Przedstawione w tym artykule zagadnienia, mają na celu przybliżenie tematu związanego z powierzeniem pracy obywatelom Ukrainy na terenie Polski. Znajdują się tu informacje na temat warunków, na jakich można zatrudnić, gdzie i kiedy należy zgłosić chęć zatrudnienia.
Konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy i związany z nim masowy napływ obywateli tego kraju do Polski sprawił, że wprowadzono przepisy znacznie ułatwiające zatrudnienie obywateli Ukrainy w RP. Nie znaczy to jednak, że mogą oni być zatrudnieni bez spełnienia jakichkolwiek warunków. Obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r. i deklarują chęć pozostania w Polsce są objęci ochroną czasową i ich pobyt jest uznany za legalny do 4 marca 2026 r. Również ważność dokumentów pobytowych obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski przed 24 lutego 2022 r. wydłuża się do 4 marca 2026 r. Także termin do opuszczenia RP oraz termin dobrowolnego powrotu obywateli Ukrainy zostały wydłużone do tej samej daty. Nie oznacza to jednak, że pracodawca nie ma obowiązku ustalenia legalnego pobytu obywatela Ukrainy. Ponadto, zatrudnienie obywatela Ukrainy, który nie jest na podstawie polskich przepisów zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, wymaga wysłania powiadomienia do urzędu pracy w ciągu 7 dni od zatrudnienia. Wysłanie powiadomienia nie wymaga uiszczenia żadnej opłaty.
Legalny pobyt i dokumenty uprawniające do pracy
Zatrudnienie Ukraińca może odbyć się legalnie na terenie Polski, jeśli posiada on odpowiednie dokumenty pobytowe lub przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 24.02.2022 r. z terenu Ukrainy i deklaruje zamiar pozostania w Polsce. Ich legalny pobyt był liczony od 24.02.2022 na 18 miesięcy, niezależnie od tego, kiedy przekroczyli granicę, a mianowicie do 23.08.2023 roku. Obywatele Ukrainy po przekroczeniu granicy mogą ubiegać się o status uchodźcy, jednakże nie mogą wtedy legalnie pracować w przeciągu 6 miesięcy oraz przez 9 miesięcy nie mogą uzyskać karty pobytu. Jest to elektroniczny dokument potwierdzający tożsamość uchodźcy, wydawany osobom przekraczającym granicę polsko-ukraińską w związku z konfliktem zbrojnym. Przez aplikację mObywatel można taki dokument zainstalować na urządzeniu mobilnym.
Paszport lub paszport biometryczny zapewnia pobyt krótkoterminowy - w przypadku państw, których obywatele są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich na pobyt nie dłuższy niż 90 dni w okresie 180 dni. Ponadto, cudzoziemiec może przebywać w Polsce w ramach pobytu krótkoterminowego (90 dni w ciągu 180 dni), jeżeli posiada wizę Schengen typu C wydaną przez polski organ, wizę Schengen typu C wydaną przez inne państwo obszaru Schengen (nie uprawnia do pracy w RP), wizę krajową D wydaną przez inne państwo strefy Schengen (nie uprawnia do pracy w RP), dokument pobytowy wydany przez inne państwo obszaru Schengen (np. kartę pobytu). Ważny dokument podróży pozwala na przekraczanie granicy zewnętrznej UE. Z dokumentu może korzystać osoba, która przekroczyła granicę po 24.02.2022 r.
Wiza Schengen (C) to dokument wydawany cudzoziemcowi, który zamierza przebywać w Polsce lub innym państwie z strefy Schengen. Drugim rodzajem jest wiza krajowa (D), którą mogą otrzymać tylko kierowcy zawodowi międzynarodowi. Jest ona dokumentem uprawniającym do wjazdu i ciągłego pobytu w Polsce lub kilku pobytów następujących po sobie, trwających łącznie nie dłużej niż 3 miesiące.
Jeżeli chodzi o pobyt długoterminowy, są to: wiza krajowa typu D (wydana przez polski organ) oraz zezwolenie na pobyt m.in. karta pobytu. Karta pobytu to dokument potwierdzający legalność pobytu cudzoziemca w Polsce. Obywatel pochodzenia ukraińskiego posiadająca legalny pobyt w Polsce, która ma nadany PESEL może założyć działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak Polak. Warunki te dotyczą również małżonka.
Pamiętaj, że pracodawca jest obowiązany żądać od cudzoziemca dokumentu, potwierdzającego jego legalny pobyt. Kopię takiego dokumentu należy przechowywać przez określony czas. Stanowi o tym ustawa o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, jeżeli ważność dokumentu się skończy, a cudzoziemiec nie uzyska kolejnego tytułu do pobytu, zatrudnienie w tym okresie (po zakończeniu ważności dokumentu pobytowego) również będzie nielegalne.
Pisząc o dokumentach legalizujących pobyt, warto również wspomnieć o pieczątce (odcisku stempla), którą cudzoziemiec otrzymuje w paszporcie po złożeniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE. Dopiero cudzoziemiec, który ma legalny pobyt w Polsce (uprawniający go do pracy) może być legalnie zatrudniony w RP.
Obywatele Ukrainy korzystają w Polsce z ochrony czasowej, pod warunkiem że nie korzystają z takiej ochrony na terenie innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy. Termin ich legalnego pobytu w Polsce upłynie z dniem 30 września 2025 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium RP przez matkę, w okresie dotyczącym pobytu matki. Rada Unii Europejskiej w dniu 25 czerwca 2024 r. przyjęła decyzję nr 2024/1836 o przedłużeniu do 4 marca 2026 r. tymczasowej ochrony dla obywateli Ukrainy, którzy uciekli ze swojej ojczyzny. Od 5 marca 2026 roku ochrona nie jest przyznawana automatycznie.
Sposoby legalnego zatrudnienia obywateli Ukrainy
Legalnie zatrudnić Ukraińca możemy na kilka sposobów. Aby obywatel Ukrainy mógł być legalnie zatrudniony, pracodawca po podpisaniu umowy musi wykonać powiadomienie na temat powierzenia pracy cudzoziemcowi. Celem wykonania powiadomienia jest podanie informacji komu będzie ta praca powierzona, na jakich warunkach wraz z danymi pracodawcy. Ta procedura ma zastosowanie do obywateli pochodzenia ukraińskiego, którzy wjechali do Polski 24.02.2022 r. lub później. Dotyczy to również osób, które przebywają legalnie na terenie Polski na innej podstawie. Pracownik z Ukrainy zatrudniony na podstawie zgłoszenia do powiatowego urzędu pracy może swobodnie zmieniać pracodawcę.
Pracodawcy, którzy zdecydują się zatrudnić obywateli Ukrainy, będą musieli zapewnić im wynagrodzenie równe co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, które obowiązuje Polaków. Dotyczy to również minimalnej stawki godzinowej za wykonywaną pracę. Od 1 lipca 2024 roku pracodawcy nie mogą więc zatrudniać obywateli Ukrainy poniżej aktualnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, które dla przypomnienia wynosi 4300 zł brutto.
Pracodawca pamiętaj, że możesz zatrudnić obywatela z Ukrainy wyłącznie na warunkach podanych w powiadomieniu. Pamiętaj, że obywatel z Ukrainy nie może zarabiać mniej niż najniższa krajowa obowiązująca na dany rok. Zawarta umowa musi być zgodna ze zgłoszonym powiadomieniem. Umowa powinna być przygotowana również w języku zrozumiałym dla zatrudnianego obywatela pochodzenia ukraińskiego, wraz z warunkami dotyczącymi powierzania stanowiska pracy. Pamiętaj również, aby zgłosić cudzoziemca do ubezpieczenia zdrowotnego oraz ubezpieczeń społecznych.
Powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy
Obywatele Ukrainy, którzy wjechali do Polski po 24.02.2022 roku ze względu na działania wojenne, wystarczy, że skorzystają z powiadomienia. Od 1 lipca 2024 roku zatrudnianie obywateli Ukrainy oznacza konieczność zaproponowania im wynagrodzenia za pracę lub stawki godzinowej za pracę w wysokości aktualnego minimalnego wynagrodzenia lub aktualnej minimalnej stawki godzinowej. Skróceniu ulega okres, w którym pracodawca musi zgłosić zatrudnionego obywatela Ukrainy. Zmiana warunków pracy lub płacy, w tym zmiana rodzaju podpisanej umowy o pracę, powoduje konieczność dokonania ponownego zgłoszenia do właściwego powiatowego urzędu pracy. Termin na złożenie kolejnego powiadomienia również wynosi 7 dni.
Pracodawca musi dokonać nowego zgłoszenia także wtedy, gdy zmienia dane pracownika z zakresu ubezpieczeń społecznych, które go obejmują. Termin na złożenie kolejnego powiadomienia również wynosi 7 dni.
Praca cudzoziemca w związku ze złożonym powiadomieniem będzie legalna tylko wtedy, gdy:
- jest on obywatelem Ukrainy przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub
- jest obywatelem Ukrainy, który wjechał legalnie na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa w okresie od 24 lutego 2022 roku i deklaruje zamiar pozostania w Polsce.
Jeżeli obywatel Ukrainy wjechał do Polski w okresie od dnia 24 lutego 2022 roku w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie i jego pobyt w Polsce został uznany za legalny, to jego pracę można zalegalizować wyłącznie na podstawie powiadomienia o podjęciu pracy przez obywatela Ukrainy. Pracodawca musi wysłać powiadomienie do urzędu pracy w ciągu 7 dni od zatrudnienia.
Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi
Obywateli Ukrainy możemy zatrudnić również na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy, który składamy do odpowiedniego urzędu zgodnego z miejscem siedziby firmy. W dokumencie tym widnieje podmiot zatrudniający w związku z czym oświadczenie jest na danego pracodawcę zatrudniającego cudzoziemca. Zatrudnienie Ukraińca w oparciu o oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy znacznie przyspiesza legalizację zatrudnienia cudzoziemca. Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy składamy zanim zatrudnimy obywatela spoza UE. Oświadczenie składamy do PUP i po potwierdzeniu odbieramy osobiście jako pracodawca. Decydując się na osobiste złożenie wniosku o powierzenie pracy cudzoziemcowi w urzędzie nie trzeba umawiać się wcześniej na wizytę. Jest też możliwość złożenia oświadczenia poprzez tradycyjną pocztę, tu jednak należy pamiętać o wykupieniu usługi potwierdzenia odbioru. Opłata za wydanie oświadczenia wynosi 100 zł. Oświadczenie otrzymasz w ciągu 7 dni od wpłynięcia wymaganych wniosków wraz z załącznikami. Termin może się wydłużyć do 30 dni, jeśli okaże się, że trzeba przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Umowę z obywatelem Ukrainy możemy podpisać tylko i wyłącznie na takich warunkach, jakie były zawarte w oświadczeniu. Jako pracodawca należy przestrzegać wszystkich praw i obowiązków tak samo jak w przypadku pracowników polskich.
Polski pracodawca, który chce zatrudnić cudzoziemca przebywającego w swoim kraju i dopiero planującego przyjazd do pracy do Polski, powinien uzyskać dla niego zezwolenie na pracę / zezwolenie na pracę sezonową (zaświadczenie o wpisie wniosku do ewidencji wniosków w sprawie pracy sezonowej) lub oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Na podstawie jednego z tych dokumentów cudzoziemiec może starać się o wizę (cel wydania 05a, 05b, 06).
Zezwolenie na pracę sezonową
Praca sezonowa tyczy się pracowników wykonujących zadania uzależnione od pory roku bądź warunków atmosferycznych. Praca sezonowa dla obywatela z Ukrainy oraz małżonka, jeśli przebywają w Polsce legalnie, może być świadczona bez żadnych pozwoleń, nie ma też wymogu składania oświadczenia. Składając wniosek o zezwolenie na pracę sezonową (typ S) dla obywatela z Ukrainy nie musisz dołączać informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy. Jeśli chcesz regularnie zatrudniać osoby pochodzenia ukraińskiego do prac sezonowych, możesz złożyć wniosek do starosty o wydanie zezwolenia na pracę wielosezonowego. Wystarczy wtedy, że co najmniej raz w ciągu 5 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku do starosty powierzyliśmy pracę cudzoziemcowi.
Wniosek możesz złożyć stacjonarnie lub online w zależności od indywidualnych wymagań urzędu. Pamiętaj przed złożeniem zebrać i zweryfikować wszystkie niezbędne dokumenty, które należy dołączyć do wniosku. Zezwolenie na pracę kosztuje 30 zł. Czas oczekiwania jest do 7 dni, chyba że sprawa wymaga postępowania szczegółowego. Wtedy czas oczekiwania wynosi od 30 dni do 60 dni.
Wsparcie dla pracodawców i pracowników
Obywatele Ukrainy potrzebują również dostępu do informacji o możliwości podejmowania pracy. Mogą w tym zakresie skorzystać zarówno z materiałów informacyjnych w języku ukraińskim oraz instytucji publicznych zajmujących się aktywizacją zawodową. Jedną z takich instytucji jest Centrum Informacyjno-Konsultacyjne Służb Zatrudnienia „Zielona Linia”. Jest to nowoczesny urząd pracy online - otwarty dla każdego, o każdej porze. To portal internetowy oraz Infolinia, na których dostępne są wszystkie niezbędne informacje o pomocy udzielanej przez 16 wojewódzkich, 340 powiatowych urzędów pracy oraz Ochotnicze Hufce Pracy.
Wybierając numer telefonu 19524 lub wchodząc na stronę www.zielonalinia.gov.pl można otrzymać informacje na temat: ofert pracy, uprawnień na rynku pracy, szkoleń i przekwalifikowań, form wsparcia z urzędu pracy, procedur zatrudniania cudzoziemców, instrumentów rynku pracy (m.in. staży, bonów, przygotowania zawodowego dorosłych, robót publicznych czy prac interwencyjnych). Konsultanci infolinii poinformują o obowiązujących procedurach zatrudniania i najważniejszych wydarzeniach na rynku pracy oraz o formach wsparcia jakie mogą otrzymać z urzędu pracy bezrobotni i poszukujący pracy. Doradzą oraz pomogą w znalezieniu odpowiednich szkoleń, wskazując możliwości dofinansowania szkoleń z urzędu pracy oraz innych.
Aktualnie informacje na portalu oraz pomoc na Infolinii jest udzielana w języku polskim, rosyjskim i angielskim, ale już wkrótce będzie udzielana również w języku ukraińskim. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej we współpracy z Komendą Główną OHP przygotowało materiały informacyjne o infolinii w języku ukraińskim.
Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej uruchamia infolinię 22 245 61 05 dla pracodawców, którzy będą mieli pytania dotyczące zgłaszania ofert pracy dla obywateli Ukrainy. Infolinia działa od poniedziałku do piątku w godz. 9:00 -15:00. Dyżurni eksperci będą odpowiadać na wszelkie pojawiające się pytania i wątpliwości w tym zakresie. Aby zwiększyć dostępność oferty pracy dla obywateli Ukrainy, poproś urząd pracy o przetłumaczenie oferty na język ukraiński. Możesz też sam przesłać tłumaczenie oferty na język ukraiński, co przyspieszy jej realizację.
Legalne zatrudnienie obywateli Ukrainy - Respekt Personal
Zmiany w przepisach od 1 lipca 2024 roku
W związku z tym, że znacząca część nowelizacji wejdzie w życie od 1 lipca br., obowiązują nowe zasady zatrudniania obywateli Ukrainy. Aby taka osoba mogła podjąć legalną pracę w Polsce, konieczne jest złożenie powiadomienia przez pracodawcę za pośrednictwem portalu praca.gov.pl - w tym celu niezbędne jest wypełnienie formularza „PSZ-PPWPU Powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy”. Dopełnienie tego obowiązku wynosi już nie dotychczasowe 14, lecz tylko 7 dni. W dalszym ciągu zgłoszenie musi zostać wysłane przez pracodawcę, który chce zatrudnić u siebie obywatela Ukrainy. Wyżej wymieniony termin liczymy od dnia podjęcia pracy, przy czym nowe zasady stosujemy w przypadkach, gdy jej podjęcie nastąpiło już po wejściu nowelizacji w życie.
Nowe przepisy oznaczają również konieczność złożenia kolejnego powiadomienia o zatrudnieniu w sytuacji, gdy obywatelowi Ukrainy zmienia się dotychczasowa umowa z pracodawcą. Podobnie jest w przypadku zmiany zajmowanego stanowiska, rodzaju wykonywanej pracy, zmniejszenia wymiaru czasu pracy lub liczby godzin pracy, obniżenia miesięcznej lub godzinowej stawki wynagrodzenia za pracę. Pracodawca musi dokonać nowego zgłoszenia także wtedy, gdy zmienia dane pracownika z zakresu ubezpieczeń społecznych, które go obejmują. Termin na złożenie kolejnego powiadomienia również wynosi 7 dni.
Od 1 lipca 2024 roku zatrudnianie obywateli Ukrainy oznacza konieczność zaproponowania im wynagrodzenia za pracę lub stawki godzinowej za pracę w wysokości aktualnego minimalnego wynagrodzenia lub aktualnej minimalnej stawki godzinowej. Skróceniu ulega okres, w którym pracodawca musi zgłosić zatrudnionego obywatela Ukrainy. Zmiana warunków pracy lub płacy, w tym zmiana rodzaju podpisanej umowy o pracę, powoduje konieczność dokonania ponownego zgłoszenia do właściwego powiatowego urzędu pracy.
Obywatel Ukrainy, który chce świadczyć pracę w naszym kraju, musi powiadamiać swoich pracodawców o odebraniu decyzji w przedmiocie udzielenia im zezwolenia na pobyt czasowy i pracę - w ciągu 7 dni od dnia doręczenia im takiej decyzji. Jeśli powyższy obowiązek nie zostanie dopełniony, cudzoziemiec nie będzie uprawniony do wykonywania pracy w trybie jej kontynuacji, tj. bez rozwiązania jego dotychczasowej umowy.
tags: #ogolnopolski #numer #zatrudnienie #ukraica