwencji. Dodatkowo nadmierna senność w ciągu dnia może powodować zmniejszenie wydajności w pracy i codziennych aktywnościach. Kolejnym istotnym problemem jest wpływ obturacyjnego bezdechu sennego na wypadki na drodze. Szacuje się, że chorzy z nieleczonym OBPS mogą przyczyniać się do kolizji drogowych nawet siedem razy częściej niż osoby bez tego zaburzenia. Ponadto głośne chrapanie osoby z OBPS może uniemożliwiać nocny odpoczynek jej współmieszkańcom, negatywnie wpływać na ich jakość życia oraz na wzajemne relacje.

Obturacyjny bezdech senny pociąga za sobą wiele niekorzystnych skutków zdrowotnych. Bezdech senny u dzieci występuje znacznie rzadziej niż u dorosłych, jednak wymaga leczenia, gdyż może prowadzić do niekorzystnych konsekwencji, takich jak problemy w nauce, zaburzenia zachowania, zaburzenia wzrastania oraz problemy kardiologiczne.

Oczekiwana długość życia może być skrócona w porównaniu do osób zdrowych. O rokowaniu w tej chorobie decydują przede wszystkim współistniejące choroby układu krążenia. Śmiertelność w porównaniu ze zdrowymi ludźmi w tym samym wieku jest ok. 4 razy wyższa. Dlatego bardzo ważne jest odpowiednie leczenie.

Jeśli bezdech senny połączony z uczuciem zmęczenia w ciągu dnia nie jest leczony lub jest leczony niewłaściwie, osoba chora nie ma zdolności do prowadzenia pojazdów.

Diagnoza Obturacyjnego Bezdechu Sennego

Podstawą rozpoznania zespołu bezdechu sennego jest kompleksowa ocena wszystkich objawów. Jeśli dana osoba żyje w związku partnerskim, często decydujące znaczenie mają informacje przekazane przez partnerów.

Rozpoznanie bezdechu sennego wymaga przeprowadzenia badania snu, objawy są bowiem nieswoiste i lekarz nie może na ich podstawie rozpoznać choroby. Najdokładniejszym badaniem snu jest polisomnografia. Badanie trwa cała noc. Ograniczeniem jest koszt i stosunkowo mała dostępność badania. Z tego powodu opracowano prostsze badanie, tzw. poligrafię. Badanie obejmuje monitorowanie parametrów opisanych powyżej z wyłączeniem czynności mózgu (EEG), jest zatem mniej precyzyjne w różnicowaniu obturacyjnego bezdechu sennego z innymi chorobami, ale w typowych przypadkach wystarcza do ustalenia rozpoznania i rozpoczęcia leczenia. W przeciwieństwie do polisomnografii można je wykonać w domu chorego.

Diagnoza bezdechów sennych zwykle polega na przeprowadzeniu badania snu. Polisomnografia to procedura diagnostyczna, która monitoruje różne parametry snu, takie jak aktywność mózgu, ruchy oczu, aktywność mięśni i poziom tlenu we krwi. W czasie nocnego spoczynku pacjenta wykonuje się badania: EEG (elektroencefalografię), EKG (elektrokardiografię), EMG (elektromiografię) oraz EOG (elektrookulogram). Ze względu na konieczność wykorzystania specjalistycznej aparatury medycznej badania polisomnograficzne odbywają się w warunkach szpitalnych. Mniej rozbudowaną wersją badania przydatnego w diagnostyce obturacyjnego bezdechu sennego jest poligrafia. Wykonuje się ją w warunkach domowych, po konsultacji z lekarzem.

Taki test może pomóc lekarzowi zidentyfikować obecność bezdechów sennych bezsenności sennej i określić ich przyczyny oraz nasilenie.

W praktyce lekarza rodzinnego:

W przypadku podejrzenia obturacyjnego zespołu bezdechu sennego pacjenci są badani w sposób ukierunkowany w gabinecie lekarza rodzinnego. Zapisuje się wzrost i masę ciała, mierzy ciśnienie tętnicze i bada nosogardziel. Stwierdzona zwężenia w nosie, a zwłaszcza w gardle nasuwają podejrzenie bezdechu sennego. Może być też widoczny duży język i stosunkowo duża ilość tkanki w gardle. Język, języczek lub migdałki podniebienne mogą być powiększone i utrudniać oddychanie w pozycji leżącej. Można wykonać EKG i badania krwi.

Poradnia leczenia zaburzeń snu/polisomnografia:

Jeśli podejrzewa się zespół obturacyjnego bezdechu sennego, pacjent może zostać skierowany do laryngologa lub do poradni leczenia zaburzeń snu. Może się okazać, że wystarczy nosić w domu na noc niewielkie urządzenie, tzw. aparat do poligrafii. Rejestruje on przepływ oddechowy i przerwy, mierzy czynności serca (EKG), ruchy brzucha i klatki piersiowej oraz nasycenie tlenem we krwi, a także rejestruje dźwięki chrapania. Przy prawidłowym wywiadzie lekarskim i odpowiednich wynikach badań często już na tej podstawie można postawić rozpoznanie zespołu bezdechu sennego.

Jeśli nadal istnieją wątpliwości, w poradni leczenia zaburzeń snu można przeprowadzić tzw. polisomnografię. To badanie jest jeszcze bardziej rozbudowane. Na czas badania w pracowni snu przebywa się zwykle 1-2 dni. Jeśli badanie odbywa się w laboratorium, aktywność mózgu może być mierzona za pomocą elektroencefalografii (EEG), ruchy oczu i aktywność mięśni mogą być monitorowane, a fazy snu mogą być badane. Dzięki temu można ocenić, jak bardzo oddychanie wpływa na jakość snu. Zazwyczaj fazy „przynoszącego odpoczynek” snu stają się krótsze.

Diagnostyka bezdechu sennego opiera się na ukierunkowanym wywiadzie chorobowym oraz całonocnym badaniu snu. U pacjentów podejrzanych o zaburzenia oddychania w czasie snu zastosowanie znajdują badania kwestionariuszowe, będące głównym elementem oceny wstępnej. Najczęściej używana jest skala Epworth Sleepines Scale (ESS) oceniająca nasilenie senności dziennej. Wynik w skali ESS powyżej 10 punktów wskazuje na nadmierną senność w ciągu dnia i powinien skłaniać się do wnikliwszej diagnostyki. Wyżej zaprezentowana skala jest tylko narzędziem zwiększającym prawdopodobieństwo występowania nadmiernej senności dziennej, która może wskazywać na obturacyjny bezdech senny.

Polisomnografia jest wykonywana najczęściej w warunkach szpitalnych (zwykle pobyt trwa jedną noc), można również przeprowadzić to badanie w warunkach domowych. Termin polisomnografia odnosi się do pełnego badania, składającego się z rejestracji poligraficznej (oddychania), bioelektrycznej (umożliwiającej określenie faz snu). Rejestracja polisomnograficzna obejmuje ocenę: przepływu powietrza przez drogi oddechowe, ruchy brzucha i klatki piersiowej, pozycję ciała, obecność chrapania, tętno, EKG, saturację oraz EEG (elektroencefalografia), EMG (elektromiografia), EOG (elektrookulografia).

Zgodnie z najpowszechniej stosowanymi wytycznymi American Academy of Sleep Medicine (AASM) nasilenie OBS wyraża się wskaźnikiem bezdechów i spłyceń oddychania w przeliczeniu na godzinę - AHI. Zaleca się rozpoznawanie OBS wg AASM przy AHI powyżej 5/h. Aktualnie wyróżnia się 3 stopnie ciężkości choroby:

• Postać łagodna - AHI≥ 5 i < 15;
• Postać umiarkowana - AHI 15 - 30;
• Postać ciężka - AHI > 30.

Poniżej przedstawiono schemat postępowania w przypadku podejrzenia Obturacyjnego Bezdechu Sennego.

Leczenie Obturacyjnego Bezdechu Sennego

Głównym celem leczenia jest poprawa snu nocnego poprzez zapobieganie przerwom w oddychaniu. W efekcie pacjenci czują się bardziej wypoczęci w ciągu dnia i są bardziej wydajni.

Wskazaniem do leczenia OBS jest stwierdzenie choroby o umiarkowanym (AHI 15-30) lub ciężki (AHI>30) nasileniu niezależnie od intensywności objawów dziennych i powikłań. Chorzy z łagodną postacią choroby ze współistniejącymi powikłaniami sercowo - naczyniowymi, depresją lub nasiloną sennością dzienną również powinni rozpocząć leczenie.

Celem leczenia OBS jest utrzymanie drożności górnych dróg oddechowych w czasie snu. Złotym standardem w leczeniu bezdechu jest terapia aparatem CPAP (Continuous Positive Airway Pressure).

Leczenie chorych na OBS obejmuje następujące etapy:

Postępowanie w okresie przed wdrożeniem właściwego leczenia mające na celu wyeliminowanie lub zmniejszenie wpływu czynników predysponujących do pojawienia się zaburzeń oddychania podczas snu. Na ten etap leczenia składa się tzw.

Prewencja:

• - redukcja masy ciała;
• - przyjmowanie określonej pozycji w czasie snu;
• - unikanie przyjmowania leków uspokajających i nasennych oraz spożywania alkoholu;

Właściwe postępowanie lecznicze obejmuje:

• - leczenie operacyjne;
• - oddychanie wspomagane pod dodatnim ciśnieniem (nCPAP, BiPAP, auto-CPAP);

W leczeniu proponuje się również:

• - farmakoterapię;
• - aparaty ortodontyczne;
• - elastyczną stymulację mięśni górnych dróg oddechowych;
• - chirurgia bariatryczna.

W przypadku nadwagi zalecana jest redukcja masy ciała. Zmniejsza to również ryzyko chorób układu krążenia, które w zespole obturacyjnego bezdechu sennego i spłycenia oddechu rozwijają się częściej niż u osób zdrowych.

W pozycji bocznej większość pacjentów chrapie mniej.

Terapia CPAP

Maski CPAP (CPAP = Continuous Positive Airway Pressure). Maska ta jest noszona w nocy i dostarcza pacjentowi powietrze pod niewielkim ciśnieniem dodatnim, aby ułatwić mu oddychanie. Urządzenie jest przeznaczone do używania każdej nocy i nie może być wyłączane w nocy. Osoba chora zakłada na twarz maskę, która jest połączona z urządzeniem za pomocą rurki. Samo urządzenie stoi obok łóżka. Urządzenie wtłacza powietrze przez wąż i maskę pod nieco wyższym ciśnieniem niż powietrze w pomieszczeniu. Tak więc powietrze jest wdmuchiwane podczas wdechu, a podczas wydechu muszą być użyte mięśnie oddechowe, aby pracowały przeciwko wyższemu ciśnieniu powietrza. Pomaga to utrzymać drożność górnych dróg oddechowych, dzięki czemu zapewnione jest efektywne oddychanie, a tym samym dotlenienie organizmu.

Stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (CPAP) jest metodą z wyboru w leczeniu OBS. Istotą leczenia jest utrzymanie drożności górnych dróg oddechowych przez strumień powietrza wytwarzany przez sprężarkę pod ciśnieniem 4 - 20 cm H2O. Słup powietrza pod dodatnim ciśnieniem, generowanym przez aparat poprzez elastyczną rurę doprowadzającą i maskę szczelnie obejmującą nos lub nos i usta pacjenta przedostaje się do górnych dróg oddechowych. Wzrost ciśnienia w gardle zapobiega zapadaniu się jego ścian i bezdechom. Ciśnienie terapeutyczne aparatu ustala się w czasie kontrolnej PSG lub za pomocą aparatu auto-CPAP, po kilku dniach adaptacji leczenia. CPAP jest dobrze tolerowany przez około 80% chorych.

Pozytywne efekty terapii CPAP:

• Efekt neurobechawioralny:
• zredukowana senność;
• poprawa koncentracji;
• zwiększona produktywność w pracy;
• zwiększona tolerancja wysiłku fizycznego.
• Efekty sercowo - naczyniowe:
• po...

Wentylacja CPAP znacząco poprawia objawy i rokowanie. W większości przypadków oddychanie normalizuje się podczas snu. Wentylacja CPAP nie tylko poprawia zaburzenia oddychania, ale może również zmniejszyć lub nawet wyeliminować senność dzienną, dzięki czemu znacznie wzrasta jakość życia.

U pacjentów z OBS o ciężkim nasileniu z zaawansowanymi objawami klinicznymi, metodą z wyboru jest leczenie za pomocą dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych CPAP. W tym celu stosowane są protezy powietrzne generujące ciśnienie na stałym poziomie lub posiadające funkcję autoregulacji.

Szyna Doustna Przeciw Chrapaniu

Alternatywnym sposobem leczenia jest tzw. szyna doustna przeciw chrapaniu, która lekko wyciąga żuchwę do przodu i w ten sposób otwiera nieco bardziej gardło, gdy usta są normalnie zamknięte. To leczenie często nie jest tak skuteczne jak maska CPAP, ale niektórzy pacjenci znacznie lepiej radzą sobie z szyną niż z maską.

Leczenie ortodontyczne polega na ogół na stosowaniu aparatu wysuwającego żuchwę, który zakłada się na noc. Precyzyjna regulacja pozwala na nieznaczne wysunięcie żuchwy w stosunku do górnej szczęki, dzięki czemu zwiększa się napięcie mięśni gardła w czasie snu i eliminuje chrapanie oraz bezdechy. Aparat stosuje się u chorych z lekkim i umiarkowanie ciężkim obturacyjnym bezdechem sennym lub u chorych, którzy nie tolerują leczenia CPAP. Istnieją również inne metody, np.

Operacja

Jeśli inne sposoby leczenia nie przyniosły rezultatu i jeśli po konsultacji z lekarzem konieczne jest podjęcie dalszych działań, w niektórych przypadkach może pomóc operacja. Zabieg operacyjny jest stosowany, aby spróbować usunąć zwężenia w gardle. Operacja zazwyczaj polega na usunięciu fragmentu podniebienia miękkiego oraz języczka i/lub migdałków.

Leczenie zabiegowe OBPS, w którym specjalizuje się Centrum Medyczne MML, stosowane jest u chorych ze stwierdzonymi nieprawidłowościami anatomicznymi w obrębie górnych dróg oddechowych. Zabiegi ambulatoryjne przeprowadzane są u osób z małym zakresem zmian. Procedury wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Są one bezpieczne i dobrze tolerowane. Ich zaletą jest też mała inwazyjność, krótki czas trwania i szybka rekonwalescencja. Najczęściej przeprowadzany zabieg dotyczy nadmiernie wydłużonego i/lub wiotkiego podniebienia miękkiego i polega na wykorzystaniu fal radiowych (jest to tzw. koblacja). Procedura bywa stosowana również w obrębie języka czy migdałków. Specjaliści z Centrum Medycznego MML wykonują też zabieg autorski, z wykorzystaniem lasera diodowego w technice palisadowej. W przypadku większych nieprawidłowości anatomicznych, obturacyjny bezdech senny jest leczony metodami chirurgicznymi. Do najczęściej wykonywanych operacji zaliczamy korektę skrzywionej przegrody (septoplastyka) i korekcję małżowiny nosowej dolnej (konchoplastyka). Operacja może też polegać na usunięciu migdałków lub dotyczyć przerostu czy niewłaściwego położenia języka. Zabiegi przeprowadza się technikami dobranymi do potrzeb konkretnego chorego. W Centrum Medycznym MML stosujemy najnowsze metody, które są skuteczne i pozwalają na szybką rekonwalescencję. W rzadkich przypadkach u pacjentów z OBPS wykonuje się zabieg tracheotomii.

Leczenie operacyjne zalecane jest u pacjentów, u których stwierdza się nieprawidłowości anatomiczne w zakresie górnych dróg oddechowych - skrzywienie przegrody nosa upośledzające jego drożność lub inne istotne nieprawidłowości.

Leki

Istnieje tylko kilka leków, które mają wpływ na objawy bezdechu sennego i mają na celu głównie zmniejszenie uczucia zmęczenia w ciągu dnia np. solriamfetol, jednak zwykle stosuje się je jedynie wówczas, gdy nie można usunąć przyczyny lub zawiodą inne metody.

Farmakoterapia jest stosowana rzadziej i zazwyczaj dotyczy leczenia objawów towarzyszących, takich jak senność dzienna, a nie samego bezdechu.

Zmiana Stylu Życia

Ogromnym wsparciem w leczeniu jest zmiana stylu życia: redukcja wagi, unikanie palenia papierosów i spożywania alkoholu. Pomocna może być również terapia behawioralna, a w jej ramach m.in. techniki relaksacyjne.

Pomimo braku możliwości całkowitego wyleczenia obturacyjnego bezdechu sennego, odpowiednie leczenie i zmiana stylu życia mogą znacząco poprawić jakość życia pacjenta. Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń lekarskich, regularne stosowanie zaleconej terapii oraz dbanie o higienę snu.

Jak Dbać o Sen przy Bezdechu Sennym?

Bezdech senny to zaburzenie, które wymaga leczenia. Ponieważ to długotrwały proces, warto zadbać o odpowiednią higienę snu. Ona również stanowi ogromne wsparcie w terapii. Przestrzegaj następujących zasad:

• Utrzymuj odpowiednią temperaturę (ok. 18-21°C) w sypialni.
• Unikaj spania na wznak (na plecach) - objawy bezdechu sennego są mniej dokuczliwe w pozycji leżącej na boku.
• Zachowaj regularny harmonogram snu: staraj się chodzić spać i wstawać o regularnych porach, nawet w weekendy. Unikaj popołudniowych drzemek.
• Zadbaj o aktywność fizyczną na świeżym powietrzu.
• Stwórz dogodne warunki do snu - wyeliminuj wszelkie czynniki, które mogą zakłócać sen (jasne światło, hałas, nadmierne oddziaływanie ekranów).

Pamiętaj, że bezdech senny to przede wszystkim poważne zaburzenie, które wymaga leczenia.

tags: #senny #zespol #chorobowy

Popularne posty:

• Rywalizacja o cenne przedmioty i nagrody
• Propozycje zmian w zatrudnianiu pielęgniarek
• Płatny staż w Zabrzu dla fizjoterapeutów
• Zatrudnienie doktoranta poniżej 26 lat
• Staż pracy a urlop wypoczynkowy