Podmiot prowadzący działalność leczniczą może mieć status pracodawcy, jeżeli swoje zadania będzie realizował przy pomocy personelu zatrudnionego na podstawie stosunku pracy, a zatem za pomocą pracowników. Jeżeli taka będzie formuła realizacji zadań, to do wzajemnych relacji pomiędzy podmiotem leczniczym, a personelem, tak medycznym, jak i niemedycznym, będą mieć zastosowanie przepisy Prawa pracy.
Podstawowym aktem prawnym prawa pracy jest Kodeks pracy i dlatego jego regulacje będą mieć zastosowanie w działalności leczniczej prowadzonej w opisanej wyżej formule zatrudnienia pracowniczego. Z uwagi jednak na szczególny przedmiot działalności leczniczej, który polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, dla personelu zatrudnionego w podmiocie leczniczym, w szczególności personelu medycznego, niektóre obszary zostały uregulowane odmiennie w stosunku do ogólnych regulacji Kodeksu pracy.
Te szczególne regulacje zawiera ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Dotyczą one w szczególności obszaru czasu pracy, związanych z czasem pracy warunków wynagrodzenia za pracę, jak również szczególnych zasad ustalania wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących zawód medyczny.
Podstawowe zasady prawa pracy w działalności leczniczej
Przepisy Kodeksu pracy, które będą mieć bezpośrednie zastosowanie do wzajemnych relacji pomiędzy podmiotem leczniczym a jego personelem pracowniczym, w tym zarówno medycznym, jak i niemedycznym, to podstawowe zasady prawa pracy, które zostały uregulowane w rozdziale II w art. 10-183 Kodeksu pracy. Należą do nich:
- Obowiązek poszanowania godności i dóbr osobistych pracownika (art. 111 Kodeksu pracy).
- Obowiązek równego traktowania pracowników (art. 112 Kodeksu pracy), który oznacza, że pracownicy wykonujący te same obowiązki mają równe prawa, dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu.
- Zakaz dyskryminacji (art. 113 Kodeksu pracy).
- Prawo do godziwego wynagrodzenia (art. 13 Kodeksu pracy), które oznacza, że pracownicy mamy prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę. Zarobki muszą być adekwatne do rodzaju obowiązków, jakie pracownik wykonuje, a także do posiadanego przez pracownika doświadczenia i kwalifikacji zawodowych. Gwarancją realizacji tego prawa są przepisy, które określają minimalną wysokość wynagrodzenia zasadniczego, przy czym w przypadku działalności leczniczej zastosowanie będą miały zarówno przepisy ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (do pracowników niemedycznych) oraz przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach leczniczych.
- Prawo do wypoczynku (art. 14 Kodeksu pracy).
- Obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 15 Kodeksu pracy).
- Obowiązek zaspokajania przez pracodawcę potrzeb pracowników (art. 16 Kodeksu pracy).
- Obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych (art. 17 Kodeksu pracy), którego prawne mechanizmy zostały zawarte w przepisach art. 94 pkt 6 i art. 1031-1036 Kodeksu pracy.
- Zasada uprzywilejowania pracownika (art. 18 Kodeksu pracy), która wyznacza relacje między postanowieniami aktów kreujących stosunek pracy a przepisami prawa pracy. Zgodnie z tą zasadą nie mogą być one mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, a zatem przepisy Kodeksu prawa pracy oraz przepisy pozakodeksowe, które są wymienione w art. 216 § 2 Kodeksu pracy.
- Ochrona uprawnień pracowników.
- Prawo pracowników i pracodawców do tworzenia i przystępowania do organizacji zawodowych, która wyraża się w tym, że pracownicy i pracodawcy mogą zrzeszać się, aby skuteczniej bronić swoich praw i przywilejów. Warunki i zasady, zgodnie z którymi takie grupy są zakładane i funkcjonują, określa m.in. Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych oraz Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców.
- Partycypacja pracownicza, która wyraża się w tym, iż pracownicy mogą uczestniczyć w zarządzaniu zakładem pracy (pośrednio lub bezpośrednio), wyrażać opinie i uzyskiwać informacje.
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) w podmiotach leczniczych
Stosowanie wielu powyższych zasad w działalności leczniczej, w której występują relacje pracodawca-pracownik, będzie widoczne już na etapie poprzedzającym nawiązanie przez ww. podmioty stosunku pracy. Przykładowo należy wskazać na warunki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, które ma obowiązek spełnić każdy pracodawca, który chce zatrudniać pracowników. Z kolei w przypadku pracowników, którzy podejmują pracę po raz pierwszy lub po raz kolejny, ale po dłuższej przerwie, konieczne będzie uprzednie stwierdzenie przez właściwe służby medycyny pracy braku przeciwwskazań do wykonywania pracy w określonym charakterze.
Przepisy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) będą przenikać we wzajemnych relacjach podmiotu leczniczego z personelem pracowniczym przez cały okres obowiązywania stosunku pracy. Znajdują się one w wielu aktach prawnych, przy czym zasadnicze regulacje z tego obszaru są w Kodeksie pracy, zaś szczegółowe regulacje zawierają akty wykonawcze do ww. kodeksu, które mają formę rozporządzeń wydawanych przez właściwych ministrów.
Regulacje szczególne są dedykowane między innymi dla działalności leczniczej, w której występują szczególne zagrożenia dla personelu udzielającego świadczeń zdrowotnych. Wskazać chociażby należy na zagrożenia związane z promieniowaniem jonizującym, polem elektromagnetycznym, substancjami chemicznymi (w tym o działaniu rakotwórczym i mutagennym), nadmiernym wysiłkiem fizycznym, stresem, agresją pacjentów, a także na zagrożenia związane z oddziaływaniem czynników biologicznych.
Do niebezpiecznych należy zaliczyć zwłaszcza pracę związaną z udzielaniem świadczeń zdrowotnych przebiegających z naruszeniem ciągłości tkanek pacjenta przy użyciu ostrych narzędzi (igieł, skalpeli itp.), gdyż to właśnie w jej trakcie powstaje największe niebezpieczeństwo zranienia się przez pracownika wykonującego taki zabieg.
Pozostałe przepisy Kodeksu pracy i przepisy pozakodeksowe
Poza zasadami prawa pracy, w działalności leczniczej, w której występują relacje pracodawca-pracownik, będą stosowane pozostałe przepisy Kodeksu pracy, które nie zostały zmodyfikowane lub wyłączone przez przepisy ustawy o działalności leczniczej. Warty odnotowania jest obowiązek pracodawcy takiego ustalenia wynagrodzenia za pracę, aby odpowiadało ono w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy (art. 78 § 1 Kodeksu pracy).
Istotne są też regulacje Kodeksu pracy dotyczące ochrony wynagrodzenia za pracę, z których wynika zakaz zrzekania się przez pracownika prawa do wynagrodzenia (art. 84 Kodeksu pracy) oraz określone zasady możliwości dokonywania potrąceń z wynagrodzenia (art. 87-91 Kodeksu pracy).
Jeżeli chodzi o przepisy pozakodeksowe, to wskazać należy na przepisy dotyczące wypadków przy pracy oraz chorób zawodowych, które będą stosowane w działalności leczniczej w pełnym zakresie. Zawarte one zostały w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz w aktach wykonawczych do ww.
W pełnym zakresie będą również stosowane liczne przepisy prawa pracy mające charakter ochronny dla określonej grupy pracowników, np. ze względu na niepełnosprawność.
Obowiązki i uprawnienia pracodawcy i pracownika - Odcinek 1 BHP - LogSanitas
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy
Skutkiem nawiązania pomiędzy podmiotem leczniczym a personelem stosunku pracy będzie również to, że będzie on podlegał kontroli sprawowanej przez powołane w tym celu służby, tj. Państwową Inspekcję Pracy.
Dokładne wskazanie wszystkich przepisów prawa pracy, które mają zastosowanie w działalności leczniczej nie jest możliwe z uwagi na ich ilość, dlatego celem niniejszego artykułu było wskazanie tych przepisów, które mają bezpośredni wpływ na ukształtowanie i dalsze obowiązywanie stosunku pracy pomiędzy podmiotem leczniczym a personelem, bez powielania zagadnień, o których pisaliśmy w poprzednich artykułach.
tags: #zatrudnianie #w #podmiotach #leczniczych