Nauczyciel wspomagający pełni kluczową rolę w edukacji uczniów z orzeczeniem o kształceniu specjalnym. Osoba, która chce pracować w szkole jako nauczyciel wspomagający dzieci z orzeczeniem o kształceniu specjalnym, powinna posiadać kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej. Specjalność musi być dostosowana do rodzaju niepełnosprawności ucznia.
Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, a nie jednostką chorobową. Z autyzmu się nie wyrasta ani nie można go wyleczyć. Autystą się po prostu jest, ponieważ autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które zaburza podstawowe funkcje, takie jak uwaga, motoryka, percepcja, a także wpływa na rozwój w zakresie komunikacji i funkcjonowania społecznego. Zaburzenie to pojawia się we wczesnym dzieciństwie, pierwsze objawy zaobserwować można już w pierwszym roku życia, przy czym pełna gama zachowań ujawnia się do 36 miesiąca.
W związku z mnogością trudności, które występują w związku z autyzmem, każdy uczeń potrzebuje indywidualnego wsparcia, przy czym wsparcie to musi być udzielane w trzech obszarach: komunikacji, interakcji społecznych oraz schematycznych zachowań i stereotypowych zainteresowań, określanych w literaturze przedmiotu jako triada autystyczna. Rozwój dziecka w tych obszarach wpływa bezpośrednio na jego funkcjonowanie poznawcze, emocjonalne, społeczne, dlatego wiedza na temat, jakie trudności w tych zakresie może mieć dziecko z ASD, znacznie ułatwia diagnozę jego potrzeb oraz planowanie pracy.
Kwalifikacje i studia dla nauczyciela wspomagającego
Aby nauczyciel mógł pracować jako tzw. nauczyciel wspomagający, musi posiadać przygotowanie w obszarze jednej ze specjalności pedagogiki specjalnej. W przypadku autyzmu będzie to np. kierunek dotyczący pracy z dziećmi ze spektrum autyzmu.
Jeżeli jesteś świeżo upieczonym maturzystą, warto rozważyć studia pierwszego stopnia na kierunku pedagogika specjalna. Studia podyplomowe są świetnym sposobem na rozwój zawodowy nauczycieli. Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego oferuje wymienione kierunki w formie studiów podyplomowych, które realizuje się przez internet. Oznacza to większą oszczędność czasu, gdyż nie trzeba czekać na zebranie się grupy osób, potrzebnej do otworzenia kierunku. Cześć teoretyczną słuchacze mogą zrealizować w trybie online - za pośrednictwem efektywnej i nowoczesnej platformy dydaktycznej.
Metody pracy z dzieckiem z autyzmem
Nauczyciele wykorzystują różne metody pracy z dzieckiem z autyzmem. Pomoc dzieciom z autyzmem w zrozumieniu lekcji, dostosowanie tempa pracy do ich potrzeb, a także zarządzanie wyzwaniami behawioralnymi, to tylko niektóre z zadań nauczyciela wspomagającego. Nauczyciel wspomagający pomaga uczniowi utrzymać optymalną koncentrację, minimalizuje bodźce, takie jak głośne dźwięki, reaguje na trudne emocje ucznia i pomaga mu w regulacji emocji.
W nauczaniu dzieci ze SPE, a w szczególności dzieci ze spektrum autyzmu, bardzo ważne jest doskonalenie umiejętności łączenia w pary, dobierania takich samych elementów. Na rynku dostępnych mamy wiele atrakcyjnych gier typu MEMORY. Warto skorzystać z aplikacji tabletowych, które zostały napisane z myślą właśnie o dzieciach z autyzmem. Jest to seria gier memory, które powiązane są z odpowiednimi porami roku. Dodatkowym atutem tych aplikacji jest Mówik, dzięki któremu dziecko nie tylko widzi obraz, ale także słyszy, dzięki czemu uczy się rozumienia mowy i rozwiązuje konkretne usłyszane słowo z obrazem. Zasady gry są bardzo proste i łatwo przyswajane przez naszych uczniów.
Jednym z programów multimedialnych, które wykorzystujemy w codziennej terapii jest zestaw mTalent- Autyzm- rozumienie i naśladowanie mowy, który zawiera angażujące i atrakcyjne dla dziecka interaktywne ćwiczenia, wzbogacone o plansze wizualne. Materiały dostosowane są do wszystkich dzieci o różnym poziomie funkcjonowania poznawczego. Program został stworzony na bazie badań i obserwacji naukowych.
Darmowa aplikacja typu AAC, LetMeTalk, wspiera komunikację we wszystkich sferach życia, umożliwiając każdemu komunikację z innymi. LetMeTalk jest finansowany poprzez dobrowolne darowizny.
Osoby ze spektrum autyzmu mają ogromne trudności w zakresie rozwijania kompetencji emocjonalno-społecznych. Celem TUS (Treningu Umiejętności Społecznych) jest modyfikacja zachowań na bardziej aprobowane społecznie. Zajęcia mają na celu poprawę funkcjonowania w sytuacjach społecznych przez zmianę zachowań nieakceptowanych na pożądane i społecznie akceptowane.
Wyzwania i wsparcie w pracy z dzieckiem z ASD
Komunikacja jest podstawą budowania relacji. W wypadku osób z autyzmem jest to znacznie utrudnione z uwagi na zaborzenia kontaktu wzrokowego. Ważne jest, by nauczyciele i inni uczniowie mieli tego świadomość i nie interpretowali takich zachowań jako złośliwych czy niegrzecznych.
Ponadto komunikację osób z ASD cechuje ubogi zasób wykorzystywanych gestów, co powoduje, że dzieci nie machają na pożegnanie, nie kręcą głową, chcąc zakomunikować, że czegoś nie chcą, nie wyciągają ręki, gdy chcą coś otrzymać. Nie wykorzystują też ekspresji mimicznej do regulowania interakcji społecznych lub mają trudności w ekspresji adekwatnych do sytuacji stanów emocjonalnych.
Istotne jest, że działa to również w drugą stronę, czyli osoby z ASD mają problem z interpretowaniem niewerbalnych informacji przekazywanych przez innych. Deficyty dotyczą też odczytywania wyrazu twarzy, interpretowania relacji społecznych. Powoduje to duże trudności w funkcjonowaniu ucznia w szkole, zarówno w relacjach koleżeńskich, jak i w nabywaniu umiejętności - potrzebuje on konkretnych informacji, wskazówek, wszystko musi być wyrażone dosłownie i w sposób jednoznaczny.
Wymaga to od nauczyciela dużej uważności w każdym momencie, ponieważ w wielu sytuacjach komunikację niewerbalną naturalnie zastępujemy werbalną. Jednak i ta ostatnia może być zakłócona u osób z ASD. Coraz więcej rodziców zabiega o to, by dziecko korzystało przed pójściem do szkoły z zajęć wczesnego wspomagania rozwoju, co pozwala uzyskać lepsze efekty w krótszym czasie.
Ma to szczególne znaczenie dla małych dzieci, ponieważ podczas gdy dzieci neurotypowe naturalnie uczą się języka poprzez naśladownictwo, osoby z ASD mają z tym trudności, a nauka mowy wiąże się często z intensywną terapią indywidualną. W przypadku osób z ASD mowa może być monotonna, skandowana, brak jej płynności, odbierana często jako ciąg słów bez ładunku emocjonalnego. Obserwuje się nieprawidłowy akcent, przedłużanie sylab, nierówne tempo wypowiedzi, co zniechęca innych uczniów do wchodzenia w interakcje.
Ważne jest, by świadomość tego, jak funkcjonuje osoba z ASD mieli nie tylko nauczyciele, ale również uczniowie poznali tę specyfikę na tyle, na ile ułatwi im to wspólne funkcjonowanie w zespole klasowym i przestrzeni szkolnej. Uczniowie z ASD potrzebują tzw. kręgu przyjaciół, czyli osób, które są dla nich wsparciem czy nawet przewodnikami w sytuacjach dla nich trudnych, niejasnych.
Jak pomóc uczniowi z ASD w codziennych sytuacjach szkolnych?
- Komunikaty: jasne, krótkie, konkretne, stałe.
- Przestrzeń: stałe miejsce pomocy, materiałów, składania prac; z dala od rozpraszających bodźców.
- Organizacja i planowanie: zeszyt zadań domowych, lista zadań: jak zacząć, co zrobić po kolei, gdzie położyć/schować gotowy produkt; prosty terminarz: kolejność zajęć, pora śniadania, obiadu.
- Konstruowanie zadań edukacyjnych: pojęcia konkretne i wizualne; czytanie ze zrozumieniem - opowiadanie wg schematu; kończenie historii wg schematu lub z wykorzystaniem obrazków; matematyka - materiały pomocnicze konkretyzujące; zaznaczanie kolorem istotnych elementów zadania.
- Stosowanie strategii wizualnych: jak największa ilość materiałów wizualnych i struktur, zapisywanie poleceń przez nauczyciela, indywidualne instrukcje werbalne lub wizualne, wskazanie modelu rozwiązania.
- Wspomaganie pisania: dodatkowy czas na wykonanie zadań pisemnych, zmniejszenie długości tekstu, ocenianie tylko treści, dostosowana forma.
- Sprawdzanie w formach znanych uczniowi, dzielenie zadań na mniejsze części, osoba wspomagająca/ nauczyciel kontrolujący czynności ucznia.
- Strategie motywacyjne: skrócenie tekstu / zmniejszenie ilości zadań, umieszczanie mniejszej liczby zadań na stronie - wrażenie małej ilości pracy.
Spektrum autyzmu: wskazówki dla nauczycieli
Praca z dziećmi z autyzmem to wyzwanie, ale również wielka satysfakcja. Wymaga odpowiednich kwalifikacji, które można zdobyć dzięki studiom podyplomowym. Fantastycznie, że coraz więcej nauczycieli, uczniów i rodziców widzi potrzebę udziału w takich przedsięwzięciach. Warto jednak przy okazji zadać o to, by to nie był tylko symbol, jednorazowa akcja, a raczej impuls do bardziej złożonych i permanentnych działań.
tags: #pytanie #o #dziecko #z #autyzmem #awans