Umowa zlecenia to specyficzny rodzaj umowy cywilnoprawnej, uregulowany w Kodeksie cywilnym (art. 734-751). Podstawową cechą tego typu umowy jest zobowiązanie jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej lub faktycznej dla drugiej strony (zleceniodawcy). W codziennym rozumieniu umowa zlecenia często bywa mylona z umową o świadczenie usług, która z kolei jest zbliżona do umowy o pracę, jednak jej przedmiotem jest wykonywanie określonych czynności faktycznych.
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, przedmiotem umowy zlecenia jest dokonanie określonej czynności prawnej. Różni się to od powszechnego rozumienia, gdzie często traktuje się ją jako umowę o świadczenie usług. Umowa zlecenia jest umową starannego działania, co oznacza, że istotne jest samo wykonywanie czynności, a niekoniecznie osiągnięcie konkretnego rezultatu, co jest charakterystyczne dla umowy o dzieło.
Stronami umowy zlecenia mogą być dowolne podmioty prawa cywilnego, zarówno osoby fizyczne, jak i prawne, pod warunkiem posiadania zdolności do czynności prawnych. W przypadku osób fizycznych, zazwyczaj wymagana jest pełnoletność, choć dopuszczalne jest zawarcie umowy z osobą poniżej 18 roku życia za zgodą rodziców lub opiekunów prawnych.
Umowa zlecenia może być zawarta w dowolnej formie, zarówno ustnej, jak i pisemnej. Forma pisemna jest jednak zalecana ze względów dowodowych i formalnych. Istnieją jednak sytuacje, gdy przepisy szczególne mogą wymagać formy szczególnej, na przykład w przypadku udzielenia pełnomocnictwa.
Kluczowe cechy umowy zlecenia
- Staranne działanie: Umowa zlecenia zakłada zobowiązanie do starannego wykonywania powierzonych zadań, a nie do osiągnięcia konkretnego rezultatu.
- Swoboda organizacyjna: Zleceniobiorca zazwyczaj samodzielnie organizuje swoje działania niezbędne do wykonania zlecenia.
- Brak podporządkowania: W odróżnieniu od umowy o pracę, zleceniobiorca nie jest podporządkowany zleceniodawcy w takim stopniu, jak pracownik.
- Dowolność formy: Umowa zlecenia może być zawarta w formie ustnej lub pisemnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Podstawą umowy zlecenia jest zaufanie między stronami, co daje zleceniobiorcy pewną swobodę w wyborze sposobu wykonania zlecenia. Niemniej jednak, zleceniobiorca powinien uwzględniać wskazówki zleceniodawcy, chyba że wynika to z umowy lub okoliczności, że może odstąpić od tych wskazówek.
Czy umowa zlecenia zawsze jest odpłatna?
Chociaż w praktyce większość umów zlecenia jest odpłatna, przepisy Kodeksu cywilnego dopuszczają możliwość zawarcia umowy nieodpłatnej. O tym, czy zlecenie będzie odpłatne, decydują strony stosunku prawnego. Brak wynagrodzenia musi jednak wynikać wprost z treści umowy lub uzasadniony być okolicznościami.
Zgodnie z art. 735 § 1 Kodeksu cywilnego, zasadą jest odpłatność zlecenia. Zleceniobiorcy należy się stosowne wynagrodzenie, jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że zobowiązał się on wykonać zlecenie bez wynagrodzenia. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a strony nie umówiły się co do wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy.
W przypadku odpłatnego zlecenia, wynagrodzenie przysługuje zleceniobiorcy po wykonaniu zlecenia, chyba że umowa lub przepisy szczególne stanowią inaczej. Wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy ustala się indywidualnie, biorąc pod uwagę czas poświęcony na wykonanie zlecenia, stopień skomplikowania czynności oraz profesjonalizm zleceniobiorcy.
Minimalna stawka godzinowa przy umowie zlecenia
Od 1 stycznia 2017 roku w Polsce obowiązują przepisy dotyczące minimalnego wynagrodzenia za pracę dla zleceniobiorców, które zostały dodane do ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Zgodnie z nimi, wysokość wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia powinna być ustalona w taki sposób, aby za każdą godzinę wykonania zlecenia nie było niższa niż obowiązująca minimalna stawka godzinowa.
Obowiązek wypłaty minimalnej stawki godzinowej dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, które zlecają wykonanie prac osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Przepisów tych nie stosuje się do umów zawieranych między osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej.
Ważne jest, że minimalna stawka godzinowa dotyczy również umów zawartych w formie ustnej. W przypadku umów odpłatnych, gdzie nie określono wynagrodzenia w stawce godzinowej, zleceniodawca i zleceniobiorca powinni ustalić liczbę godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, aby zapewnić zgodność z minimalną stawką.
W 2026 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 31,40 złotych brutto za godzinę pracy.
Wypowiedzenie umowy zlecenia
Umowa zlecenia może być wypowiedziana przez obie strony w każdym czasie, niezależnie od okresu, na który została zawarta. Wypowiedzenie może nastąpić w dowolnej formie, jednak jeśli umowa została zawarta w formie pisemnej lub szczególnej, wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.
Dający zlecenie może wypowiedzieć umowę w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie poniesione wydatki oraz część wynagrodzenia odpowiadającą dotychczasowym czynnościom. Jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, zleceniodawca musi także naprawić szkodę.
Przyjmujący zlecenie również może wypowiedzieć umowę w każdym czasie. Jednakże, gdy zlecenie było odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, zleceniobiorca jest odpowiedzialny za szkodę.
Ważne powody wypowiedzenia mogą mieć charakter obiektywny (np. zmiana prawa) lub subiektywny (np. choroba zleceniobiorcy). Umowa zlecenia wygasa również wskutek śmierci zleceniobiorcy lub utraty przez niego zdolności do czynności prawnych. Zazwyczaj śmierć zleceniodawcy lub utrata przez niego zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia zlecenia, ponieważ w stosunek zlecenia wstępują jego spadkobiercy.
Umowa zlecenia a umowa o pracę
Umowa zlecenia jest często wykorzystywana jako alternatywa dla umowy o pracę. Kluczową różnicą jest charakter zobowiązania: umowa o pracę zakłada podporządkowanie pracownika pracodawcy, wykonywanie pracy pod jego kierownictwem, w wyznaczonym miejscu i czasie. Umowa zlecenia, jako umowa cywilnoprawna, daje zleceniobiorcy większą swobodę w organizacji pracy.
Należy pamiętać, że nazwa umowy nie decyduje o jej charakterze. Istotna jest rzeczywista treść umowy i sposób jej wykonywania. Zastępowanie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wskazujących na stosunek pracy jest niedopuszczalne.
Umowa zlecenie, a umowa o pracę | LEX TV
Odpowiedzialność stron
Zleceniobiorca jest zobowiązany do starannego wykonywania obowiązków określonych w umowie i przepisach Kodeksu cywilnego. Jeśli nie wywiąże się z tego obowiązku, może zostać zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej zleceniodawcy.
Zleceniodawca ma obowiązek pokrycia wydatków zleceniobiorcy związanych z należytym wykonaniem zlecenia oraz zwolnienia go z zaciągniętych w tym celu zobowiązań. W przypadku odpłatnego zlecenia, zleceniodawca jest zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia.
W przypadku, gdy kilka osób przyjęło zlecenie wspólnie, ich odpowiedzialność wobec zleceniodawcy jest solidarna. Podobnie, jeżeli kilka osób dało zlecenie, ponoszą one solidarną odpowiedzialność.
Okres wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zasadniczo nie wlicza się do stażu pracy warunkującego uprawnienia pracownicze, chyba że strony postanowią inaczej w przepisach zakładowego prawa pracy.
tags: #co #to #jest #odplatne #zlecenie