Każda osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu pielęgniarki czy położnej zobowiązana jest do przynależności do samorządu zawodowego, która to przynależność wiąże się z obowiązkiem opłacania składek członkowskich. Wysokość składek członkowskich określa tekst jednolity uchwał Nr 18 i 22 VII Krajowego Zjazdu Pielęgniarek i Położnych w sprawie wysokości składki członkowskiej oraz zasad jej podziału.
Składki członkowskie są płatne miesięcznie. Składki członkowskie przekazuje się na rachunek właściwej okręgowej izby pielęgniarek i położnych do 15. dnia każdego miesiąca, za miesiąc poprzedni.
Obliczanie wysokości składek członkowskich
Biorąc pod uwagę najczęstsze sposoby zatrudnienia pielęgniarek i położnych, powyższa uchwała określa miesięczną składkę członkowską w wysokości:
- 1% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego w przypadku zatrudnienia na stanowisku pielęgniarki lub położnej na podstawie umowy o pracę albo na podstawie stosunku służbowego. Przepis ten ma zastosowanie także w przypadku pielęgniarki lub położnej nie prowadzącej działalności gospodarczej, a wykonującej zawód wyłącznie na podstawie umowy zlecenia.
- 0,75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia dla przedsiębiorstw bez wypłat z zysku, ogłaszanego przez Prezesa GUS za ostatni kwartał poprzedniego roku kalendarzowego, w odniesieniu do osób wykonujących zawód pielęgniarki, położnej w ramach działalności gospodarczej - indywidualnej bądź grupowej praktyki zawodowej, a także innych członków samorządu zobowiązanych do opłacania składek nie wymienionych w pkt 1-2, w tym również pielęgniarek i położnych wykonujących zawód wyłącznie poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie złożyły wniosku o wykreślenie z rejestru pielęgniarek i położnych.
W roku 2021 kwota obliczana na podstawie pkt 3 wynosiła 42,42 zł. Kwoty składek dla poprzednich lat kształtowały się następująco:
- 2020 - 40,25 zł
- 2019 - 38,00 zł
- 2018 - 35,54 zł
Od 1 kwietnia 2025 roku wysokość składki jest dynamiczna i wynosi 1% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej z poprzedniego roku. Miesięczna składka od 1 marca 2026 roku wynosi 89,00 zł, obliczona jako 1% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2025 r. (8903,56 zł), zaokrąglone do pełnego złotego.
Zwolnienia z obowiązku opłacania składek
Z opłacania składek członkowskich zwolnione są pielęgniarki i położne, które:
- są bezrobotne i zarejestrowane w urzędzie pracy - na podstawie zaświadczenia z Urzędu Pracy.
- zaprzestały wykonywania zawodu i złożyły wniosek o zaprzestanie wykonywania zawodu w okręgowej izbie, której są członkiem.
- wykonują zawód wyłącznie w formie wolontariatu.
- przebywają na urlopie macierzyńskim, tacierzyńskim, wychowawczym lub rodzicielskim.
- pobierają świadczenie rehabilitacyjne lub pielęgnacyjne, zasiłek z pomocy społecznej lub są opiekunami osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne stanowiące ich jedyne źródło dochodu.
- są studentami studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku pielęgniarstwo/położnictwo, które nie wykonują zawodu.
- pobierają zasiłek chorobowy z ZUS - bez stosunku pracy.
- nie pracują, posiadają status emeryta lub rencisty lub pobierają świadczenie przedemerytalne.
Kluczowa zasada zwolnienia z opłat: zwolnienie z obowiązku opłacania składek przysługuje TYLKO osobom, które spełniają łącznie dwa warunki: zaprzestały wykonywania zawodu ORAZ złożyły w swojej izbie oryginał Prawa Wykonywania Zawodu (PWZ).
Uwaga! Urlop macierzyński lub wychowawczy nie jest tożsamy z zaprzestaniem wykonywania zawodu. Stosunek pracy trwa, a dokument PWZ nie został złożony w izbie, więc obowiązek opłacania składek pozostaje w mocy.
Zmiany w przepisach dotyczących zwolnień lekarskich i świadczeń
W dniu 7 stycznia 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę wprowadzającą zmiany w zakresie zwolnień lekarskich, przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania tych zwolnień oraz orzecznictwa lekarskiego w ZUS. Zmiany wchodzące w życie 14 dni od ogłoszenia ustawy (czyli od 27 stycznia 2026 r.) doprecyzowały przepisy dotyczące kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich.
Zmiany wchodzące w życie po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia ustawy (czyli od 13 kwietnia 2026 r.) regulują kwestie związane z podejmowaniem przez świadczeniobiorców określonych czynności w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim. ZUS wyjaśnia, że nie zmieni się obowiązująca obecnie zasada, że ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego od pracy, jeśli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową. Natomiast zmieni się, a właściwie będzie precyzyjniej wyrażona, druga przesłanka do utraty prawa do zasiłku. Ubezpieczony utraci zasiłek chorobowy, jeżeli będzie podejmował aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.
Wprowadzono definicje pracy zarobkowej oraz pojęcia aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, których wykonywanie albo podejmowanie może spowodować utratę prawa do zasiłku chorobowego. Pracą zarobkową, powodującą utratę zasiłku chorobowego, będzie każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Z kolei aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy będą wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję.
Podwyżki a urlopy macierzyńskie i chorobowe - problemy i rozwiązania
Część pielęgniarek, mimo podwyżek, otrzymuje mniejsze wynagrodzenie, jeśli przebywa na urlopach macierzyńskich czy chorobowych. Wynika to z faktu, że wysokość należnego zasiłku chorobowego oraz macierzyńskiego jest oparta o średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy. Przed 1 września 2018 r. pielęgniarkom i położnym wypłacany był dodatek do wynagrodzenia zasadniczego, który nie był uwzględniany w podstawie wymiaru zasiłków. Od 1 września 2018 r. pielęgniarki i położne otrzymują zwiększone wynagrodzenie zasadnicze, a wcześniej wypłacany dodatek już im nie przysługuje.
W przypadku podjęcia przez pracodawcę decyzji o zaprzestaniu wypłaty składnika wynagrodzenia od określonej daty, podstawę wymiaru zasiłku, który przysługuje za okres od tej daty, ustala się bez tego składnika. Jeżeli niezdolność do pracy powstała po zmianie zasad wynagradzania, tj. po 31 sierpnia 2018 r., w podstawie wymiaru zasiłku należy odpowiednio uwzględnić wynagrodzenie otrzymane za okres przed 1 września 2018 r. wraz z dodatkiem do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenie za okres od 1 września 2018 r.
Nie ma przeszkód prawnych, by pracodawca podwyższył wynagrodzenie zasadnicze pracownikowi w okresie, gdy jest on nieobecny w pracy w związku z pobieraniem zasiłków, mimo że pracownik faktycznie otrzyma zwiększone wynagrodzenie zasadnicze dopiero po powrocie do pracy. Dyrektorzy szpitali, jak np. w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II, starają się iść pielęgniarkom na rękę, ustalając zasady korzystne dla pracownic, nawet tych przebywających na urlopach macierzyńskich.
Wojciech Andrusiewicz, rzecznik ZUS, podkreśla, że wysokość świadczenia chorobowego jest oparta o średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy. Zdzisław Bujas, drugi wiceprzewodniczący Ogólnopolskiego Zawodowego Związku Pielęgniarek i Położnych, uważa, że przepisy jednoznacznie regulują, kiedy pracownik może mieć zmienioną formę wynagrodzenia, a w przypadku osób przebywających na urlopach wychowawczych czy zwolnieniach długoterminowych nie można im zmienić formy wysokości wynagrodzenia.
Ministerstwo Zdrowia informuje, że dyrekcja szpitala przekazuje dane na temat ogólnej liczby zatrudnionych pielęgniarek, uwzględniając również te przebywające na urlopie macierzyńskim lub zwolnieniu chorobowym. W związku z tym podwyżka wpływa na konto placówki. Od pracodawcy zależy, jak rozdysponuje te środki. Jeśli szpital nie wypłaci pieniędzy pielęgniarce na urlopie macierzyńskim lub komuś, kto ją zastępuje, musi je zwrócić do NFZ.
Szpital Bródnowski w Warszawie deklaruje wdrożenie regulaminu, który ma na celu uregulowanie kwestii wypłaty dodatkowych środków osobom na macierzyńskim. Iwona Borchulska, rzecznik prasowa OZZPiP, sugeruje przekonywanie pracodawców i negocjowanie zapisów gwarantujących wypłatę środków dla osób przebywających na długotrwałym zwolnieniu macierzyńskim.
Minimalna podstawa zasiłku chorobowego po zmianie minimalnego wynagrodzenia w 2026 roku
Zmiany w orzecznictwie lekarskim ZUS
Ustawa z 18 grudnia 2025 r. wprowadza również zmiany w zakresie orzecznictwa lekarskiego ZUS. Możliwość zatrudniania pielęgniarek, pielęgniarzy oraz fizjoterapeutów do wydawania orzeczeń w określonych rodzajach spraw. Zróżnicowanie poziomu kwalifikacji lekarzy orzeczników, a także możliwość zawierania umów o świadczenie usług z lekarzami orzecznikami, pielęgniarkami/pielęgniarzami, fizjoterapeutami.
Od 1 stycznia 2027 r. wejdą w życie jednolite przepisy dotyczące zasad i trybu wydawania orzeczeń dla celów ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Będą one regulowały m.in. jednoosobowe orzekanie, e-wizyty, orzeczenia w postaci dokumentu elektronicznego, maksymalne terminy na wydanie orzeczenia oraz zasady dostępu ZUS-u do dokumentacji medycznej.
Podstawa prawna: ustawa z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.
Konsekwencje nieuregulowania składek obejmują prawo okręgowej izby do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji.
tags: #podwyzki #dla #pielegniarek #a #zwolnienia #czy