Od 1 stycznia 2017 roku w Polsce obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla umów cywilnoprawnych. Zgodnie z nowymi przepisami, wszyscy zatrudnieni na podstawie umów-zleceń oraz umów o świadczenie usług będą mieli zagwarantowaną minimalną stawkę wynagrodzenia w wysokości 13 zł brutto za godzinę. Ta zmiana ma na celu ograniczenie nadużyć związanych z umowami cywilnoprawnymi i zapewnienie godnego wynagradzania pracownikom, którzy dotychczas zarabiali znacznie poniżej minimalnej krajowej wynikającej z umowy o pracę.
Nowe przepisy dotyczące minimalnej stawki godzinowej w umowach cywilno-prawnych zaczęły obowiązywać od początku września 2016 roku w przetargach publicznych i od 1 stycznia 2017 roku dla całego rynku. Dotąd istniało określone wynagrodzenie minimalne w przypadku umów o pracę, natomiast umowy cywilno-prawne były polem nadużyć, gdzie pracownicy zarabiali mniej niż minimum ustawowe.
Kluczowe informacje o minimalnej stawce godzinowej
Minimalna stawka godzinowa została wprowadzona do polskiego systemu prawnego na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2016 roku o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw. Gwarancją otrzymywania stawki objęte zostały osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej oraz osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, osobiście wykonujące zadania wynikające z umowy. Według wspomnianej ustawy, stawka godzinowa będzie obowiązywać umowę zlecenie oraz umowę o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 734 i 750 Kodeksu cywilnego).
Od 1 stycznia 2017 roku, przy kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę wynoszącej 2000 zł, wprowadzana minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych wynosiła 13 zł za godzinę. Stawka godzinowa obejmuje również samozatrudnionych, którzy jednoosobowo świadczą usługi dla firm.
Warto zaznaczyć, że minimalna stawka godzinowa podlega corocznej waloryzacji. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów, minimalna stawka godzinowa w roku 2017 wynosiła 13 zł. Według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 roku, minimalna stawka godzinowa od dnia 1 stycznia 2020 roku wynosiła 17 zł brutto.
Dla kogo obowiązuje minimalna stawka godzinowa?
Minimalna stawka godzinowa dotyczy umów zlecenia oraz umów o świadczenie usług, zawartych między innymi z:
- Osobami fizycznymi, które nie prowadzą działalności gospodarczej.
- Osobami fizycznymi, które prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą i osobiście wykonują zadania wynikające z umowy.
Przepisy dotyczące minimalnej stawki godzinowej weszły w życie 1 stycznia 2017 roku. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 września 2016 roku, wysokość minimalnej stawki godzinowej w 2017 roku wynosiła 13 zł brutto.
Wyłączenia z obowiązku stosowania minimalnej stawki godzinowej
Istnieje kilka sytuacji, w których minimalna stawka godzinowa nie ma zastosowania. Należą do nich między innymi:
- Umowy, na podstawie których o miejscu lub czasie wykonania usług decyduje zleceniobiorca, a wynagrodzenie mu przysługujące jest wyłącznie prowizyjne.
- Umowy dotyczące opieki nad dzieckiem umieszczonym w rodzinie zastępczej.
- Umowy dotyczące opieki podczas wycieczek i wypoczynków, jeżeli usługi są świadczone nieprzerwanie przez okres dłuższy niż doba.
- Umowy dotyczące opieki domowej nad osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą lub w podeszłym wieku.
Potencjalne problemy i ryzyka związane z nowymi przepisami
Wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej może wiązać się z pewnymi wyzwaniami. Eksperci Stowarzyszenia Agencji Zatrudnienia wskazują, że nowe przepisy mogą spowodować, że więcej podmiotów będzie operować w szarej strefie. W pierwszych miesiącach mogą pojawić się oferty nieuczciwych agencji, które będą próbowały omijać minimalną stawkę, co narazi ich klientów na dodatkowe koszty.
Leszek Zieliński, prezes Jobman Group i ekspert Stowarzyszenia Agencji Zatrudnienia, przewiduje, że w zakresie nadużyć, z którymi możemy mieć do czynienia, mamy dwa kluczowe obszary: umowy o dzieło (które nie są objęte ustawą o płacy minimalnej na umowach cywilno-prawnych) oraz wynagrodzenia prowizyjne. Spodziewany jest okres przejściowy, w którym orzecznictwo i praktyka stosowania tych przepisów będą się kształtowały.
Eksperci SAZ prognozują, że może wzrosnąć zatrudnienie w oparciu o umowę o dzieło, nawet w sytuacjach, gdy wykonywana praca będzie de facto zleceniem. Będzie to forma zatrudnienia bardziej korzystna kosztowo dla pracodawców, jednak dla pracowników oznacza brak prawa do dni wolnych czy do świadczenia chorobowego. Ograniczeniu może także ulec zawieranie umów o pracę tymczasową na rzecz usług outsourcingu.
Konsekwencje nieprzestrzegania przepisów
W przypadku wypłacania wynagrodzenia niższego niż wynikałoby z minimalnej stawki godzinowej dojdzie do popełnienia wykroczenia, za które grozi kara grzywny w wysokości od 1.000 zł do 30.000 zł. Państwowa Inspekcja Pracy będzie kontrolować przestrzeganie przepisów dotyczących minimalnej stawki godzinowej i zyskała w tej sprawie dodatkowe uprawnienia.
Stowarzyszenie Agencji Zatrudnienia radzi firmom weryfikację podmiotów, z których usług korzystają, i przestrzega przed przyjmowaniem ofert zatrudnienia pracowników za kwoty niższe niż 13 zł brutto za godzinę. Kluczowe jest korzystanie z firm wiarygodnych, np. członków Stowarzyszenia Agencji Zatrudnienia, którzy jednoznacznie opowiadają się za stosowaniem stawki minimalnej.
Zmiany w minimalnym wynagrodzeniu na przestrzeni lat
Minimalna płaca jest w Polsce określana corocznie na podstawie ustawy. Na jej wysokość wpływają różne czynniki, m.in. prognozowana na kolejny rok inflacja czy nierówności wśród polskich pracowników.
Minimalne wynagrodzenie w latach 2014-2020
- 2014 rok: 1680 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 13 zł brutto (w pierwszym roku pracy 80%).
- 2015 rok: 1750 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 13 zł brutto (w pierwszym roku pracy 80%).
- 2016 rok: 1850 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 13 zł brutto (w pierwszym roku pracy 80%).
- 2017 rok: 2000 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 13 zł brutto.
- 2018 rok: 2100 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 13,70 zł brutto.
- 2019 rok: 2250 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 14,70 zł brutto.
Minimalna płaca w latach 2020-2023
- 2020 rok: 2600 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 17 zł brutto.
- 2021 rok: 2800 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 18,30 zł brutto.
- 2022 rok: 3010 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 19,70 zł brutto.
- Pierwsza połowa 2023 roku: 3490 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 22,80 zł brutto.
- Druga połowa 2023 roku: 3600 zł brutto, minimalna stawka godzinowa 23,50 zł brutto.
Wynagrodzenie minimalne w 2024 roku
W 2024 roku minimalna płaca za pracę uległa podwyżce dwa razy. W styczniu podniesiono ją na 4242 zł brutto (3222 zł netto). Od lipca wynosi ona natomiast 4300 zł brutto (3262 zł netto).
Płaca minimalna: czy szkodzi pracownikom?
Na rok 2025 planowane są kolejne zmiany w wysokości wynagrodzenia minimalnego. Ma ono wynosić 4626 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa przy umowach cywilnoprawnych ma wzrosnąć do 30,20 zł brutto.
tags: #od #kiedy #obowiazuje #stawka #13 #zl