Wielu z Was do dziś ma ogromny problem z rodzajnikami w języku niemieckim. Nadal nie jesteście pewni kiedy użyć rodzajnika określonego a kiedy nieokreślonego? Wpis ten powinien rozwiać wszelkie wątpliwości i raz na zawsze pomóc usystematyzować wiedzę na ten temat. Z doświadczenia wiem, że to właśnie rodzajniki sprawiają Wam najwięcej trudności przy uczeniu się języka niemieckiego.
Rodzajnik nieokreślony - podstawowe zasady użycia
Na początek wyjaśnię czym jest rodzajnik nieokreślony (der unbestimmte Artikel) i kiedy go użyć. Załóżmy, że nasz sąsiad chwali się nam, że ma nowe auto, de facto nic nie wiemy o tym aucie. Ani czy jest białe czy czerwone, do remontu czy po tuningu etc. W tej sytuacji użyjemy właśnie rodzajnika nieokreślonego. Jeśli chcemy coś o nim powiedzieć, sformułujemy to krótko: das ist ein Auto.
Rodzajnika nieokreślonego używamy z rzeczownikami oznaczającymi nieznane osoby i przedmioty, o których mówimy po raz pierwszy, o których wcześniej nie wspominaliśmy:
- Das ist eine Blume. Die Blume ist schön. (To jest (jakiś) kwiatek.) (Ten kwiatek jest piękny.)
- Ich kaufe mir einen Computer. Der Komputer ist modern. (Kupuję sobie (jakiś) komputer.) (Ten komputer jest nowoczesny.)
Rodzajnik nieokreślony poprzedza rzeczowniki określające jedną osobę lub rzecz z większego zbioru:
- Das Pferd ist ein Tier. (Koń jest zwierzęciem.)
- Der Baum ist eine Pflanze. (Drzewo jest rośliną.)
Rodzajnik nieokreślony używamy z rzeczownikiem po wyrażeniu "es gibt", które znaczy "jest, są, znajdują się".
- In meiner Klasse gibt es nur einen Jungen. (W mojej klasie jest tylko jeden chłopiec.)
- Gibt es hier in der Nähe einen Supermarkt? (Czy jest tu w pobliżu jakiś supermarket?)
Przykładowo chcemy pomóc nieznanemu mężczyźnie, czyli wir helfen einem Mann.
Widzimy jakąś kobietę (bliżej nam nieznaną). Jak to powiemy? playIch sehe eine Frau. Widzę (jakąś) kobietę. (Taka sama sytuacja jak w pierwszym przykładzie. nieokreślonego.
playDas ist ein Bild. To jest (jakiś) obrazek.
playEr hat ein Auto. On ma (jakiś) samochód.
Rodzajnik nieokreślony w liczbie mnogiej - czy istnieje?
W języku niemieckim rodzajnik nieokreślony w liczbie mnogiej nie występuje. Na przykład gdy mowa ogólnie o dzieciach, powiemy Kinder, a gdy o tych konkretnych - die Kinder. W liczbie mnogiej natomiast nie ma rodzajnika nieokreślonego.
Rodzajnik nieokreślony dla rodzaju męskiego i nijakiego brzmi ein, co w języku polskim znaczy mniej więcej tyle co jakiś/jakieś, a dla rodzaju żeńskiego eine, czyli po polsku jakaś.
W języku niemieckim każdy rzeczownik ma jeden z trzech rodzajów: męski, żeński, nijaki. Rodzaj rzeczownika sygnalizują rodzajniki lub zaimki. Rodzajniki nieokreślone występują, gdy coś jest wymieniane po raz pierwszy. Rodzajnik nieokreślony oznacza też liczbę 1.
W języku niemieckim nie możemy utworzyć liczby mnogiej przez dodanie jednej konkretnej końcówki, dlatego na początku nauki najlepiej uczyć się jej na pamięć.
W tabeli poniżej przedstawiono, jak wygląda mianownik w liczbie mnogiej z rodzajnikiem określonym:
| Nominativ (Mianownik) | Plural (Liczba mnoga) | |
|---|---|---|
| Rodzajnik określony | die | die |
| Zaimek wskazujący | dieser | dieser |
| Rodzajnik nieokreślony | - | - |
Odmiana rodzajnika nieokreślonego przez przypadki
Aby odmienić rodzajnik nieokreślony, dodaj te same końcówki, jak przy odmianie rodzajnika określonego, np. w rodzaju męskim:
- ein Vater (Nominativ)
- eines Vaters (Genitiv)
- einem Vater (Dativ)
- einen Vater (Akkusativ)
Jak ułatwić sobie naukę odmiany rodzajników przez przypadki? Będzie Ci prościej nauczyć się odmiany rodzajnika, jeśli zapamiętasz te zasady:
- W dopełniaczu (Genitiv) rodzajniki przeplatają się: des-der-des-der.
- W celowniku (Dativ) rodzaj męski i nijaki są identyczne (dem).
- Biernik (Akkusativ) brzmi tak samo jak mianownik - oprócz rodzaju męskiego.
Wszystkie niemieckie przypadki w 7 minut Nominativ Akkusativ Dativ Genitiv #zapytajpoliglote de 229
Liczba mnoga rzeczowników w języku niemieckim
W języku niemieckim istnieje kilka form tworzenia liczby mnogiej rzeczowników. Zwykle tworzymy ją poprzez dodanie odpowiedniej końcówki. Warto jednak pamiętać, że nie ma jednej uniwersalnej zasady tworzenia liczby mnogiej, dlatego na początku nauki najlepiej uczyć się jej na pamięć.
Oto przykłady tworzenia liczby mnogiej:
| Metoda tworzenia liczby mnogiej | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Brak zmian (-) | der Adler (orzeł) | die Adler (orły) |
| Dodanie przegłosu do samogłoski | der Bruder (brat) | die Brüder (bracia) |
| Dodanie -er | der Tisch (stół) | die Tische (stoły) |
| Dodanie przegłosu do samogłoski oraz -er | das Lied (piosenka) | die Lieder (piosenki) |
| Dodanie -n | die Idee (pomysł) | die Ideen (pomysły) |
| Dodanie -en | die Leistung (osiągnięcie, wynik) | die Leistungen (osiągnięcia, wyniki) |
| Dodanie -nen | die Ärztin (lekarka) | die Ärztinnen (lekarki) |
| Dodanie -s | das Kino (kino) | die Kinos (kina) |
| Dodanie -se | das Erlebnis (przeżycie) | die Erlebnisse (przeżycia) |
| Przegłos (niem. Umlaut) | das Glas (szkło) | die Gläser (szklanki) |
Rzeczowniki występujące tylko w liczbie pojedynczej
Niektóre rzeczowniki występują tylko w liczbie pojedynczej. Do tej grupy należą:
- Rzeczowniki odnoszące się do materiałów, pogody, produktów spożywczych itp.: der Käse (ser), die Milch (mleko), der Regen (deszcz), das Holz (drewno).
- Zbiorowe określenia jakiejś grupy: das Gepäck (bagaż), das Personal (personel), der Schmuck (biżuteria).
- Rzeczowniki wyrażające pojęcia abstrakcyjne: das Alter (wiek), der Neid (zazdrość), die Ruhe (spokój).
- Rzeczowniki odczasownikowe opisujące jakąś czynność: das Essen (jedzenie), das Schwimmen (pływanie).
W przypadku rzeczowników wyrażających ilość, miarę czy nominał liczba pojedyncza pokrywa się z liczbą mnogą:
- ein/der Euro → zwanzig Euro
- ein/das Kilo/Kilogramm → zwei Kilo/Kilogramm
- ein/das Stück → zwei Stück
Rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej
Niektóre rzeczowniki występują tylko w liczbie mnogiej. Należą do nich:
- Rzeczowniki odnoszące się do grup, np.: die Leute (ludzie), die Eltern (rodzice), die Geschwister (rodzeństwo), die Möbel (meble).
- Inne określenia zbiorcze, jak np.: die Ferien (ferie), die Kosten (koszty), die Finanzen (finanse), die Spielwaren (zabawki).
- Produkty, takie jak np.: die Makkaroni (makaron rurki), die Spaghetti (makaron spaghetti).
- Niektóre choroby, np.: die Windpocken (ospa), die Röteln (różyczka), die Masern (odra).
tags: #rodzajnik #nieokreslony #niemiecki #liczba #mnoga