Nowy rok szkolny to dla wielu nauczycieli czas planowania dalszego rozwoju zawodowego. Jednym z kluczowych etapów na tej drodze jest rozpoczęcie stażu na wyższy stopień awansu zawodowego. Proces ten, choć ściśle uregulowany przepisami, często rodzi pytania i wątpliwości, zwłaszcza w kontekście zmieniających się przepisów. W niniejszym artykule przyjrzymy się szczegółowo, kiedy i na jakich zasadach nauczyciel może rozpocząć staż, uwzględniając zarówno dotychczasowe regulacje, jak i najnowsze zmiany w systemie awansu zawodowego.
Podstawowe zasady rozpoczęcia stażu
Zasadniczo, nauczyciel rozpoczyna staż z początkiem roku szkolnego. Kluczowe jest jednak, aby staż rozpoczął się nie później niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć w danym roku szkolnym. Dla nauczyciela stażysty proces ten jest nieco inny - uzyskuje on stopień nauczyciela stażysty z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole, a jego staż rozpoczyna się automatycznie, pod warunkiem zatrudnienia nie później niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć. W przypadku nawiązania stosunku pracy po tym terminie, nauczyciel nie rozpoczyna stażu do końca danego roku szkolnego.
Istotnym warunkiem możliwości realizacji stażu jest wymiar zatrudnienia. Staż może realizować tylko nauczyciel zatrudniony w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć. Co ważne, ten wymiar zatrudnienia może wynikać z kilku stosunków pracy w różnych placówkach.
Staż na stopień nauczyciela kontraktowego trwa 9 miesięcy i rozpoczyna się w dniu rozpoczęcia zajęć edukacyjnych w szkole. W roku szkolnym 2020/2021 staż na nauczyciela kontraktowego rozpoczął się 1 września 2020 r. i zakończył 31 maja 2021 r. Nauczyciel kontraktowy lub mianowany rozpoczyna staż na swój wniosek złożony do dyrektora szkoły. Do wniosku muszą załączyć plan rozwoju zawodowego.
Wniosek o rozpoczęcie stażu należy złożyć nie później niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć, czyli na przykład do 15 września 2021 r. Jeżeli jednak nauczyciel złożył wniosek o rozpoczęcie stażu, mimo że nie spełnia warunków do jego otwarcia, dyrektor powinien poinformować go na piśmie, że staż nie został otwarty.
Kiedy rozpocząć staż na kolejne stopnie awansu?
Ścieżka awansu zawodowego nauczyciela jest podzielona na cztery stopnie: nauczyciel stażysta, nauczyciel kontraktowy, nauczyciel mianowany, nauczyciel dyplomowany. Każdy kolejny stopień wymaga spełnienia określonych warunków i odbycia stażu.
Staż na nauczyciela kontraktowego
Nauczyciel stażysta rozpoczyna staż z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole. Warunkiem jest zatrudnienie nie później niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć. Staż na stopień nauczyciela kontraktowego trwa 9 miesięcy i biegnie od dnia zatrudnienia nauczyciela. Nauczyciel stażysta przedkłada dyrektorowi szkoły plan rozwoju zawodowego w terminie 20 dni od dnia rozpoczęcia zajęć w szkole.
Jednym z kluczowych warunków rozpoczęcia stażu jest posiadanie wymaganych kwalifikacji. Nauczyciel stażysta, który nie posiada przygotowania pedagogicznego, może jednak rozpocząć staż na stopień nauczyciela kontraktowego, pod warunkiem zobowiązania się do uzyskania przygotowania pedagogicznego w trakcie odbywania stażu. Nauczyciel stażysta, który rozpoczyna staż na stopień nauczyciela kontraktowego w szkole samorządowej, ma prawo do świadczenia „na start”, o ile nie otrzymał go w latach ubiegłych w innej szkole.
Staż na nauczyciela mianowanego
Nauczyciel kontraktowy może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej 2 lat od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Rozpoczęcie stażu w roku szkolnym 2021/2022 r. jest możliwe, o ile nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela kontraktowego do dnia 14 września 2019 r. Nauczyciel kontraktowy lub mianowany składa wniosek o rozpoczęcie stażu wraz z planem rozwoju zawodowego.
Staż na stopień nauczyciela mianowanego trwa 2 lata i 9 miesięcy. W przypadku nieobecności nauczyciela w pracy z powodu choroby, urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, zdrowotnego, staż ulega przedłużeniu o czas jej trwania. Jeśli łączny czas nieprzerwanej nieobecności trwa dłużej niż rok, nauczyciel jest obowiązany do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze.
Staż na nauczyciela dyplomowanego
Nauczyciel mianowany może rozpocząć staż na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej roku od dnia uzyskania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Rozpoczęcie stażu w roku szkolnym 2021/2022 r. jest możliwe, o ile nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela mianowanego do dnia 14 września 2020 r. Staż na stopień nauczyciela dyplomowanego trwa również 2 lata i 9 miesięcy.
Nauczyciel kontraktowy lub nauczyciel mianowany posiadający co najmniej stopień naukowy doktora może ubiegać się o uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego po odbyciu stażu trwającego rok i 9 miesięcy. Dyrektor szkoły może skrócić staż nauczycielowi kontraktowemu, który uzyskał awans w określony sposób i ubiega się o stopień nauczyciela mianowanego, do roku i 9 miesięcy.
Zmiany w awansie zawodowym nauczycieli od 2022 roku
System awansu zawodowego nauczycieli w Polsce przeszedł znaczące zmiany od 1 września 2022 roku. Wprowadzone reformy fundamentalnie przekształciły dotychczasową ścieżkę rozwoju kariery pedagogicznej. Jedną z najbardziej znaczących zmian było usunięcie stopnia nauczyciela kontraktowego. W nowym systemie pozostały jedynie stopnie: nauczyciel mianowany i nauczyciel dyplomowany.
Obecnie nowa osoba zatrudniająca się w szkole, przedszkolu lub innej placówce, nieposiadająca stopnia nauczyciela mianowanego, jest osobą bez stopnia awansu zawodowego i rozpoczyna przygotowanie do zawodu nauczyciela. Od 1 września 2022 roku nie ma już nauczycieli stażystów ani opiekunów stażu. Osoby odbywające przygotowanie do zawodu otrzymują wsparcie od nauczycieli mentorów.
Przepisy wprowadzone w 2022 roku dotyczą nauczycieli zatrudnianych w szkołach, przedszkolach i innych placówkach, w których obowiązuje Karta Nauczyciela, którzy są zatrudniani od 1 września 2022 roku, lub byli zatrudnieni przed tą datą i nie uzyskali stopnia nauczyciela kontraktowego do 31 sierpnia 2022 roku, lub uzyskali stopień nauczyciela kontraktowego przed 1 września 2022 roku, ale do 31 sierpnia 2027 roku nie zdążą awansować na nauczyciela mianowanego według nowych zasad.
Nowa ścieżka awansu
Awans na stopień nauczyciela mianowanego w nowym systemie trwa 3 lata i 9 miesięcy lub w wymiarze skróconym 2 lat i 9 miesięcy. Proces ten rozpoczyna się niezwłocznie po zatrudnieniu. Dyrektor przedszkola lub szkoły ma obowiązek przydzielić nauczycielowi mentora - może nim być nauczyciel mianowany lub dyplomowany. Mentor wspiera nauczyciela w procesie wdrażania do pracy, w tym w doborze form doskonalenia zawodowego i obserwacji zajęć.
Ścieżka awansu na nauczyciela dyplomowanego rozpoczyna się automatycznie po uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego. Wymaga przepracowania dokładnie 5 lat i 9 miesięcy na stanowisku nauczyciela mianowanego. Procedura przebiega w formie postępowania kwalifikacyjnego przed komisją.
Ważne kwestie dotyczące rozpoczęcia stażu
Nauczyciel może rozpocząć staż nawet jeśli zostanie zatrudniony na część roku szkolnego, pod warunkiem podjęcia zatrudnienia w ciągu 3 miesięcy od dnia ustania poprzedniego zatrudnienia. Nauczyciel, który jest nieobecny w pracy np. z powodu choroby, korzystania z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, wychowawczego, zdrowotnego, ma prawo złożyć wniosek o otwarcie stażu i skutecznie go rozpocząć. Ewentualnie nieobecność ta wpłynie na termin zakończenia stażu, który ulegnie przedłużeniu o czas jej trwania.
Przykład: Nauczyciel przebywa na urlopie zdrowotnym do 30 września 2021 r., a następnie będzie wykorzystywał urlop uzupełniający. Może rozpocząć staż z dniem 1 września 2021 r. i nie zostanie on przedłużony, ponieważ nieobecność z powodu urlopu zdrowotnego w okresie stażu nie będzie trwała nieprzerwanie dłużej niż miesiąc. Inny przykład: Nauczyciel przebywa do 20 września 2021 r. na urlopie rodzicielskim. Może rozpocząć staż z dniem 1 września 2019 r., jednakże staż ulegnie przedłużeniu o 20 dni.
W przypadku nieobecności nauczyciela w pracy z powodu urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub ojcowskiego, staż ulega przedłużeniu o czas trwania tej nieobecności. Jeśli łączny czas nieprzerwanej nieobecności w pracy z tych przyczyn jest dłuższy niż rok i 6 miesięcy, nauczyciel jest obowiązany do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze.
Nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany mogą przerwać staż na swój wniosek w każdym czasie. W przypadku ponownego rozpoczęcia stażu odbywają staż w pełnym wymiarze.
Jak napisać plan rozwoju zawodowego
Podsumowanie
Rozpoczęcie stażu nauczycielskiego wymaga spełnienia określonych warunków formalnych i terminowych. Zrozumienie przepisów, zwłaszcza w kontekście niedawnych zmian, jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu awansu zawodowego. Niezależnie od tego, czy nauczyciel rozpoczyna staż na podstawie dotychczasowych przepisów, czy według nowych zasad, dokładne zapoznanie się z wymogami i terminami pozwoli na płynne przejście przez ten ważny etap kariery.
tags: #ro #kiedy #rozpoczac #staz