Pierwsze dni, tygodnie i miesiące po porodzie to szczególny czas dla Ciebie, Twojego maluszka i całej Waszej rodziny. Jeśli jesteś zatrudniona na umowę o pracę, w tym czasie przysługuje Ci urlop macierzyński i rodzicielski oraz zasiłek macierzyński. Dzięki takim udogodnieniom możesz w całości poświęcić się opiece nad dzieckiem. Masz też możliwość odpocząć i zregenerować się po ciąży i porodzie.
Urlop Macierzyński - Podstawowe Informacje
Urlop macierzyński jest płatną przerwą w aktywności zawodowej należną każdej kobiecie po urodzeniu dziecka, pod warunkiem pozostawania w stosunku pracy. Ten szczególny rodzaj urlopu jest gwarantowany przez polskie prawo i nie można się go zrzec ani z niego zrezygnować. Wykorzystanie pierwszych 14 tygodni urlopu macierzyńskiego przez kobietę jest obowiązkowe - dopiero po tym okresie może ona wrócić do dotychczasowego miejsca pracy.
Urlop macierzyński przysługuje kobietom (lub mężczyznom, o czym wspomnieliśmy w poprzednim akapicie) zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Nie mają do niego prawa świeżo upieczone mamy, które przed porodem pracowały na podstawie umów cywilno-prawnych: umowy zlecenia i umowy o dzieło. Wyjątkiem są sytuacje, kiedy strony zawierają w umowie odpowiednie zapisy, dające kobiecie prawo do płatnej, usprawiedliwionej nieobecności w pracy po urodzeniu dziecka. Prawa do urlopu macierzyńskiego nie nabywasz też, jeśli prowadzisz własną działalność gospodarczą.
Zasiłek macierzyński jest świadczeniem finansowym przyznawanym kobiecie (lub mężczyźnie) w okresie przebywania na urlopie macierzyńskim i rodzicielskim. Jest on wypłacany przez ZUS (bezpośrednio albo za pośrednictwem pracodawcy, jeśli zatrudnia on ponad 20 pracowników), dlatego należy się wyłącznie mamom, które przed porodem były objęte ubezpieczeniem chorobowym.
Podstawą wymiaru zasiłku macierzyńskiego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za ostatnie 12 miesięcy pracy lub za ostatnie pełne miesiące kalendarzowe, jeśli czas zatrudnienia był krótszy niż 12 miesięcy. W przypadku rodziców prowadzących działalność gospodarczą, zamiast przeciętnego wynagrodzenia bierze się pod uwagę średni przychód z ostatnich 12 miesięcy, od którego odprowadzana była składka chorobowa.
Przez cały okres urlopu macierzyńskiego (20 tygodni przy 1. dziecku), zasiłek przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru. Po upływie tego okresu, wysokość zasiłku dla rodzica korzystającego z urlopu rodzicielskiego zmniejsza się do 70% podstawy wymiaru. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy mama złoży wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego w stałej wysokości. Taki wniosek składa się najpóźniej 21 dni po urodzeniu dziecka.
Najczęściej urlop macierzyński rozpoczyna się w dniu narodzin dziecka. Czas jego trwania jest uzależniony od liczby dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu - w przypadku 1 maluszka będzie to 20 tygodni. Mamom bliźniaków przysługuje już 31 tygodni urlopu macierzyńskiego, trojaczków - 33 tygodnie, czworaczków - 35, a jeśli urodziłaś pięcioro lub więcej dzieci, możesz spodziewać się aż 37 tygodni należnego urlopu.
Część urlopu macierzyńskiego - maksymalnie 6 tygodni - można wykorzystać już pod koniec ciąży. W takiej sytuacji datę rozpoczęcia przerwy od pracy wylicza się na podstawie planowanego terminu porodu, potwierdzonego zaświadczeniem lekarskim. Pracownica w ciąży może, na swój wniosek, wykorzystać maksymalnie 6 tygodni urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu. Możliwość wykorzystania części urlopu macierzyńskiego przed porodem nie przysługuje pracownicy, która urodziła w trakcie urlopu bezpłatnego.
Po zakończeniu obowiązkowego okresu urlopu macierzyńskiego przez mamę, jego pozostałą część może wykorzystać tata dziecka, o ile również jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Taki urlop nazywamy tacierzyńskim. Rozpoczyna się on bezpośrednio po zakończeniu urlopu przez mamę i trwa maksymalnie 6 tygodni. Urlop ojcowski może być wykorzystany wyłącznie przez pracownika ojca do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Do wniosku pracownik powinien dołączyć odpis aktu urodzenia dziecka oraz oświadczenie o wykorzystaniu urlopu ojcowskiego. Pracownik przysposabiający dziecko dołącza dodatkowo kopię prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu dziecka. Jako pracodawca musisz uwzględnić wniosek pracownika. Ważne! Urlopem ojcowskim nazywamy 14 dni dodatkowego, gwarantowanego przez prawo i pełnopłatnego urlopu, z którego może skorzystać każdy mężczyzna zatrudniony na podstawie umowy o pracę przez okres 12 miesięcy od narodzin dziecka. Jego wykorzystanie jest dobrowolne i niezależne od uprawnień przysługujących mamie dziecka, nie może jednak zostać na nią przeniesiony. Wniosek o urlop ojcowski należy złożyć pracodawcy minimum 7 dni przed jego rozpoczęciem.
W konkretnych okolicznościach również inny członek najbliższej rodziny może złożyć wniosek o urlop macierzyński. Inny członek najbliższej rodziny - nie ma definicji prawnej członka najbliższej rodziny. W takiej sytuacji urlop nie może trwać dłużej niż do dnia ukończenia przez dziecko 7. roku życia lub 10. roku życia, jeśli dziecko ma odroczony obowiązek szkolny. Jeśli matka porzuci dziecko w czasie przebywania na urlopie macierzyńskim lub pobierania zasiłku macierzyńskiego, pracownik ojciec lub inny członek najbliższej rodziny ma prawo wykorzystać część urlopu macierzyńskiego po dniu porzucenia dziecka. Pamiętaj! Aby pracownik ojciec lub inny członek najbliższej rodziny mógł skorzystać z urlopu macierzyńskiego zamiast matki, nie jest konieczne, żeby matka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę.
Uwaga! Jako pracodawca masz obowiązek udzielić pracownikowi urlopu macierzyńskiego w wymiarze odpowiadającym części urlopu, którego nie wykorzystała matka. Jako pracodawca możesz zwrócić się do pracownika przejmującego urlop z prośbą o jak najszybsze zawiadomienie o przewidywanej dacie zakończenia leczenia matki dziecka.
Urlop Rodzicielski - Kontynuacja Opieki
Urlop rodzicielski, w odróżnieniu od macierzyńskiego, nie jest obowiązkowy i przysługuje łącznie obojgu rodzicom. Można go rozdzielić pomiędzy rodziców, wykorzystać w całości lub w częściach. Wymiar urlopu rodzicielskiego to 41 tygodni po narodzinach jednego dziecka lub 43, kiedy urodzą się bliźnięta bądź większa ilość dzieci. W przypadku urodzenia 1 dziecka, łączna długość urlopów: macierzyńskiego i rodzicielskiego będzie wynosić 61 tygodni.
Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do wykorzystania 9 tygodni urlopu rodzicielskiego - tej części nie można przenieść na drugiego z rodziców. Oznacza to, że jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 32 (lub 34, przy większej ilości dzieci) tygodnie tego urlopu, a pozostała jego część przypada drugiemu rodzicowi. Oczywiście, rodzice mogą podzielić między siebie urlop rodzicielski w inny sposób, przebywać na nim na zmianę, a nawet równocześnie.
Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo lub w maksymalnie 5 częściach. Jeśli rodzice zdecydują się podzielić go na części, to mają czas na jego wykorzystanie aż do ukoczenia przez dziecko 6. roku życia (a dokładnie - w do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko skończyło 6 lat). Ważne! Pracownica matka lub pracownik ojciec mają prawo do urlopu rodzicielskiego. Urlop rodzicielski powinien zostać wykorzystany nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat. Jeżeli pracownik lub pracownica w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie korzystali z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, mogą wykorzystać urlop rodzicielski, który przysługuje po wykorzystaniu urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za ten okres. Rodzice dziecka mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego jednocześnie. Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo albo w maks. Każdy z pracowników - rodzic dziecka może skorzystać z wyłącznego prawa do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego.
Pracownica lub pracownik podczas urlopu rodzicielskiego może wykonywać dla swojego pracodawcy pracę w wymiarze nie większym niż połowa etatu. Jako pracodawca powinieneś uwzględnić taki wniosek. Nie musisz jednak tego zrobić, gdy nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy w firmie lub rodzaj wykonywanej pracy. Pamiętaj! Pracownica lub pracownik może zrezygnować z korzystania z urlopu rodzicielskiego w każdym czasie i, za twoją zgodą, powrócić do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu.
Pierwsze lata życia dziecka są bardzo ważnym i wyjątkowym czasem, dlatego warto korzystać z uprawnień urlopowych, które gwarantuje nam polski ustawodawca. Rodzice mogą jednak podjąć inną decyzję i zrezygnować z urlopu rodzicielskiego ze względu na np. Pierwsze dni po narodzinach dziecka to czas, kiedy cała uwaga rodziców skupiona jest wyłącznie na maluszku i jego potrzebach. Warto jednak wygospodarować chwilę na dopełnienie ważnych formalności, które pozwolą skorzystać z urlopów: macierzyńskiego, tacierzyńskiego oraz rodzicielskiego. Odpowiednie wnioski i dokumenty należy zazwyczaj złożyć w początkowych tygodniach życia maluszka (pierwsze już do 21 dni od porodu), dlatego często zadanie to zostaje powierzone tacie.
Pierwszym krokiem jest zgłoszenie urodzenia dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego - można to zrobić osobiście lub przez Internet. Co do zasady, wniosek o urlop macierzyński nie jest wymagany, choć niekiedy pracodawcy mają odmienne zasady działania. Do rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego wystarczające jest urodzenie dziecka i dostarczenie pracodawcy skróconego odpisu aktu urodzenia malucha. Akt urodzenia dziecka warto przedstawić także pracodawcy taty. Jeśli tata dziecka chce przejąć niewykorzystaną przez mamę część urlopu macierzyńskiego, powinien złożyć odpowiedni wniosek u swojego pracodawcy najpóźniej na 14 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Mama natomiast musi powiadomić swojego pracodawcę o powrocie do pracy minimum 7 dni wcześniej.
Każde z rodziców, które zechce skorzystać z urlopu rodzicielskiego (jednorazowo lub w częściach), powinno złożyć u swojego pracodawcy odpowiedni wniosek. Powinno to nastąpić najpóźniej na 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Ważne jest, aby w tym pięknym, ale też trudnym okresie, jakim jest poród oraz pierwsze dni, tygodnie i miesiące po porodzie mama miała odpowiednie wsparcie. Poza opieką nad maluszkiem, musi też znaleźć czas tylko dla siebie, zregenerować się i odpocząć po trudach ciąży i narodzinach dziecka. Tym wsparciem jest najczęściej tata maluszka.
Różnica Wieku Między Dziećmi - Perspektywy Rodziców
Wiele kobiet, które chcą mieć więcej niż jedno dziecko decyduje się na kolejne w krótkim odstępie czasu. Argumentów za małą różnicą wieku między rodzeństwem jest sporo: dzieci wychowują się razem, mają kompana do zabawy, a ty jesteś na bieżąco z tematami związanymi z opieką nad małym dzieckiem. "Ja i mój partner jesteśmy jedynakami, dlatego uzgodniliśmy, że chcielibyśmy mieć dwójkę dzieci z naprawdę małą różnicą wieku. I udało się. Staś ma obecnie półtora roku, a Antoś 3 miesiące. "Gdy Antoś zaczyna płakać w nocy, to choć wstaję natychmiast, Staś i tak często się wybudza. Wtedy jednego syna karmię piersią, a drugiego przytulam, bo inaczej nie zaśnie. W dzień zajmowanie się dwójką tak małych dzieci też okazało się dla mnie ogromnym wyzwaniem, bo obydwaj potrzebują mojej uwagi non stop” - dodaje pani Magda i opisuje, że gdy jeden płacze, to drugi chce jeść, gdy usypia młodszego, to starszy jest chyba zazdrosny i ciągnie ją za rękę, by poszła się z nim bawić.
"Wyobrażałam sobie, że macierzyństwo będzie przyjemniejsze, z jednym dzieckiem rzeczywiście było mi łatwiej. Teraz kojarzy mi się tylko z obowiązkami. Dzień mija mi na karmieniu, usypianiu, gotowaniu, uspokajaniu płaczących dzieci, wstawianiu prania, zmienianiu pieluch. Brakuje mi siły i cierpliwości, bo ciągle jestem niewyspana i zmęczona. Dodaje, że to wszystko przerosło ją. Zawsze widziała siebie jako dobrze zorganizowaną, uśmiechniętą mamę, która na spokojnie wszystko „ogarnia”, a teraz czuje się jakoby poniosła porażkę. "Często towarzyszy mi myśl, że nie daję sobie z tym wszystkim rady. Partner zapewnia mnie, że jestem cudowną mamą, ale ja naprawdę się tak nie czuję. Oczywiście opiekuję się synami, ale widzę jak z dnia na dzień jestem coraz bardziej tym wszystkim przytłoczona. Nie spodziewałam się, że będzie aż tak trudno” - pisze pani Magda i dodaje, że pocieszyły ją jedynie słowa przyjaciółki, która powiedziała: "Z każdym miesiącem będzie lepiej”. "Mam nadzieję, że to prawda, tego się trzymam, inaczej oszalałabym.
Ja mam 36 lat i dwoje dzieci. Corka ma 6 lat a syn poltora roku. Jest miedzy nimi 5 lat roznicy i jak dla mnie to idealna przerwa miedzy dzieciakami. Szczerze to sobie nie wyobrazam dzieci rok po roku i chyle czola przed mamami ktore tak urodzily swoje latorosle. Zastanawiamy sie z partnerem nad trzecim dzieckiem ale to tez niepredko choc wiem ze czas ucieka i mlodsza nie bede. Jednak jak ostatnio podejrzewalam ciaze, to martwilam sie wlasnie tym ze sobie nie poradze z dwulatkiem i noworodkiem, bo z corka to juz z gorki by bylo nie mniej jednak wszystko da sie ogarnac.
Między moimi dziećmi jest 15 lat różnicy wieku, co niektórych szokuje, biorąc pod uwagę mój względnie młody wiek. Co mnie trochę zdziwiło - odkryłam, że zazdrość między rodzeństwem występuje nawet wtedy, gdy jest ono "z różnych pokoleń", więc i z tym musimy sobie poradzić. Syn, widzę to, ma żal (choć nie wprost), że dostał, nie tylko materialnie, znaczenie mniej, niż teraz dajemy Julii. Staramy się wynagrodzić mu to teraz, ale pewnych spraw już nie naprawimy. Jej za to trudno zaakceptować, że studiujący 23-latek ma nieporównywalnie więcej swobody. Złości ją, że brat ogląda kino nocne, nie ma limitów na komputer, bierze udział we wszystkich rozmowach. Kochają się, owszem, ale nie widzę między nimi "sztamy", jaką ja miałam z siostrami. Tłukłyśmy się, podbierałyśmy co lepsze ubrania, ale nasze porozumienie było nieprawdopodobne, potrafiłyśmy komunikować się samymi spojrzeniami i każda z nas wiedziała, co myślą pozostałe. Tu zupełnie tego nie widzę. Cóż, widocznie nie można mieć wszystkiego.
Urlop Wychowawczy i Inne Świadczenia
Urlop wychowawczy to dodatkowy czas, który rodzice mogą poświęcić na osobistą opiekę nad swoim dzieckiem już po zakończeniu urlopu rodzicielskiego. Prawo do niego przysługuje zarówno mamie, jak i tacie, którzy byli zatrudnieni na podstawie umowy o pracę przez minimum 6 miesięcy. Urlop jest dobrowolny. Jego wymiar wynosi 36 miesięcy i może być wykorzystany do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do wykorzystania 1 miesiąca urlopu - tego uprawnienia nie można przenieść na drugiego rodzica. Pozostałą część urlopu wychowawczego może wykorzystać tylko jeden rodzic lub można podzielić ją pomiędzy mamę i tatę, łącznie na maksymalnie 5 części, które nie muszą następować bezpośrednio po sobie.
Uwaga! Urlop wychowawczy wynosi łącznie do 36 miesięcy i co do zasady jest bezpłatny. Pracownik lub pracownica, która chce skorzystać z urlopu wychowawczego, składa pisemny wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej, co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Jako pracodawca masz obowiązek uwzględnić wniosek. Pracownica lub pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego w jego trakcie w każdym czasie tylko za twoją zgodą. Urlop może być wykorzystywany przez oboje rodziców jednocześnie i podzielony na maksymalnie 5 części, które ustala się na podstawie liczby wniosków o udzielenie urlopu. Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do wykorzystania jednego miesiąca.
Uwaga! Jeżeli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności, wymiar urlopu wychowawczego jest wydłużony dodatkowo o 36 miesięcy i łącznie wynosi 72 miesiące. Urlop wychowawczy ma umożliwić rodzicowi lub opiekunowi sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. W czasie urlopu wychowawczego pracownik może pracować w twojej lub innej firmie, podjąć naukę, uczestniczyć w szkoleniach czy podjąć inną działalność, na przykład gospodarczą, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Ważne! Jeśli jako pracodawca stwierdzisz, że rodzic trwale zaprzestał sprawowania opieki, możesz wezwać go do stawienia się w pracy w terminie nie krótszym niż 3 dni od dnia wezwania i nie później niż 30 dni od dnia, w którym dowiedziałeś się o tym fakcie.
Świadczenia w programie Aktywny rodzic przysługują do ukończenia przez dziecko 3. roku życia. Można to zrobić od miesiąca, w którym dziecko kończy 12. Wniosek o przyznanie świadczenia składasz jeden raz - nie trzeba tego robić co miesiąc. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje świadczenie Aktywny rodzic bez konieczności wydawania decyzji. Informacja o przyznaniu świadczenia pojawi się na profilu osoby, która złożyła wniosek, w systemie teleinformatycznym ZUS. Świadczenie jest przyznawane na okres od 12. do 35. Jeśli dzieckiem opiekuje się niania, babcia lub dziadek, możesz z nimi zawrzeć umowę uaktywniającą. Zawarcie umowy nie jest jednak warunkiem otrzymania świadczenia. Umowa uaktywniająca jest zawierana w formie pisemnej między nianią a rodzicami albo rodzicem samotnie wychowującym dziecko. Nianią może być każda osoba fizyczna sprawująca opiekę nad dzieckiem.
Ojciec wychowuje dziecko wspólnie z jego matką. Oboje pracują. Ojciec otrzymuje 150% minimalnego wynagrodzenia za pracę, natomiast matka wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia i zarabia 50% minimalnego wynagrodzenia. W przypadku rodzica samodzielnie wychowującego dziecko, nie ma wymogu, aby wykazywał on aktywność zawodową drugiego z rodziców. Od 1 października 2024 roku do 31 marca 2025 roku limit ten wynosi 2200 zł. Ważne! 5 grudnia 2024 roku pan Jan złożył wniosek o świadczenie Aktywnie w żłobku na córkę. Placówka podała do rejestru żłobków i klubów dziecięcych, że opłata za pobyt w żłobku w grudniu wynosi 1200 zł. Rodzic lub opiekun dziecka nie musi pozostawać w zatrudnieniu, a dziecko uczęszczać do żłobka. Miesięczna kwota dofinansowania wynosi 500 zł.
NA GORĄCO - MOPS - świadczenia rodzinne
tags: #macierzynski #dluzszy #przy #roznicy #wieku #miedzy