Umowa zlecenie jest popularną formą zatrudnienia w Polsce, cenioną za elastyczność zarówno przez pracodawców, jak i pracowników. Jednak jej specyfika, jako umowy cywilnoprawnej, rodzi pytania dotyczące zakresu uprawnień pracowniczych, w tym prawa do opieki medycznej i świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W niniejszym artykule przybliżymy kwestie związane z ubezpieczeniem zdrowotnym i społecznym w kontekście umowy zlecenia.
Zatrudnienie na podstawie umowy cywilnoprawnej, takiej jak umowa zlecenie, różni się od stosunku pracy. Umowa zlecenie dotyczy wykonywania konkretnej usługi lub czynności, zgodnie z Art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi: "Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie." Zleceniodawca i zleceniobiorca mają większą swobodę w kształtowaniu warunków współpracy, co jest jedną z głównych zalet tej formy zatrudnienia.
Ubezpieczenie zdrowotne i społeczne z umowy zlecenia
Osoba wykonująca zlecenie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, choć nie zawsze ponosi jego koszt. Kwestia ubezpieczenia społecznego jest bardziej złożona i zależy od indywidualnej sytuacji zleceniobiorcy.
Kiedy umowa zlecenie generuje obowiązkowe składki ZUS?
Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego uzyskanego przychodu. Oznacza to, że osoba wykonująca pracę na podstawie kilku umów zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu z każdej z nich.
Zleceniodawca odprowadza składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) w przypadku zawarcia umowy zlecenia między innymi z:
- Własnym pracownikiem zatrudnionym na umowę o pracę.
- Emerytem i rencistą.
- Osobą, która nie jest objęta ubezpieczeniem społecznym.
- Osobą prowadzącą działalność gospodarczą, pod pewnymi warunkami dotyczącymi wysokości opłacanych składek.
Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego powstaje od pierwszego dnia wykonywania umowy zlecenia. Zleceniodawca ma 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia na zgłoszenie zleceniobiorcy do ZUS, wypełniając formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA.
Kto jest zwolniony z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z umowy zlecenie?
Przepisy przewidują zwolnienia z opłacania składek zdrowotnych dla niektórych zleceniobiorców, a mianowicie:
- Uczniów szkół ponadpodstawowych.
- Studentów, którzy nie ukończyli 26. roku życia.
Umowa zlecenie a pozostałe składki ZUS
Zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy zlecenie, jeżeli zawiera ją ze:
- Zleceniobiorcą objętym ubezpieczeniem społecznym z innego tytułu (np. innej umowy zlecenia lub umowy o pracę), pod warunkiem, że podstawa wymiaru składek z tych tytułów wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie.
- Uczniom lub studentem, który nie ukończył 26. roku życia.
Składka chorobowa z umowy zlecenia
Składka na ubezpieczenie chorobowe w przypadku umowy zlecenia jest dobrowolna. Zleceniobiorca, który opłaca ją przez minimum 90 dni, nabywa prawo do płatnego zwolnienia chorobowego i zasiłku rehabilitacyjnego. Od pierwszego dnia opłacania składki chorobowej zleceniobiorca jest uprawniony do pobierania zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego.
Aby przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, zleceniobiorca musi złożyć pisemny wniosek do zleceniodawcy, który następnie zgłasza go do ZUS. Prawo do zasiłku chorobowego nabywa się po upływie 90 dni nieprzerwanego okresu ubezpieczenia. Do tego okresu wliczane są również poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, o ile przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni.
Zasiłek chorobowy dla zleceniobiorcy
Zasiłek chorobowy przysługuje każdej osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym, niezależnie od tego, czy podleganie ubezpieczeniu ma charakter obowiązkowy, czy dobrowolny. Oznacza to, że również zleceniobiorcy mogą liczyć na takie świadczenie.
Zasiłek chorobowy dla zleceniobiorcy przysługuje w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku miesięcznie. W przypadkach szczególnych, takich jak ciąża, wypadek w drodze do pracy lub z pracy, zasiłek może wynieść 100% podstawy wymiaru.
Jeśli zleceniobiorca stał się niezdolny do pracy po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, zasiłek chorobowy przysługuje, jeżeli niezdolność ta trwała nieprzerwanie co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego (lub 3 miesięcy w przypadku chorób zakaźnych o dłuższym okresie wylęgania).
Koszty zatrudnienia zleceniobiorcy i obliczanie składek
Koszty zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia są zazwyczaj niższe niż w przypadku umowy o pracę. Podstawa wymiaru składek społecznych jest uzależniona od wysokości wynagrodzenia wskazanego w umowie.
Jak wyliczyć składki z umowy zlecenie?
Składki na ubezpieczenia społeczne płacone przez zleceniodawcę stanowią określony procent od wynagrodzenia brutto:
- Składka emerytalna: 9,76%
- Składka rentowa: 6,5%
- Składka wypadkowa: 1,67%
- Składka na Fundusz Pracy: 2,45%
- Składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 0,1%
Podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe. Składka zdrowotna wynosi 9% tej kwoty i jest ponoszona przez zleceniobiorcę.
Pomniejszanie podatku dochodowego przez składki
Składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe) pomniejszają podstawę opodatkowania, obniżając tym samym kwotę podatku dochodowego do zapłaty. Składki na ubezpieczenie zdrowotne nie pomniejszają podatku dochodowego.
Obowiązki informacyjne i zgłoszeniowe zleceniodawcy
Zleceniodawca ma obowiązek zgłoszenia zleceniobiorcy do ZUS w terminie 7 dni od daty rozpoczęcia wykonywania umowy. W tym celu należy wypełnić formularz ZUS ZUA (przy zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego) lub ZUS ZZA (przy zgłoszeniu tylko do ubezpieczenia zdrowotnego).
Składkę na Fundusz Pracy należy wykazać w deklaracji ZUS DRA i opłacać ją w terminie opłaty składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne.
Informacje w umowie zlecenia
Umowa zlecenia powinna zawierać:
- Dokładne dane zleceniodawcy i zleceniobiorcy.
- Określenie przedmiotu umowy, miejsca i czasu jej trwania.
- Określenie wynagrodzenia.
- Informacje o karach umownych.
- Kwestie przeniesienia praw autorskich, jeśli dotyczy.
Zleceniobiorca ma obowiązek poinformowania zleceniodawcy o innych tytułach do ubezpieczeń społecznych, co jest istotne dla prawidłowego naliczenia składek.
Zmiany przepisów i minimalne wynagrodzenie
Minimalna stawka godzinowa w 2025 roku wynosi 30,50 zł brutto. Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2025 roku to 4666 zł brutto, dotyczy ono jednak umów o pracę.
Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może przekroczyć trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej.
Umowa zlecenie totalnie bez tajemnic! 📙 // Anka z Rekru #111
Oddział NFZ w umowie o pracę
Podczas wypełniania kwestionariusza do umowy o pracę, istotne jest podanie prawidłowego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. Zgodnie z podstawową zasadą, należy zgłosić się do oddziału wojewódzkiego NFZ właściwego ze względu na adres zameldowania.
Każdy oddział NFZ posiada swój unikalny kod. Każda ubezpieczona osoba jest przyporządkowana do konkretnego oddziału NFZ, co jest związane z korzystaniem z publicznej ochrony zdrowia.
W przypadku studentów, którzy uczą się w innym mieście niż miejsce zameldowania, mogą oni być zgłoszeni do ubezpieczenia jako członkowie rodziny przez ubezpieczonych rodziców lub dziadków. Mogą również złożyć deklarację wyboru lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w miejscu studiów.
Zmiana oddziału NFZ jest konieczna w przypadku faktycznej zmiany miejsca stałego zamieszkania. Czasowa zmiana miejsca pobytu nie wymaga jednoczesnej zmiany oddziału NFZ.
tags: #kasa #chorych #umowa #zlecenie