Przyjęcie dziecka na wychowanie otwiera drogę do świadczeń macierzyńskich, jednak kluczowe jest prawidłowe zrozumienie przepisów i terminów. Prawo do zasiłku macierzyńskiego nie jest ograniczone wyłącznie do sytuacji związanych z urodzeniem dziecka. Ubezpieczeni mają do niego prawo również w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie, z zamiarem jego przysposobienia, a także w sytuacji objęcia dziecka opieką w ramach rodziny zastępczej.
Ważne jest, aby pamiętać, że pojęcie "przyjęcie dziecka na wychowanie" w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych i prawa pracy nie jest tożsame z formalnym ustanowieniem opieki prawnie. Kluczowe jest ustalenie faktycznego podjęcia się opieki nad dzieckiem, niezależnie od późniejszego etapu formalnego procesu przysposobienia.
Zmiany w przepisach dotyczące zasiłku macierzyńskiego przy przyjęciu dziecka na wychowanie
Od 1 lutego 2023 roku nastąpiły istotne zmiany w przepisach dotyczących prawa do zasiłku macierzyńskiego w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie. Granica wieku dziecka, którego przyjęcie na wychowanie uprawnia do świadczenia, została podniesiona do 14 lat. Ta zmiana dotyczy również prawa do zasiłku macierzyńskiego z tytułu korzystania z urlopu ojcowskiego.
Jednakże, zasady dotyczące dzieci przyjmowanych na wychowanie w ramach rodziny zastępczej pozostały niezmienione. W tym przypadku nadal uprawnieni do zasiłku macierzyńskiego są opiekunowie dzieci w wieku do 7 lat lub do 10 lat, jeśli wobec dziecka została wydana decyzja o odroczeniu obowiązku szkolnego.
Nowelizacja Kodeksu pracy oraz ustawy zasiłkowej z dnia 26 kwietnia 2023 roku dostosowała polskie przepisy do dyrektywy unijnej "work-life balance". Wprowadzone zmiany wydłużyły okres przysługującego pracownikom urlopu rodzicielskiego, co przekłada się na dłuższy okres pobierania zasiłku macierzyńskiego.
Wymiar urlopu i zasiłku macierzyńskiego w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie
W przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka, urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje przez okres 20 tygodni, ale nie krócej niż przez 9 tygodni. Po jego zakończeniu, pracownik może skorzystać z urlopu rodzicielskiego w podstawowym wymiarze do 32 tygodni lub w gwarantowanym wymiarze do 29 tygodni.
Pracownik, który nie później niż 21 dni po przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub po przyjęciu na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, złoży wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający pełnemu wymiarowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego, otrzyma zasiłek w wysokości 81,5% podstawy jego wymiaru za cały okres. Wniosek ten nie może dotyczyć urlopu rodzicielskiego w części przysługującej wyłącznie drugiemu rodzicowi dziecka (9 tygodni).
Jeżeli pracownik złoży wniosek po upływie 21 dni, zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego będzie wypłacany w wysokości 70% podstawy jego wymiaru. W przypadku 9-tygodniowego urlopu rodzicielskiego, przysługującego na zasadzie wyłączności drugiemu z rodziców, zasiłek macierzyński zawsze wynosi 70%.
Ważne jest, że zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego nie ulega skróceniu w związku z ukończeniem przez dziecko 7. lub 10. roku życia w trakcie jego pobierania.
Przykład obliczenia zasiłku
Załóżmy, że pracownica przyjęła dziecko na wychowanie w ramach rodziny zastępczej 12 lipca 2018 r., a dziecko ukończyło 7 lat 15 sierpnia 2018 r. Pracownica wystąpiła o pełne wymiary należnych jej urlopów:
- Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego: 9 tygodni (63 dni), za okres od 12 lipca do 12 września 2018 r.
- Urlop rodzicielski: 29 tygodni (203 dni), za okres od 13 września 2018 r.
W tym przypadku pracownicy będzie przysługiwał zasiłek macierzyński za okres gwarantowanych 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz do 29 tygodni urlopu rodzicielskiego.
Procedura składania wniosku i wypłaty zasiłku
Aby ubiegać się o zasiłek macierzyński z tytułu przyjęcia dziecka na wychowanie, należy złożyć odpowiednie dokumenty do właściwej jednostki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W przypadku pracownicy, która wystąpiła o urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego do pracodawcy, a zasiłek macierzyński za ten okres będzie wypłacał ZUS, nie ma konieczności składania dodatkowego wniosku ZAS-54.
Wniosek o zasiłek macierzyński składa się zazwyczaj elektronicznie poprzez profil PUE ZUS. Po zalogowaniu należy podpisać Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (UPD). W przypadku przyznania prawa do zasiłku, wypłata nastąpi na wskazany we wniosku rachunek bankowy.
Korespondencję w sprawie zasiłku otrzymasz na wskazany we wniosku adres. W przypadku decyzji odmownej, odwołanie do Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych można złożyć w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
Kwestie dodatkowe
W przypadku gdy miesięczna kwota zasiłku macierzyńskiego pomniejszona o zaliczkę na podatek dochodowy jest niższa niż kwota świadczenia rodzicielskiego, kwota zasiłku jest podwyższana do wysokości świadczenia rodzicielskiego. Podwyższenie to jest ustalane proporcjonalnie w przypadku zasiłku przysługującego za część miesiąca.
Nowelizacja Kodeksu pracy uniezależniła prawo do urlopu rodzicielskiego od tego, czy matka dziecka wcześniej korzystała z urlopu macierzyńskiego. Jeśli matka nie jest ubezpieczona i nie przysługuje jej zasiłek macierzyński, ubezpieczony ojciec dziecka jest uprawniony do zasiłku za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu.
Urlop Ojcowski i Rodzicielski – Jakie Prawa Ma Ojciec?
Rodzice dziecka mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego jednocześnie. Łączny wymiar urlopu nie może przekraczać określonych limitów, a urlop może być wykorzystany jednorazowo lub w maksymalnie 5 częściach. Ostatnia część urlopu nie może przypadać później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy określony wiek (w zależności od sytuacji).
Każdy z pracowników-rodziców ma wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, które nie podlega przeniesieniu na drugiego rodzica. Podczas urlopu rodzicielskiego pracownik może wykonywać pracę w wymiarze nie większym niż połowa etatu, o ile jest to możliwe ze względu na organizację pracy.
W przypadku, gdy zasiłek macierzyński przysługuje za okres urlopu ojcowskiego, przepisy Kodeksu pracy skróciły okres, w którym można z niego skorzystać.
Ważne jest, aby śledzić aktualne przepisy i konsultować się z ZUS lub pracodawcą w celu uzyskania szczegółowych informacji dotyczących prawa do zasiłku macierzyńskiego w indywidualnej sytuacji.
tags: #sad #najwyzszy #zasilek #macierzynski #przyjecie #dziecka